Bysławek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bysławek
Droga przez wieś
Droga przez wieś
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat tucholski
Gmina Lubiewo
Liczba ludności (III 2011) 388[1]
Strefa numeracyjna (+48) 52
Kod pocztowy 89-510
Tablice rejestracyjne CTU
SIMC 0090411
Położenie na mapie gminy Lubiewo
Mapa lokalizacyjna gminy Lubiewo
Bysławek
Bysławek
Położenie na mapie powiatu tucholskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tucholskiego
Bysławek
Bysławek
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Bysławek
Bysławek
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bysławek
Bysławek
Ziemia53°29′27″N 17°58′06″E/53,490833 17,968333

Bysławek (niem. Klein Bislaw) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie tucholskim, w gminie Lubiewo. W pobliżu miejscowości znajduje się przepływowe Jezioro Małe Bysławskie o powierzchni 18,4 ha; z dwoma niestrzeżonymi kąpieliskami na wschodnim brzegu. Przy drodze do Lubiewa znajduje się spiętrzenie wodne – pozostałość po młynie wodnym[2]. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 388 mieszkańców[1]. Jest szóstą co do wielkości miejscowością gminy Lubiewo.

Historia[edytuj]

Kościół pw. św. Wawrzyńca w Bysławku

5 czerwca 1379 wieś wzmiankowano po raz pierwszy jako Cleyn Bysslaw. W roku 1389 miało miejsce nadanie wsi na prawie chełmińskim przez wielkiego mistrza Konrada Zöllner von Rotenstein.

Znajdujący się tu kościół pw. św. Wawrzyńca powstał w 1604 roku, a w każdym razie między 1602 a 1607 rokiem[3], z przebudowanego dworu Żalińskich, dawnych właścicieli wsi. Jego ostatnia przebudowa miała miejsce w 1821 roku (z tego okresu pochodzi obecne wnętrze oraz 2 dolne kondygnacje wieży, której zwieńczenie powstało w 1881, w związku z renowacją obiektu). Wyposażenie wnętrza pochodzi z 1821 r. Ołtarz główny w stylu neoromańskim. W kaplicy Ukrzyżowania poza wczesnobarokowym ołtarzem znajduje się obraz św. Franciszka z Chrystusem Ukrzyżowanym, natomiast w kaplicy Najświętszej Marii Panny rokokowy ołtarz z 2. połowy XVII wieku z rzeźbą Matki Boskiej Pocieszenia. W 1602 r., po wstąpieniu do zakonu benedyktynek w Chełmnie Zofii Żalińskiej – córki Adama Żalinskiego (sędziego tucholskiego) i zarazem siostrzenicy Magdaleny Mortęskiej (ksieni klasztoru benedyktynek w Chełmnie i reformatorki zakonu), wieś razem z Trutnowem i Minikowem została wniesiona w posagu miejscowemu klasztorowi benedyktynek. Pierwszy raz benedyktynki trafiły do Bysławka na początku lipca 1602 roku. Powodem przyjazdu była epidemia, która wybuchła w Chełmnie. Z Zofią Żalińską, jako starszą, przybyło 18 zakonnic. Po zakończeniu epidemii Zofia Żalińska wraz z siostrami wróciła do Chełmna. Jednak na prośbę mieszkańców i z powodu dziwnej jasności nad klasztorem trwającej kilka nocy ksieni Magdalena Mortęska 13 maja 1603 roku wysłała do Bysławka 12 sióstr zakonnych. Zakon Sióstr Benedyktynek przetrwał w Bysławku do roku 1852[4] (formalnie kasata klasztoru miała miejsce w roku 1836). W 1852 roku rząd pruski przekazał klasztor Siostrom Miłosierdzia w Chełmnie, które w 1857 roku przekazały w dzierżawę zabudowania klasztorne franciszkanom reformatom z Prowincji Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Prusach i w Wielkim Księstwie Poznańskim, którzy przebywali do czasu kasaty 1 października 1875. Franciszkanie rozbudzili życie religijne, wznieśli wieżę na budynku kościoła, założyli studium zakonne. Na doroczne odpusty przybywali wierni nawet ze Śliwic. Zakonnicy włączali się w działalność patriotyczną, za co byli więzieni. 22 kwietnia 1876[5] roku Siostry Miłosierdzia z powrotem przejęły zarząd nad majątkiem klasztornym i opiekują się nim do dzisiaj[6]. W roku 2004 wznowiono tradycję pieszych pielgrzymek z Tucholi.

W 1820 wieś liczyła 146 mieszkańców, a w 1910 - było ich już 435. W 1921 wieś w 55 budynkach mieszkalnych (w tym 3 drewnianych) zamieszkiwały 432 osoby. Wieś dysponowała młynem wodnym z turbinami wodną i parową o przemiale 200 t/rok oraz wiatrakiem o przemiale rocznym 30 t. 21 lipca 1934 zlikwidowano gminę Bysławek i włączono ją do gminy Bysław. Bysławek został zajęty przez Wehrmacht 3 września 1939. 16 listopada 1939 okupanci niemieccy zamknęli klasztor, a w 1942 roku wprowadzili dla miejscowości nazwę Bislauheim. W tym samym roku, od 13 maja trwały wysiedlenia ludności polskiej, na miejsce które osiedlano Niemców z Besarabii. W czasie okupacji powstał istniejący do dziś trójkątny plac w centrum, tzw. drajek (niem. Dreieck) z zainstalowaną pompą. Nocą z 12/13 lutego 1945 wieś wyzwolono, a 20 lutego stała się ona miejscem stacjonowania sztabu marszałka Rokossowskiego.

Współczesność[edytuj]

W latach 1920-1950 miejscowość należała do województwa pomorskiego, w latach 1950-1975 do tzw. dużego województwa bydgoskiego, a w latach 1975-1998 do tzw. małego województwa bydgoskiego.

W 1948 roku w miejscowości powstała jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej, której aktualną strażnicę oddano do użytku 23 października 2010[7]. Miejscowa szkoła, istniejąca od 1900, została zamknięta w roku 1997. Od 1 stycznia 1955 do 31 grudnia 1961 wieś była siedzibą Gromadzkiej Rady Narodowej. Jeszcze w latach 60. XX wieku sołectwo utrzymywało stróża wiejskiego[8].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Bysławek na portal.tucholski.pl
  3. znajdująca się przy klasztorze tablica podaje rok 1607
  4. Klasztor Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia Bożego w Bysławku na portal.tucholski.pl
  5. tablica informacyjna przy klasztorze podaje rok 1881 (faktycznie siostry powróciły do klasztoru rok wcześniej), według tejże poprzedni pobyt Sióstr Miłosierdzia trwał od 1821 do 1851
  6. Historia Klasztoru w Bysławku http://www.lubiewo.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=430&Itemid=314
  7. Historia OSP
  8. Marek Sass Bysławek w Borach Tucholskich. Z dziejów wsi i klasztoru, Magraf sc, 2014