Garbów (powiat lubelski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

51°21′19″N 22°19′44″E

- błąd

38 m

WD

51°21'1.01"N, 22°20'24.00"E

- błąd

1 m

Odległość

1005 m

Garbów
wieś
Ilustracja
Wąwóz w Garbowie
Państwo

 Polska

Województwo

 lubelskie

Powiat

lubelski

Gmina

Garbów

Liczba ludności 

2188 osób[1]

Strefa numeracyjna

81

Kod pocztowy

21-080

Tablice rejestracyjne

LUB

SIMC

0380824

Położenie na mapie gminy Garbów
Mapa konturowa gminy Garbów, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Garbów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej znajduje się punkt z opisem „Garbów”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Garbów”
Położenie na mapie powiatu lubelskiego
Mapa konturowa powiatu lubelskiego, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Garbów”
Ziemia51°21′19″N 22°19′44″E/51,355278 22,328889
Strona internetowa

Garbówwieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Garbów nad rzeką Kurówką. Dzieli się na dwa sołectwa: Garbów I i Garbów II. Zamieszkuje ją ponad 2000 osób. Słynęła z produkcji cukru.

Kościół neogotycki - wysokość wież 75m
Garbów - kościół Przemienienia Pańskiego
Wnętrze kościoła w Garbowie, akwarela Stanisława Masłowskiego z 1901 roku (Muzeum Narodowe w Warszawie, fot. K.Wilczyński)
Zachowana fasada kościoła z XVII w
Postój koło Kościoła w Garbowie 1938r.

Miejscowość historycznie położona jest w Małopolsce (początkowo w ziemi sandomierskiej, a następnie w ziemi lubelskiej). Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie lubelskim województwa lubelskiego[2]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.


Historia[edytuj | edytuj kod]

Okolice Garbowa były zamieszkane już 3000 lat p.n.e., a między VIII a IX wiekiem istniała świątynia pogańska oraz grodzisko otoczone fosą i wałami. Pierwsza wzmianka pisemna o Garbowie pochodzi z 1326 roku i mówi o istnieniu parafii garbowskiej. W XV wieku Garbów należał do rodu Odrowążów.

Garbów uzyskał lokację miejską w 1782 roku, zdegradowany przed 1810 rokiem[3].

W 1785 roku miejscowość otrzymała przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim, na mocy którego król Stanisław August Poniatowski zezwala ówczesnemu właścicielowi wsi, Michałowi Granowskiemu na założenie miasta. Przywilej ten jednak nie wszedł w życie z powodu politycznej sytuacji Rzeczypospolitej. W 1792 roku między Garbowem a Markuszowem stoczono ostatnią potyczkę wojny polsko-rosyjskiej.

W czasie okupacji niemieckiej mieszkająca we wsi rodzina Tkaczyków udzieliła pomocy Salomonowi i Icchakowi Morelowi. W 1982 roku Instytut Jad Waszem podjął decyzję o przyznaniu Józefowi, Genowefie i Zofii Tkaczykom tytułu Sprawiedliwych wśród Narodów Świata[4].

Garbów został wytypowany przez Lubelski Urząd Wojewódzki jako jedna z dwudziestu miejscowości do przywrócenia lub przyznania praw miejskich, które ma mieć miejsce do 2030 roku[5].

W miejscowości urodził się ks. Marian Stasiak[6] oraz Salomon Morel, którego rodzice, prowadzący wcześniej miejscową piekarnię, a także brat i bratowa, zostali tutaj w grudniu 1942 zamordowani przez granatowego policjanta Mazurczaka[7].

W Grabowie urodził się także Józef Wójcik kawaler orderu Virtuti Militari.


Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół pałacowo-parkowy z XIX w. z zabudowaniami folwarcznymi i klasycystycznym pałacem hr. Jezierskich, projektu Józefa Dietricha.
  • 1000-kilogramowy dzwon z 1512 r., uważany za protoplastę dzwonu „Zygmunta” na Wawelu, ufundowany przez kapelana króla Zygmunta Starego ks. Jana Ożarowskiego.
  • Neogotycki kościół Przemienienia Pańskiego, wzniesiony w latach 1908–1912, z murowaną plebanią z początku XX wieku.
  • Ponad 40-letnia ruchoma szopka bożonarodzeniowa, wykonana przez artystę ludowego A. Fijałkowskiego
  • Fasada dawnego barokowego kościoła parafialnego z XVIII w., spalonego w 1915 r.
  • Stary cmentarz rzymskokatolicki w Garbowie, na którym pochowani są m.in. rodzice rzeźbiarki Zofii Trzcińskiej-Kamińskiej, pierwszy wojewoda lubelski po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, Stanisław Moskalewski wraz z rodziną, a także wielu ludzi zasłużonych dla ziemi garbowskiej i lubelskiej.
  • Wzgórze „ariańskie” na którym w VII–XII w. istniał gród obronny państwa pierwszych Piastów, być może był własnością książęcą.
  • Podziemia spalonego kościoła w Garbowie w których znajdują się prochy m.in. bp. Mateusza Maurycego Wojakowskiego (5. biskupa lubelskiego, będącego także administratorem diecezji lubelskiej) i rodziny Jezierskich.
  • Ponad 600 letnia studnia znajdująca się nieopodal ruin starego kościoła.
  • Pozłacana monstrancja z 1638 roku – dar Piotra Czernego
  • Rzeźby świętych i stacje drogi krzyżowej autorstwa Zofii Trzcińskiej-Kamińskiej.
  • Organy z 1923 roku, jedne z najlepszych i największych w archidiecezji lubelskiej.
  • Cmentarz wojenny z 1915 r.

O Garbowie w znanych dziełach[edytuj | edytuj kod]

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Gmina w liczbach – Gmina Garbów, garbow.pl [dostęp 2018-02-23].
  2. Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
  3. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 30-31.
  4. Historia pomocy - Rodzina Tkaczyków | Polscy Sprawiedliwi, sprawiedliwi.org.pl [dostęp 2021-11-27].
  5. Rozdział V. Kierunki zagospodarowania przestrzennego, plan.lubelskie.pl [dostęp 2017-11-23] [zarchiwizowane z adresu 2016-07-14].
  6. Marta Ordon: Marian Stasiak. kul.pl, 27 września 2013. [dostęp 2018-12-23].
  7. Anna Malinowska: Rodzinę zabili mu Polacy. Ale nienawidził Niemców. Kim był Salomon Morel, komendant obozu w Świętochłowicach?. wyborcza.pl, 20 marca 2020. [dostęp 2020-03-25].
  8. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-20].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]