Cieplice (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cieplice
Kościół św. Apostołów Piotra i Pawła
Kościół św. Apostołów Piotra i Pawła
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat przeworski
Gmina Adamówka
Sołectwo Cieplice
Liczba ludności (2011) 809[1][2]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 37-530/37-534[3]
Tablice rejestracyjne RPZ
SIMC 0598629
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Cieplice
Cieplice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cieplice
Cieplice
Ziemia50°15′14″N 22°36′56″E/50,253889 22,615556

Cieplicewieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przeworskim, w gminie Adamówka[4].

W latach 1940-1944 pod okupacją niemiecką Cieplice były siedzibą gminy Cieplice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Cieplice[5][6]
SIMC Nazwa Rodzaj
0598693 Biele przysiółek
0598635 Chałupki część wsi
0598641 Cieplice Dolne część wsi
0598658 Cieplice Górne część wsi
0598701 Izabelin osada
0598664 Koło Cerkwi część wsi
0598670 Koniowe część wsi
0598724 Szegdy przysiółek
0598687 Walaszki część wsi
0598730 Wołczaste przysiółek

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki Cieplic sięgają XV wieku. Okolicę charakteryzują ciepłe źródełka (które nie zamarzają nawet w zimie), od których pochodzi nazwa wsi. W 1815 roku były zamieszkiwane przez 8500 osób a w okresie przedwojennym liczba mieszkańców wynosiła 4500 osób, głównie wyznania greckokatolickiego[7].

W 1624 roku tereny te ucierpiały z powodu najazdu tatarskiego. W 1628 roku wieś była wzmiankowana jako Wola Cieplica[a][8], która posiadała 8 łanów kmiecych i była objęta zniżką podatkową po zniszczeniach wojennych. W 1651 i 1658 roku wieś była wzmiankowana jako Cieplica[b][9]. W 1674 roku wieś była wzmiankowana jako Cieplice[c][10] i posiadała 58 domów.

W I połowie XX wieku w Cieplicach było 418 domów. W 1945 roku na Ukrainę wysiedlono 2091 mieszkańców z 482 domów.

Kościół[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew Grekokatolicka.

W 1655 roku została zbudowana drewniana cerkiew pw. Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy, z fundacji Elżbiety Sieniawskiej[11]. W 1904 roku zbudowano murowaną cerkiew.

Kościół Rzymskokatolicki.

Cieplice należały do parafii Wniebowzięcia NMP w Sieniawie. Po opuszczeniu tych terenów przez grekokatolików, cerkiew została przejęta przez kościół rzymskokatolicki. W 1969 roku została erygowana parafia pw. św. Piotra i Pawła, a jej pierwszym proboszczem został ks. Józef Bożętka.

Parafia przynależy do dekanatu sieniawskiego w archidiecezji przemyskiej[12].

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Początki szkolnictwa w Cieplicach są datowane na 1823 rok[13]. Schematyzm Greckokatolickiej Eparchii Przemyskiej na rok 1830 podaje wzmiankę o szkole trywialnej Schola Trivialis[14].

Przydatnym źródłem archiwalnym do poznawania historii szkolnictwa w Galicji są Austriackie Szematyzmy Galicji i Lodomerii, które podają wykaz szkół ludowych wraz z nazwiskami ich nauczycieli. W 1861 roku w szkole uczył nauczyciel Jakub Gierczak i było 60 uczniów. W 1875 roku szkoła stała się 2-klasowa; szkoły wiejskie były tylko męskie, a dopiero od 1890 roku były mieszane. Od 1876 roku szkoła w Cieplicach Górnych posiadała nauczycieli pomocniczych[d].

20 lipca 1892 roku reskryptem Rady szkolnej krajowej została zorganizowana 1-klasowa szkoła publiczna z językiem wykładowym ruskim w Cieplicach Dolnych. Od 1892 roku szkoły w Cieplicach były 1-klasowe. szkoła w Cieplicach Dolnych też posiadała nauczycieli pomocniczych[e].

Kierownicy Szkoły w Cieplicach Górnych.
1860-1861. Jakub Gierbiak[15].
1862-1863. Jan Kazio[16].
1864-1865. Modest Wołoszynowicz[17].
1867-1868. Jan Petryszak[18].
1868-1873. Jakub Petryszak[19].
1873-1874. Posada nieobsadzona[20].
1874-1885. Józef Geronis[21]
1885-1892. Stanisław Myszkowski[22].
1892-1908. Ignacy Horoszkiewicz[23].
1908-1909. Jan Łunyk[24].
1909-1934. Bolesław Jaroszewski[25].
Kierownicy Szkoły w Cieplicach Dolnych.
1902-1903. Leopold Łańcucki[26].
1903-1913. Józef Sobolewski[27].
1913-1914. Michalina Kubalenka[28].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W rejestrze poborowym ziemi przemyskiej z 1628 roku zapisano: Wola Cieplica: de laneis 8 per gr 30; a propinatione vini cremati gr 6...........8/6/0
  2. W rejestrach poborowych ziemi przemyskiej z lat 1651 i 1658 zapisano: Cieplica: de laneis 8 per gr 30, a propinatione vini cremati gr 6.........8/6/0.
  3. W rejestrze pogłównego ziemi przemyskiej z 1674 roku zapisano: Cieplice, g[e]n[er]osorum Zielonka et Gostomski: a personis subditorum et in praedio tam romanorum quam rytenorum utriusque sexus cum popone n[ume]ro quinquaginta septem in summa fl. ..........58/0.
  4. Nauczycielami pomocniczymi w Cieplicach Górnych byli: Ignacy Horoszewicz (1876-1877), Jan Müller (1877-1878), Józef Kloszewski (1878-1879), Józefa Bętkowska (1879-1881), Maria Jagielska (1882-1883), Stefania Skibińska (1886-1887), Stanisław Salik (1887-1889), Aleksander Lisikiewicz (1889-1890), Władysław Różycki (1890-1891), Józef Sobolewski (1891-1892), Franciszek Wrześniowski (1892-1895), Maria Mikulska (1908-1910), Maria Dolska (1910-1911), Maria Pajtacz (1911-1914).
  5. Nauczycielami pomocniczymi w Cieplicach Dolnych byli: Helena Macakówna (1908-1909), Maria Kosturkiewicz (1909-1912), Maria Kulczycka (1912-1913), Aniela Luskiewicz (1913-1914).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-11].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2014–03–09]. s. według wyboru.
  4. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-03-10].
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014–03–09]. 
  6. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  7. Stona gminy
  8. Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 1. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej 1628. Wydawnictwo WSP Rzeszów 1997. ​ISBN 83-87288-55-1​ (str. 172)
  9. Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 3. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej 1658. Wydawnictwo WSP Rzeszów 2000. ​ISBN 83-87288-55-1​ (str. 51)
  10. Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 4. Rejestr pogłównego ziemi przemyskiej 1674 Wydawnictwo WSP Rzeszów 2000. ​ISBN 83-87288-55-1​ (str. 86)
  11. Skorowidz Powiatu Jarosławskiego na rok 1902 (str. 96) [dostęp 2018-01-17]
  12. Opis dekanatu na stronie archidiecezji
  13. Podkarpacka Biblioteka Cyfrowa. Skorowidz Powiatu Jarosławskiego na rok 1902"
  14. Schematismus Universi Venerabilis Cleri Dioeceseos Graeco Catholicae Premisliensis pro Anno Domini MDCCCXXX (str. 28) [dostęp 2018-01-17]
  15. Handbuch des Statthalterei-Gebietes in Galizien fűr das Jahr 1861 (str. 318) [dostęp 2017-01-17]
  16. Handbuch des Statthalterei-Gebietes in Galizien fűr das Jahr 1863 (str. 337) [dostęp 2018-01-17]
  17. Handbuch des Statthalterei-Gebietes in Galizien fűr das Jahr 1865 (str. 350) [dostęp 2018-01-17]
  18. Galizisches Provinzial-Handbuch Fűr Das Jahr 1868 (str. 701) [dostęp 2018-01-18]
  19. Galizisches Provinzial-Handbuch Fűr Das Jahr 1869 (str.408) [dostęp 2018-01-18]
  20. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1874 (str. 423) [dostęp 2018-01-18]
  21. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1875 (str. 421) [dostęp 2018-01-17]
  22. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1886 (str. 384) [dostęp 2018-01-17]
  23. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1893 (str. 436) [dostęp 2018-01-17]
  24. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1909 (str. 642) [dostęp 2018-01-18]
  25. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1910 (str. 642) [dostęp 2018-01-18]
  26. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1903 (str. 563) [dostęp 2018-01-17]
  27. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1904 (str. 503) [dostęp 2018-01-17]
  28. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1914 (str. 759) [dostęp 2018-01-17]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]