Bosra

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Busra asz-Szam)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zobacz też: inne znaczenia.
Dawne miasto Bosraa
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Roman theatre, bosra, syria, easter 2004.jpg
Kraj  Syria
Typ kulturowe
Spełniane kryterium I, III, IV
Numer ref. 22
Regionb Kraje Arabskie
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1980
na 4. sesji
Obiekt zagrożony od 2013
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Busra asz-Szam
بصرى الشام
Ilustracja
Państwo  Syria
Muhafaza Dara
Populacja (2004)
• liczba ludności

19 683[1]
Położenie na mapie Syrii
Mapa lokalizacyjna Syrii
Busra asz-Szam
Busra asz-Szam
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Busra asz-Szam
Busra asz-Szam
Ziemia 32°31′04,0″N 36°28′53,4″E/32,517778 36,481500

Bosra, Bostra (arab. بصرى الشام, Busra asz-Szam) – miasto w południowej Syrii, 140 km na południe od Damaszku.

Historia[edytuj]

Miasto założone przez Nabatejczyków przed I wiekiem p.n.e. Było głównym ośrodkiem kultu ich głównego bóstwa Duszary – do III wieku organizowano tam co cztery lata igrzyska zwane Actia Dusaria. W 106 r. Rzymianie wcielając nabatejskie królestwo do imperium, zajęli Bosrę przemianowując ją na cześć ówczesnego cesarza na Nova Traiana Bostra (Νεα Τραιανης Βοστρας). Za czasów rzymskich miasto rozkwitało dzięki uzyskaniu statusu stolicy prowincji Arabia – zbudowano wówczas wiele monumentalnych budowli, w tym okazały teatr. Było miejscem stacjonowania III legionu z Cyrenajki. Jest prawdopodobne, że ok. 200 r. odwiedził je cesarz Septymiusz Sewer wraz z małżonką.

Aleksander Sewer podniósł Bostrę do rangi kolonii z oficjalną nazwą Colonia Bostra Nea Traiana Alexandrianae; Filip Arab nadał jej tytuł "metropolii", tj. najważniejszego miasta regionu. Znaczenie jego podkreślało również prawo bicia własnej monety rozmiennej (od panowania Trajana aż do 251 r.)[2]

W okresie wczesnego chrześcijaństwa Bosra była stolicą biskupstwa, a później także siedzibą metropolity.

Po przejściu pod władzę muzułmanów nadal pełniła funkcję centrum administracyjnego i była ważnym punktem postojowym na trasie karawan z Damaszku do Mekki. W 1147 i 1151 miasto było oblegane przez wojska władcy Królestwa Jerozolimskiego Baldwina III, nie zostało jednak zdobyte. W 1260 zdobyli je i spustoszyli Mongołowie. Od XV wieku, już w granicach państwa Osmanów, miasto zaczęło pustoszeć. Ponownie zasiedlone zostało w XIX wieku przez uchodzących z Libanu druzów.

Zabytki[edytuj]

Najważniejsze zabytki Bosry pochodzą zarówno z okresu rzymskiego, jak i chrześcijańskiego oraz islamskiego. Jedyną konstrukcją z czasów nabatejskich jest brama na osi głównej ulicy, zdobiona kapitelami pseudokorynckimi, typowymi dla ówczesnej sztuki Nabatejczyków.

Teatr[edytuj]

Najważniejszą z antycznych budowli jest jeden z największych i najlepiej zachowanych teatrów rzymskich pochodzący z II wieku n.e. i obliczony na 15 tys. widzów. W jego wielkiej półokrągłej widowni (cavea) zachowało się 35 stopni (rzędów) podzielonych przejściami poziomymi i pionowymi, i wzniesionych w całości na sklepionych podwalinach piętrowych. Dwupiętrowa scena tworzy fasadę zbliżoną do kompozycji znanych ze skał Petry, ale od nich późniejszą. Choć imponujący wyglądem, teatr ten nie różni się od innych z epoki cesarstwa, stanowiąc kopię już ukształtowanego typu[3].

Za czasów Omajjadów i Abbasydów otoczono go umocnieniami, a później za Fatymidów w 1089 roku został zamieniony w twierdzę, po której pozostała m.in. najstarsza zachowana średniowieczna wieża[4]. Odrestaurowany i przystosowany do współczesnych inscenizacji.

Inne[edytuj]

Dawną arterię miasta prezentuje odsłonięta na całej długości monumentalna ulica kolumnowa z nienaruszonym brukiem oraz z dobrze zachowanymi podziemnymi galeriami i magazynami. Trójprzelotowy łuk otwiera ciąg innej ulicy, prowadzącej do teatru. Jedno ze skrzyżowań zdobi narożna eksedra z fontanną, gdzie przetrwały 14-metrowe kolumny. Naprzeciw usytuowana jest szczególna budowla (zwana „kalybe”), stanowiąca rozległe otwarte podium z absydą, przeznaczone najpewniej na posągi[5].

Inne zachowane zabytki to bramy oraz rzymskie łaźnie. Z czasów chrześcijaństwa zachowały się pozostałości katedry i bazyliki nazywanej „kościołem Bahiry” (był to nestoriański mnich, który spotkał proroka Mahometa, gdy ten miał 12 lat, i przepowiedział mu przyszłość).

Na północ od twierdzy położone jest miasto wzniesione na ruinach i wokół fragmentów dawnych rzymskich budowli (podstawowym budulcem są czarne bloki bazaltowe). W Bosrze znajduje się również XII-wieczny meczet Omara (wykorzystywany obecnie).

Przypisy

  1. [1]
  2. Y. Meshorer: City-coins of Eretz-Israel and the Decapolis in the Roman Period. Jerusalem: The Israel Museum, 1985, s. 87-88.
  3. M. Gawlikowski: Sztuka Syrii, dz. cyt., s. 195.
  4. D. Nicolle: Saracen Strongholds 1100–1500. The Central and Eastern Islamic Lands, September 2009; ISBN 9781846033759, opis ilustracji s. 39.
  5. M. Gawlikowski: Sztuka Syrii, dz. cyt., s. 195.

Bibliografia[edytuj]

  • A. Humphreys , C. Lanigan, J. Wiliams: Bliski Wschód: Syria, Jordania i Liban. Bielsko-Biała: Pascal, 2001. ISBN 83-88355-52-X
  • Michał Gawlikowski: Sztuka Syrii. Warszawa: WAiF, 1976
  • Skarby Świata. Lista światowego dziedzictwa UNESCO. Bielsko-Biała: Pascal, 1998. ISBN 83-87696-12-9
  • Magdalena Dobrzańska-Bzowska, Krzysztof Bzowski: Praktyczny przewodnik – Bliski Wschód. Bielsko-Biała: Pascal, 2008, s. 306-311. ISBN 978-83-7513-146-8.
BOSRA Teatr rzymski
Mury zewnętrzne
Korytarze teatru
Widok ogólny
Kolumnada sceny
Fragment sceny