Chrząchów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Chrząchów
Kościół w Chrząchowie
Kościół w Chrząchowie
Państwo  Polska
Województwo lubelskie
Powiat puławski
Gmina Końskowola
Sołectwo Chrząchów
Wysokość 180,2 m n.p.m.
Liczba ludności (2011) 716[1]
Strefa numeracyjna (+48) 81
Kod pocztowy 24-130 Puławy[2]
Tablice rejestracyjne LPU
SIMC 0383633
Położenie na mapie gminy Końskowola
Mapa lokalizacyjna gminy Końskowola
Chrząchów
Chrząchów
Położenie na mapie powiatu puławskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu puławskiego
Chrząchów
Chrząchów
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Chrząchów
Chrząchów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chrząchów
Chrząchów
Ziemia51°24′55″N 22°07′17″E/51,415278 22,121389
Rzeka Kurówka w Chrząchowie

Chrząchów – wieś położona nad rzeką Kurówką w województwie lubelskim, powiecie puławskim, gminie Końskowola[3][4], w odległości 4 km od Kurowa, 6 km od Końskowoli, 12 km od Puław i 35 km od Lublina. Wieś stanowi sołectwo gminy Końskowola[5]. Najwyższym punktem wsi jest Łysa Góra (180,2 m n.p.m.)[6].

Wieś liczy około 160 gospodarstw i nieco więcej domów, znajdują się tu: kaplica pw. Trójcy Świętej w parafii pw. Znalezienia św. Krzyża i św. Andrzeja Apostoła w Końskowoli, szkoła podstawowa i przedszkole, remiza strażacka ochotniczej straży pożarnej, agencja pocztowa, sklepy. Docierają tu autobusy puławskiej komunikacji miejskiej.

Historia[edytuj]

  • Pierwsze pisemne wzmianki o Chrząchowie sięgają XV wieku. Jan Długosz zanotował wieś jako Crzochow[7]. Wykopaliska wskazują jednak na istnienie zorganizowanego osadnictwa między X a XIII wiekiem. Mniej zorganizowane osiedla ludzkie mogły istnieć tu wcześniej, skoro na terenie dzisiejszego pobliskiego Nowego Pożogu istniały już w epoce mezolitu (8 tys. – 5 tys. lat p.n.e., a rówieśnicy budowniczych Biskupina pozostawili ślady na terenie dzisiejszej Opoki.
  • Prawdopodobnie od momentu powstania Chrząchów należał do parafii końskowolskiej. Przed jej erygowaniem, żyjący w okolicy ludzie mogli korzystać z posługi kapłanów z Jaroszyna za Wisłą, Gołębia, Wietrznej Góry (dziś: Kazimierz Dolny), Garbowa, istnieje też przekaz o efemerycznym kościele w Kurowie XII wieku.
  • Pierwszym znanym z imienia właścicielem Chrząchowa był rycerz Mikołaj, o którym nie ma żadnych dodatkowych informacji. Jest notowany jako właściciel wsi w 1430 roku. Przez stulecia wieś, będąc własnością prywatną, wchodziła w skład tzw. klucza końskowolskiego. Pozostawała kolejno własnością Tęczyńskich, Zbaraskich, Daniłłowiczów, Opalińskich, Lubomirskich, Sieniawskich i Czartoryskich.
  • W XV wieku powstały na północ od Chrząchowa powstała wieś Chrząchówek, a w XVI wieku - Wola Chrząchowska (obecnie Pulki). Ich toponimika wskazuje, że mogło być to związane z przeludnieniem Chrząchowa.
  • Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie lubelskim województwa lubelskiego[8].
  • W 1676 roku wieś zapłaciła pogłówne od 90 poddanych[7]
  • Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich podaje, że w 1827 roku było we wsi 45 domów i 335 mieszkańców[9]
  • W momencie uwłaszczenia w latach 60. XIX wieku wieś liczyła: 70 gospodarstw chłopskich, placówkę przeznaczoną na szkołę i placówkę przeznaczoną na kuźnię. W obrębie wsi było wyznaczonych również 6 nadziałów obrabianych przez małorolnych chłopów z Wólki Nowodworskiej[10].
  • 10 września 1939 roku wieś została zbombardowana przez samoloty Luftwaffe. Zginęło kilka spokrewnionych lub spowinowaconych ze sobą osób oraz nieznany mężczyzna (wszyscy są pochowani w jednej mogile na cmentarzu w Końskowoli).

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych - Poczta Polska. „Spis numerów adresowych”, s. według indeksu nazw, 2013. Warszawa: Poczta Polska S.A.. 
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp online].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  5. Jednostki pomocnicze gminy Końskowola. Urząd Gminy Końskowola. [dostęp online].
  6. Mapa topograficzna Polski 1:100 000. Oddział topograficzny Sztabu Gen. WP. Wydanie turystyczne. M-34-21/22.
  7. a b Chrząchów z Chrząchówkiem w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo. Warszawa 1900.
  8. Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
  9. Chrząchów i Chrząchówek w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.
  10. Tabela likwidacyjna i Tabela nadawcza wsi Chrząchów, zbiory Archiwum Państwowego w Lublinie

Bibliografia[edytuj]

  • Dzieje Końskowoli (red.) Ryszard Szczygieł, Końskowolskie Towarzystwo Regionalne, Lublin 1988
  • S. Wojciechowski, Województwo lubelskie w drugiej połowie XVI wieku, Warszawa 1966