Bzie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Jastrzębia-Zdroju Bzie
Sołectwo Jastrzębia-Zdroju
Ilustracja
Krajobraz Bzia
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Jastrzębie-Zdrój
W granicach Jastrzębia-Zdroju od 1975
Sołtys Michał Urgoł
Powierzchnia 17,29 km²
Populacja (2010)
• liczba ludności

3547
Kod pocztowy 44-336
Tablice rejestracyjne SJZ
Położenie na mapie Jastrzębia-Zdroju
Mapa lokalizacyjna Jastrzębia-Zdroju
Bzie
Bzie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bzie
Bzie
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Bzie
Bzie
Ziemia 49°56′31″N 18°38′51″E/49,942000 18,647500
Portal Portal Polska

Bzie (niem. Goldmannsdorf) – sołectwo[1][2] miasta Jastrzębie-Zdrój. Stanowi wschodni obszar miasta, graniczący z gminą Pawłowice. 31 grudnia 2010 r. sołectwo miało 3547 mieszkańców[3], zajmuje obszar o powierzchni 1728,73 ha[3], co stanowi 19% powierzchni miasta. Bzie położone jest nad potokiem Bzianką.

Sołectwo obejmuje części miasta: Bzie Zameckie, Bzie Górne i Bzie Dolne.

Nazwa[edytuj]

Miejscowość Bzie wzmiankowana jako Byze w dokumencie z 25 października 1293 roku[4].

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizownej formie Goltimani: Item in Goltimanni villa debent esse LXIII mansi[5][4]. Co oznacza, że "również wieś Bzie winna płacić dziesięcinę z 63 łanów"[4]. Z kolei zgermanizowane wersje spotyka się w dwóch innych dokumentach. Pierwszym jest dokument z 25 października 1293 roku wydany przez księcia raciborskiego Przemysława w którym Bzie występuje pod nazwą Goldmannsdorf: "[...] Rattibor den 8 Nov. 1293 dem Besitzer des in der Standesherrschaft Pless gelegenen Guthes Pawlowitz, Wojani, […] wie er denn auch gedachtem Wojani úber die bereits gehabte 50 Fránkische Morgen Landes noch 30 Fránkische Morgen zwischen Goldmannsdorf und Golassowitz[...]” (Właściciel Pawłowic, Wojan, w Raciborzu 25 października 1293 r. do posiadanych już 50 frankońskich morgów, otrzymał dodatkowo 30 morgów położonych pomiędzy Bziem i Golasowicami)[4]. Drugim dokumentem jest ten z 22 listopada 1409 r. w którym Bzie występuje pod nazwą Goldmirsdorf: "[...] Um 22 November 1409 treffen wir den Herzog in Rybnik, wo er bekannt macht, das Frau Weronika Woinia Und ihre Schwester Margareth von Goldmirsdorf (so hieβ damals Goldmannsdorf) ihr väterliches Erbe daselbst á 30 Mark prager Groschen poln. Zahl den Gebrüdern Goslav Und Mikunden von Jajkowic verkanft haben und gestattet er ihnen, das Dorf in Lehnrecht zu besitzen […]” (siostry Weronika i Małgorzata Woiani sprzedały za 30 marek praskich groszy liczonych po polsku ojcowiznę - Bzie, braciom z Jejkowic, Gosławowi i Mikundejowi)[4].

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod lokalnymi nazwami w gwarze śląskiej - Bzi postrzedni, Bzi dulni oraz Bzi wierchni, a także nazwami zgermanizowanymi Mittel, Nieder oraz Ober Goldmannsdorf[6].

Historia[edytuj]

W okresie międzywojennym Bzie Dolne było jedną z 4 gmin w górnośląskiej (dawnej pruskiej) części województwa śląskiego gdzie protestanci stanowili większość mieszkańców (60,6% w 1933)[7]. Podlegali oni parafii w Golasowicach. W latach 1957-1975 najpierw jako Gromada Bzie Zameckie, a później gmina, Bzie należało do powiatu wodzisławskiego[8].

Zabudowa[edytuj]

Na terenie Bzia znajduje się zabytkowy zespół dworski, składający się z późnorenesansowego dworu obronnego z 1636 roku oraz pozostałości po parku dworskim z pomnikowym dębem szypułkowym. Ponadto zachowały się średniowieczne rzeźby z nieistniejącego drewnianego kościoła – eksponowane obecnie w Muzeum Archidiecezjalnym w Katowicach.

Przy głównej drodze z Jastrzębia do Pawłowic pomnik upamiętniający wkroczenie na te tereny wojsk polskich po podziale Górnego Śląska 4 lipca 1922. Na cmentarzu znajduje się grób 22 więźniów oświęcimskich – ofiar jednego z marszów śmierci.

Turystyka[edytuj]

Przez Bzie przebiegają następujące trasy rowerowe oraz piesze:

W Bziu działa klub piłkarski LKS Zryw Bzie, który występuje w klasie B podokręgu Rybnik.

Podział[edytuj]

Przysiółki

Przypisy[edytuj]

  1. Uchwała Nr XLII/1036/2002 Rady Miasta Jastrzębie Zdrój z dnia 25 maja 2002 r. ws. utworzenia jednostek pomocniczych (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2002 r. Nr 37 poz. 1326)
  2. Uchwała Nr LV/697/2010 Rady Miasta Jastrzębie Zdrój z dnia 29 kwietnia 2010 r. zmieniająca (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r. Nr 114 poz. 1829)
  3. a b Sołectwo Bzie. Urząd Miasta Jastrzębie-Zdrój. [dostęp 2012-01-06].
  4. a b c d e Janusz Lubszczyk, Pierwsze pisane wzmianki o ziemi jastrzębskiej, „Biuletyn Galerii Historii Miasta” nr 1 (27) z marca 2013 r., s. 8 (ISSN 2080-3737).
  5. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889; Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  6. Johann Knie 1830 ↓, s. 195.
  7. Henryk Czembor: Ewangelicki Kościół Unijny na polskim Górnym Śląsku. Katowice: 1993, s. 45. ISBN 83-85572-05-X.
  8. Dz. U. z 1956 r. Nr 58, poz. 276
  9. http://www.pttk.jasnet.pl/niebieski-szlakiem-ewakuacji-wiezniow-auschwitz-birkenau
  10. http://www.pttk.jasnet.pl/czarny-lacznikowy

Bibliografia[edytuj]

  1. Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.