Bytyń (województwo wielkopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 52°29′14″N 16°30′17″E
- błąd 38 m
WD 52°31'N, 16°31'E, 52°29'18.71"N, 16°30'5.90"E
- błąd 20299 m
Odległość 973 m
Bytyń
wieś
Ilustracja
Panorama od południa
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat szamotulski
Gmina Kaźmierz
Liczba ludności  540
Strefa numeracyjna 61
Kod pocztowy 64-542
Tablice rejestracyjne PSZ
SIMC 0584490
Położenie na mapie gminy Kaźmierz
Mapa konturowa gminy Kaźmierz, po lewej znajduje się punkt z opisem „Bytyń”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Bytyń”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Bytyń”
Położenie na mapie powiatu szamotulskiego
Mapa konturowa powiatu szamotulskiego, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Bytyń”
Ziemia52°29′14″N 16°30′17″E/52,487222 16,504722
Fragment wsi

Bytyńwieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Kaźmierz, nad Jeziorem Bytyńskim, przy drodze krajowej nr 92.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Bytyń był wzmiankowany w źródłach w 1322 roku jako własność Piotra Drogosławica, kanclerza Królestwa Polskiego i kasztelana międzyrzeckiego. Piotr Drogosławic (Petr Drogoslai) oraz zamek (castrum Bithin) wymienione są pod rokiem 1327 w bulli papieża Jana XXII[1]. Następnie wielokrotnie zmieniał właścicieli. Od roku 1520 należał do Konarzewskich herbu Poraj[2]. Na przełomie XV i XVI wieku posiadał prawa miejskie – między 1447 a 1537 rokiem występował w dokumentach jako miasto[3]. W czasie wojny trzynastoletniej Bytyń wystawił w 1458 roku 1 pieszego na odsiecz oblężonej polskiej załogi Zamku w Malborku[4]. Wieś szlachecka Bithin położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego[5]. W 1751 roku wieś kupił Andrzej Niegolewski z Niegolewa (1714–1770), starosta pobiedziski, miecznik i chorąży wschowski. W 1787 roku w Bytyniu urodził się Andrzej Niegolewski, bohater spod Somosierry. W listopadzie roku 1806 w miejscowej karczmie z Napoleonem Bonaparte spotkał się generał Jan Henryk Dąbrowski[6]. Następnie w XIX wieku Bytyń przeszedł przez małżeństwo na dwa pokolenia w ręce Gąsiorowskich – Bronisława i jego córki Heleny. Do Niegolewskich powrócił w XX wieku na drodze dziedziczenia. W 1926 roku majątek Bytyń wraz z folwarkiem Witkowice obejmował 2146 ha, miał gorzelnię, krochmalnię i tartak. Do roku 1939 jego właścicielem był Andrzej Niegolewski[7].

W okolicach wsi, w 1873, został odnaleziony skarb miedziany z ok. 2000 r. p.n.e. W jego skład wchodziła m.in. para wołków w jarzmie (Wołki z Bytynia) – unikatowy w Polsce zabytek archeologiczny[3].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • późnogotycki kościół Niepokalanego Poczęcia NMP
    Został zbudowany w 1534 roku, a w 1906 roku – przebudowywany i powiększony o kaplicę i kruchtę, od 1991 roku poddany gruntownemu remontowi. Wewnątrz kościoła w neobarokowym ołtarzu głównym znajduje się późnorenesansowy obraz Matki Boskiej z ok. 1630 roku[3].
  • zespół pałacowo-parkowy
    Klasycystyczny dwór pierwotnie został wybudowany jako parterowy ok. 1785 roku prawdopodobnie przez budowniczego Bernarda Leinwebera z Poznania dla Niegolewskich. W ciągu XIX wieku dwukrotnie był rozbudowywany, m.in. przez nadbudowanie piętra[8]. W latach ok. 1990–2000 pałac został odrestaurowany i uzupełniony o przeszklone skrzydła[3]. Wokół niego rozpościera się park o powierzchni 11,1 ha ze starym drzewostanem, założony w 2 połowie XVIII wieku w stylu "włoskim", później przekształcony w krajobrazowy. W pobliżu pałacu stoi piętrowa oficyna neorenesansowa z końca XIX wieku i zabudowania folwarczne, m. in. wieża ciśnień, z początku XX wieku[3].

Rezerwaty przyrody[edytuj | edytuj kod]

W okolicy znajdują się rezerwaty przyrody:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bullarium Poloniae, Rzym 1982, t. I, s. 258–259.
  2. Marcin Libicki, Piotr Libicki: Dwory i pałace wiejskie w Wielkopolsce. Wyd. 3. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2003, s. 42–43. ISBN 83-7301243-5.
  3. a b c d e Wielkopolska: słownik krajoznawczy. Wyd. 2. Poznań: Wydawnictwo KURPISZ, 2002, s. 37. ISBN 83-88841-22-X.
  4. Kodex dyplomatyczny Wielkiej Polski; Codex diplomaticus Majoris Poloniae zawierający bulle papieżów, nadania książąt, przywileje miast, klasztorów i wsi, wraz z innemi podobnéj treści dyplomatami, tyczącemi się historyi téj prowincyi od roku 1136 do roku 1597; zebrany z materyałow przez Kaźmierza Raczyńskiego byłego Generała W. Polskiego i Marszałka nadwornego koronnego przysposobionych; wydany przez Edwarda Raczyńskiego, Poznań 1840, s. 181.
  5. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. I, Wielkopolska, Warszawa 1883, s. 3.
  6. „Napoleon i jego epoka w Wielkopolsce”, Anna Jabłońska, Dorota Matyaszczyk , XIV Europejskie Dni Dziedzictwa Kulturowego w Wielkopolsce 2006
  7. Marcin Libicki, Piotr Libicki: Dwory i pałace wiejskie w Wielkopolsce. Wyd. 3. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2003, s. 43. ISBN 83-7301243-5.
  8. Marcin Libicki, Piotr Libicki: Dwory i pałace wiejskie w Wielkopolsce. Wyd. 3. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2003, s. 42. ISBN 83-7301243-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]