Bytkowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bytkowice
Bytkowice – ruiny dawnego cmentarza niemieckiego
Bytkowice – ruiny dawnego cmentarza niemieckiego
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat bydgoski
Gmina Koronowo
Sołectwo Bytkowice
Wysokość 110[1] m n.p.m.
Liczba ludności (2015) 116[2]
Strefa numeracyjna (+48) 52
Kod pocztowy 86-010
Tablice rejestracyjne CBY
SIMC 0088800
Położenie na mapie gminy Koronowo
Mapa lokalizacyjna gminy Koronowo
Bytkowice
Bytkowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bytkowice
Bytkowice
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Bytkowice
Bytkowice
Położenie na mapie powiatu bydgoskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bydgoskiego
Bytkowice
Bytkowice
53°16′59,8800″N 17°54′00,0000″E/53,283300 17,900000
Strona internetowa miejscowości

Bytkowicewieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Koronowo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności wsi na podstawie dostępnych źródeł
Rok Liczba mieszkańców Mężczyźni Kobiety Polacy Niemcy Katolicy Protestanci Liczba domów Źródło
1846 190 24 [3]
1860 198 38 160 30 [4]
1874 182 [5]
1880 185 26 [6]
1885 198 97 101 27 171 26 [7]
1905 178 30 148 30 148 27 [8]
1910 186 [9]
1921 137 69 68 35 102 26 111 26 [10]
2018 116 [11]

Historia wsi[edytuj | edytuj kod]

W miejscu gdzie obecnie leży wieś Bytkowice na początku XIX wieku znajdował się las, będący częścią dóbr leśnych koronowskich (niem. Königliche Coronowoschen Forst), należących do rewiru Salno[12]. 8 listopada 1838 roku Wydział Spraw Wewnętrznych Rejencji Bydgoskiej wydał dokument utworzenia kolonii Böthkenwalde, powstałej z pertynencji leśnej dawniej do rewiru Salnowskiego należącej, teraz kamlaryi Miasta Bydgoszczy przekazanej. Nowo powstała kolonia dołączona została do królewskiego urzędu ekonomiczno- poborowego koronowskiego[13]. Źródłem nazwy Böthkenwalde jest złożenie nazwiska Bodtke, Böthke lub Bötther z członem –walde oznaczającym las[14][15]. W nowo powstałej kolonii sprzedawano działki pod zabudowę wielkości 2 mórg magdeburskich, informacji o działkach udzielano w folwarku w pobliskim Wtelnie[16]. Również we Wtelnie, w nadleśnictwie, zorganizowana została w 1841 roku licytacja 800 klastrów (sążni wiedeńskich, ok. 1500 m łącznie) kłód sosnowych na budowę domów dla nowych osadników[17]. Drewno z lasu wykarczowanego podczas zakładania nowej kolonii zostało przerobione na węgiel drzewny i sprzedane w łącznej ilości ok. 30000 korców sprzedane przez miejscowego leśnika w dwóch partiach na zasadzie licytacji po najwyższej zaoferowanej cenie w partiach po 300-600 korców[18][19].

W styczniu 1842 roku Böthkenwalde zostało przypisane decyzją Królewskiego Sądu Ziemsko-Miejskiego do okręgu Komisji Sądowej w Koronowie[20]. Od roku 1843 w wykazie przychodów kasy miejskiej w Bydgoszczy pojawił się wpływ renty osadniczej z kolonii Böthkenwalde, która w tym roku wynosiła 313 talarów, 1 srebrny grosz i 6 fenigów[21]. W roku 1844 nauczycielem tymczasowym przy wiejskiej ewangelickiej szkole został David Stöckmann, nauczyciel prywatny i uczeń seminarium pomocniczego w Fordonie[22]. Rozwój kolonii Böthkenwalde w przeciągu pierwszych kilku lat następował na tyle szybko, że zostało to odnotowane w Rocznikach rolnictwa Prus Królewskich z 1846 roku, gdzie jest ona wspomniana jako osada licząca już około 20 zabudowań. Zauważono, że „teraz te wielkie równiny, które jeszcze 10 lat temu porastał gęsty las będący schronieniem dla wilków pokryte zostały farmami hodowlanymi, polami uprawnymi i ogrodami”[23].

W listopadzie 1850 roku Böthkenwalde wraz z wieloma okolicznymi wsiami zostały przekazane z obwodu Komisji Sądowej w Koronowie do Sądu Powiatowego, znajdującego się również w Koronowie[24]. Nakazem Najwyższego Sekretarza Rejencji Bydgoskiej z dnia 14. lipca 1859 roku kolonia Böthkenwalde została zamieniona w gminę o tej samej nazwie[25]. W roku 1885 we wsi było łącznie 351 ha pól oraz 3 ha łąk, a średni zysk z podatku gruntowego z jednego hektara wynosił 18,41 marek z pola uprawnego oraz 5,87 marek z łąki[7].

Po pierwszej wojnie światowej dekretem z dnia 20. marca 1920 roku Ministerstwo Byłej Dzielnicy Pruskiej nadało miejscowości Böthkenwalde polską nazwę Bytkowice[26], która powstała w wyniku substytucji fonetyczno-słowotwórczej nazwy niemieckiej[27]. W okresie międzywojennym wieś należała do województwa poznańskiego i była do roku 1934 siedzibą gminy o tej samej nazwie. Właściwy sąd powiatowy znajdował się w Koronowie. Właścicielem majątku w tym okresie był Emil Hinz[28]. W tym czasie prawie 75% ludności stanowili Niemcy[29]. Z tego czasu zachowały się pozostałości niemieckiego cmentarza wraz z niektórymi grobami. Szkoła w Bytkowicach w okresie międzywojennym należała do obwodu szkolnego w Gościeradzu[30]. Zgodnie z rozporządzeniem Wojewody Poznańskiego z 22 września 1934 roku dotychczasowa gmina wiejska Bytkowice została przekształcona w gromadę Bytkowice należącą do gminy Koronowo[31].

Po II wojnie światowej we wsi osiedliły się przede wszystkim rodziny pochodzące z Kresów, w większości z powiatu Kamionka Strumiłowa[32]. Ogólny plan wsi jak i rozmieszczenie poszczególnych gospodarstw pozostają praktycznie niezmienne od przełomu XIX i XX wieku[33].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Obecnie jedyną używaną formą przymiotnika odrzeczownikowego w przypadku wsi Bytkowice jest bytkowicki, jednak zalecenie Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych wymienia jako prawidłową formę bytkowski[34].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Aktualności - Geoportal 2, www.geoportal.gov.pl [dostęp 2018-07-25] (pol.).
  2. Liczba ludności stan na 31.12.2017 r. - BIP - Gmina Koronowo, www.bip.koronowo.pl [dostęp 2019-04-19] (pol.).
  3. Eduard Messow, Topographisch-statistisches Handbuch des Preussischen Staats oder: Alphabetisches Verzeichniß sämmtlicher Städte, Flecken, Dörfer, Rittergüter, Vorwerke, Mühlen, oder sonstiger bewohnter Anlagen, Fabriken und Grundstücke, welche einen eigenen Namen führen: mit genauer Bezeichnung der letztern ..., Baensch, 1846 [dostęp 2019-05-12] (niem.).
  4. Hoffmann, Verzeichniss sämmtlicher Ortschaften des Regierungs-Bezirks Bromberg : mit Angabe des Kreises, des Gerichts-, Polizei- und Gemeindebezirks, der Grundherrschaft, des Pächters, des specificirten Areals, der Häuser, der Einwohnerzahl, des Pfarrsprengels, Schulkreises, der Speditions-Postanstalt u.s.w. : nebst Beilagen historischen und statistischen Inhalts etc., Bromberg, 1860 [dostęp 2019-05-12].
  5. PSNC, Poznan Supercomputer and Networking Center, Amtsblatt der Königlichen Preussischen Regierung zu Bromberg. 1874, 1874 [dostęp 2019-05-12] (ang.).
  6. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I - wynik wyszukiwania - DIR, dir.icm.edu.pl [dostęp 2019-05-12].
  7. a b Statistisches Landesamt Prussia, Generalregister zum gemeindelexikon für das königreich Preussen: Auf grund der materialien der volkszahlung vom 1. dezember 1885 ..., Königlich statistisches bureau, 1888 [dostęp 2019-05-12] (niem.).
  8. Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen : auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1905 und anderer amtlicher Quellen, Berlin, 1908 [dostęp 2019-05-12].
  9. Willkommen bei Gemeindeverzeichnis.de, www.ulischubert.de [dostęp 2019-05-12].
  10. Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 10 : Województwo Poznańskie, Warszawa, 1926 [dostęp 2019-05-12].
  11. Liczba ludności stan na 31.12.2017 r. - BIP - Gmina Koronowo, www.bip.koronowo.pl [dostęp 2019-05-12].
  12. Schrötter: Karte von Ost-Preussen nebst Preussisch Litthauen und West - Preussen nebst dem Netzdistrict, 1:150000, 1802.
  13. Dziennik Urzędowy Król. Pruskiey Regencyi w Bydgoszczy. 1838, 1838 [dostęp 2019-05-12].
  14. Sulimierski Filip, Walewski Władysław: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1. Warszawa: 1880-1914, s. 276.
  15. Max Gottschald: Deutsche Namenkunde - Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. München: 1932, s. 120.
  16. Publiczny Donosiciel. 1840, 1840 [dostęp 2019-05-12].
  17. Publiczny Donosiciel. 1841, 1841 [dostęp 2019-05-12].
  18. Publiczny Donosiciel. 1841, 1841 [dostęp 2019-05-12].
  19. Publiczny Donosiciel. 1842, 1842 [dostęp 2019-05-12].
  20. Oeffentlicher Anzeiger zum Amtsblatt No.5 der Königl. Preuss. Regierung zu Bromberg. 1842, 1842 [dostęp 2019-05-12].
  21. Publiczny Donosiciel. 1843, 1843 [dostęp 2019-05-12].
  22. Dziennik Urzędowy Król. Pruskiey Regencyi w Bydgoszczy. 1844, 1844 [dostęp 2019-05-12].
  23. Annalen der landwirtschaft in den Königlich Preussischen staaten ... v.8 1846., HathiTrust [dostęp 2019-05-12] (ang.).
  24. Dziennik Urzędowy Król. Pruskiey Regencyi w Bydgoszczy. 1850, 1850 [dostęp 2019-05-12].
  25. Amtsblatt der Königlichen Preussischen Regierung zu Bromberg. 1859.08.12 No.32, 1859 [dostęp 2019-05-12].
  26. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Byłej Dzielnicy Pruskiej 1920.04.29 R.1 Nr18, Wydawnictwo Ministerstwa Byłej Dzielnicy Pruskiej, 29 kwietnia 1920 [dostęp 2019-05-12].
  27. Barbara Czopek-Kopciuch: Adaptacje niemieckich nazw miejscowych w języku polskim.. Kraków: 1995, s. 100.
  28. Rudolf Red Mosse, Księga Adresowa Polski (wraz z W. M. Gdańskiem) : dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa za rok 1929, Towarzystwo Reklamy Międzynarodowej, 1928 [dostęp 2019-05-12].
  29. Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej: Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. X Województwo poznańskie. Warszawa: 1926, s. 3.
  30. Powiat Bydgoski (Polska) Wydział Powiatowy, Orędownik Urzędowy Powiatu Bydgoskiego, 1928, nr 5, [s.n.], 1928 [dostęp 2019-05-12].
  31. Powiat Bydgoski (Polska) Wydział Powiatowy, Orędownik Powiatu Bydgoskiego, 1934, nr 40, [s.n.], 1934 [dostęp 2019-05-12].
  32. Archiwum Państwowe oddział w Bydgoszczy: Państwowy Urząd Repatriacyjny Wojewódzki Oddział w Bydgoszczy - zespół 947/0, wydział 1. 1945-1951.
  33. Crone a. d. Brahe. Königlich-Preussische Landesaufnahme, 1893.
  34. Witold Taszycki red.: Urzędowe nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych. T. 174. 1972, s. 10.