Cem Özdemir

Cem Özdemir
	; Cem Özdemir (2020)
Data i miejsce urodzenia	21 grudnia 1965 ; Bad Urach
	Premier Badenii-Wirtembergii
Okres	od 13 maja 2026
Przynależność polityczna	Sojusz 90/Zieloni
Poprzednik	Winfried Kretschmann
	Minister edukacji i badań naukowych Niemiec
Okres	od 25 listopada 2024; do 6 maja 2025
Przynależność polityczna	Sojusz 90/Zieloni
Poprzednik	Bettina Stark-Watzinger
Następca	Karin Prien, Dorothee Bär
	Minister rolnictwa i polityki żywnościowej Niemiec
Okres	od 8 grudnia 2021; do 6 maja 2025
Przynależność polityczna	Sojusz 90/Zieloni
Poprzednik	Julia Klöckner
Następca	Alois Rainer
	Multimedia w Wikimedia Commons

Cem Özdemir (wym. [ˌ ʤ ɛ m ˈ œ z d ɛ m i ɾ̝]; ur. 21 grudnia 1965 w Bad Urach) – niemiecki polityk pochodzenia tureckiego, poseł do Bundestagu i deputowany do Parlamentu Europejskiego, w latach 2008–2018 współprzewodniczący niemieckich Zielonych, w latach 2021–2025 minister rolnictwa i polityki żywnościowej, a w latach 2024–2025 minister edukacji i badań naukowych, od 2026 premier Badenii-Wirtembergii.

Życiorys

Ukończył studia w zakresie pedagogiki społecznej w Evangelische Fachhochschule für Sozialwesen Reutlingen(inne języki). W 1981 wstąpił do zachodnioniemieckiej partii Zielonych. Od 1989 do 1994 był członkiem władz regionalnych partii w Badenii-Wirtembergii. W latach 1994–2002 pełnił funkcję deputowanego do Bundestagu, od 1998 jako rzecznik frakcji Zielonych odpowiedzialny był za sprawy wewnętrzne^[1]. Zrezygnował po ujawnieniu, iż był jednym z polityków naruszających parlamentarne przepisy dotyczące wykorzystywania punktów z programu Miles & More^[2].

W wyborach w 2004 uzyskał mandat posła do Parlamentu Europejskiego VI kadencji. Należał do grupy zielonych i regionalistów, pracował w Komisji Spraw Zagranicznych, był wiceprzewodniczącym Komisji tymczasowej do zbadania sprawy rzekomego wykorzystania krajów europejskich przez CIA do transportu i nielegalnego przetrzymywania więźniów. W PE zasiadał do 2009^[3].

W 2008 został jednym z dwojga współprzewodniczących Zielonych^[4]. Rok później bez powodzenia ubiegał się o miejsce w Bundestagu, uzyskał je w 2013. Mandat w federalnym parlamencie utrzymał w 2017^[5]; był wówczas jednym z dwóch (obok Katrin Göring-Eckardt) głównych kandydatów partii w wyborach federalnych^[6]. W 2018 nowym współprzewodniczącym partii w jego miejsce został Robert Habeck.

Obejmował patronat nad więźniami politycznymi z Białorusi: Kaciaryną Barysiewicz (2020)^[7] oraz Ramanem Pratasiewiczem (2021)^[8]^[9].

W 2021 z powodzeniem ubiegał się o poselską reelekcję^[10]. W grudniu tegoż roku w nowo utworzonym rządzie Olafa Scholza objął stanowisko ministra rolnictwa i polityki żywnościowej^[11]. W listopadzie 2024 został dodatkowo pełniącym obowiązki ministra edukacji i badań naukowych^[12], po czym w tym samym miesiącu otrzymał nominację na ministra edukacji i badań naukowych^[13]. Funkcje rządowe sprawował do maja 2025.

W wyborach regionalnych w Badenii-Wirtembergii z marca 2026 był kandydatem Zielonych na premiera tego landu^[14]. Ugrupowanie to zajęło w głosowaniu pierwsze miejsce, a Cem Özdemir uzyskał mandat posła do landtagu^[15]. Jego formacja po raz kolejny na poziomie krajowym zawarła koalicję z chadekami; w maju 2026 Cem Özdemir objął urząd premiera Badenii-Wirtembergii^[16].

Odznaczenia i wyróżnienia

Order Zasługi Badenii-Wirtembergii (2021)^[17]
Doktorat honoris causa Munzur Üniversitesi w Tunceli (2009)^[18]

Życie prywatne

Dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była dziennikarka Pia Castro, drugą żoną została w 2026 pochodząca z Kanady prawniczka Flavia Zaka^[19].

Uwagi

↑ Jako minister odpowiedzialny za edukację.
↑ Jako minister odpowiedzialny za badania naukowe.

Przypisy

↑ Nota biograficzna na stronie prywatnej. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).
↑ Bonusmeilen werden noch weiteren Abgeordneten um die Ohren fliege. spiegel.de, 20 lipca 2002. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).
↑ Profil na stronie Parlamentu Europejskiego. [dostęp 2026-03-08].
↑ Judy Dempsey: Greens in Germany pick son of Turks as leader. nytimes.com, 16 listopada 2008. [dostęp 2026-03-08]. (ang.).
↑ Bundestagswahl 2017: Gewählte auf Landeslisten und in Wahlkreisen. bundeswahlleiter.de. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).
↑ Ben Knight: German Greens pick Göring-Eckardt and Özdemir to lead party in election. dw.com, 18 stycznia 2017. [dostęp 2026-03-08]. (ang.).
↑ 100 Paten für politische Gefangene in Belarus: Cem Özdemir wird Pate der Journalistin Katsiaryna Barysevich. lphr.org, 16 grudnia 2020. [dostęp 2026-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-02-02)]. (niem.).
↑ Cem Özdemir is committed to the release of Raman Pratasevich. lphr.org, 2021-05-31. [dostęp 2026-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-05-31)]. (ang.).
↑ Olga Diemidowa: Один из лидеров „зеленых” Германии взял шефство над Романом Протасевичем. dw.com, 31 maja 2021. [dostęp 2026-03-08]. (ros.).
↑ Bundestagswahl 2021: Gewählte in Landeslisten und Wahlkreisen. bundeswahlleiter.de. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).
↑ Neue Bundesministerinnen und Bundesminister vereidigt. bundestag.de, 8 grudnia 2021. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).
↑ Özdemir „bereit” für Forschungs-Ministerium. forschung-und-lehre.de, 9 listopada 2024. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).
↑ Ernennung von Cem Özdemir zum Bundesminister für Bildung und Forschung. bundespraesident.de, 25 listopada 2024. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).
↑ Knut Bauer: Grünen-Spitzenkandidat Cem Özdemir: Der Hoffnungsträger für den Machterhalt. swr.de, 2 lutego 2026. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).
↑ Vorläufiges Ergebnis der Wahl zum 18. Landtag von Baden-Württemberg am 8. März 2026 mit Vergleichsangaben von 2021. im.baden-wuerttemberg.de, 9 marca 2026. [dostęp 2026-03-09]. (niem.).
↑ Cem Özdemir zum Ministerpräsidenten gewählt. tagesschau.de, 13 maja 2026. [dostęp 2026-05-13]. (niem.).
↑ Verdienstorden des Landes an 26 verdiente Persönlichkeiten. Baden-Württemberg.de, 23 lipca 2021. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).
↑ Die Universität Tunceli verlieh Cem Özdemir die Ehrendoktorwürde. oezdemir.de, 5 listopada 2009. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).
↑ Henning Otte, Sandra Müller: Özdemir heiratet am Samstag zum zweiten Mal. swr.de, 11 lutego 2026. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).

[1] Jako minister odpowiedzialny za edukację.

[2] Jako minister odpowiedzialny za badania naukowe.

[nota-3] Nota biograficzna na stronie prywatnej. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).

[4] Bonusmeilen werden noch weiteren Abgeordneten um die Ohren fliege. spiegel.de, 20 lipca 2002. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).

[5] Profil na stronie Parlamentu Europejskiego. [dostęp 2026-03-08].

[6] Judy Dempsey: Greens in Germany pick son of Turks as leader. nytimes.com, 16 listopada 2008. [dostęp 2026-03-08]. (ang.).

[7] Bundestagswahl 2017: Gewählte auf Landeslisten und in Wahlkreisen. bundeswahlleiter.de. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).

[8] Ben Knight: German Greens pick Göring-Eckardt and Özdemir to lead party in election. dw.com, 18 stycznia 2017. [dostęp 2026-03-08]. (ang.).

[Libereco-9] 100 Paten für politische Gefangene in Belarus: Cem Özdemir wird Pate der Journalistin Katsiaryna Barysevich. lphr.org, 16 grudnia 2020. [dostęp 2026-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-02-02)]. (niem.).

[10] Cem Özdemir is committed to the release of Raman Pratasevich. lphr.org, 2021-05-31. [dostęp 2026-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-05-31)]. (ang.).

[11] Olga Diemidowa: Один из лидеров „зеленых” Германии взял шефство над Романом Протасевичем. dw.com, 31 maja 2021. [dostęp 2026-03-08]. (ros.).

[12] Bundestagswahl 2021: Gewählte in Landeslisten und Wahlkreisen. bundeswahlleiter.de. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).

[13] Neue Bundesministerinnen und Bundesminister vereidigt. bundestag.de, 8 grudnia 2021. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).

[14] Özdemir „bereit” für Forschungs-Ministerium. forschung-und-lehre.de, 9 listopada 2024. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).

[15] Ernennung von Cem Özdemir zum Bundesminister für Bildung und Forschung. bundespraesident.de, 25 listopada 2024. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).

[16] Knut Bauer: Grünen-Spitzenkandidat Cem Özdemir: Der Hoffnungsträger für den Machterhalt. swr.de, 2 lutego 2026. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).

[17] Vorläufiges Ergebnis der Wahl zum 18. Landtag von Baden-Württemberg am 8. März 2026 mit Vergleichsangaben von 2021. im.baden-wuerttemberg.de, 9 marca 2026. [dostęp 2026-03-09]. (niem.).

[18] Cem Özdemir zum Ministerpräsidenten gewählt. tagesschau.de, 13 maja 2026. [dostęp 2026-05-13]. (niem.).

[19] Verdienstorden des Landes an 26 verdiente Persönlichkeiten. Baden-Württemberg.de, 23 lipca 2021. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).

[20] Die Universität Tunceli verlieh Cem Özdemir die Ehrendoktorwürde. oezdemir.de, 5 listopada 2009. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).

[21] Henning Otte, Sandra Müller: Özdemir heiratet am Samstag zum zweiten Mal. swr.de, 11 lutego 2026. [dostęp 2026-03-08]. (niem.).

[a]

[b]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]