Cieszacin Wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cieszacin Wielki
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat jarosławski
Gmina Pawłosiów
Liczba ludności (2013-12-31) 915[1]
Strefa numeracyjna (+48) 16
Kod pocztowy 37-500 Jarosław
Tablice rejestracyjne RJA
SIMC 0607765
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Cieszacin Wielki
Cieszacin Wielki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cieszacin Wielki
Cieszacin Wielki
Ziemia49°59′30″N 22°35′27″E/49,991667 22,590833

Cieszacin Wielkiwieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, w gminie Pawłosiów. Położona jest 7 km od miasta Jarosław.

Miejscowość jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii Niepokalanego Poczęcia.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Historia Cieszacina Wielkiego[edytuj]

Cieszacin Wielki został założony za czasów panowania króla Kazimierza III Wielkiego, w 1366 roku. We wczesnym średniowieczu osada ta była zamieszkiwana przez słowiańskie plemię Lędzian, które być może w XII wieku przywędrowały tu w poszukiwaniu żywności i lepszego bytu z pobliskiego grodu jarosławskiego.

Na początku XIX wieku ziemie te znalazły się w posiadaniu rodu Terleckich herbu Przestrzał, następnie weszły w skład wiana córki Leopolda Terleckiego - Bronisławy Drohojowskiej. Wchodziły w skład rodzinnego majątku aż do 1944 roku, kiedy zostały upaństwowione.

Zabytki na terenie wsi[edytuj]

  • Dwór z XX wieku
  • Krzyż z czasów wojny - "Czarna Figura"
  • Pomnik przyrody "Dąb i sosna" - ten pomnik przyrody został zniszczony przez wyładowania atmosferyczne, które miały miejsce w 2011 roku.
  • Krzyż postawiony na miejscu pochówków wielu ludzi koło "Dębu i sosny".
  • Żelazny most wybudowany w na przełomie lat 1941-1942

Zabytkowy dworek w Cieszacinie Wielkim[edytuj]

Pierwszą siedzibą, którą postawili Terleccy, był modrzewiowy dwór z portykiem i tarasem wychodzącym na ogród - typowy dom szlachty z tamtego okresu. Dwór ten nie zachował się jednak do dziś.

Dokładna data powstania obecnego pałacyku jest nieznana. Prawdopodobnie powstał na początku XIX wieku, a jego projektantem był przypuszczalnie znany architekt Piotr Aigner. Cieszaciński pałacyk bardziej przypomina pawilon ogrodowy niż rezydencję. Jest tym samym typowym przejawem architektury romantyczno-sentymentalnej, dominującej w końcu XVIII i na początku XIX wieku. Początek XIX wieku to okres, gdy w architekturze reprezentacyjnej i publicznej dominował klasycyzm, tymczasem mniejsze budowle stanowiły pole do prób związanych z neostylami, początkowo z gotykiem. Widać to choćby na przykładzie tego budynku. Do prostej bryły na planie kwadratu dostawiona została narożna wieża – baszta zwieńczona krenelażem.

Ostatnim właścicielem obiektu był Jan Józef Drohojowski (ur.1880), syn Bronisławy (1849-1941) i Bolesława (1848-1916) Drohojowskich (w ręce rodziny dobra przeszły pod koniec XIX wieku).

Po II wojnie światowej w pałacyku znajdowała się siedziba NKWD. Po wyprowadzce tajnych służb, w 1960 roku zaadaptowano budynek na potrzeby szkoły. Szczególnie ten okres użytkowania wpłynął negatywnie na stan obiektu. Podobno w latach 80. podjęto próbę remontu, jednak z braku środków nieudaną. „Zameczek” otacza zdziczały park krajobrazowy, a w drzewostanie zachowało się kilka starych dębów będących pomnikami przyrody[2].

Osoby związane z Cieszacinem Wielkim[edytuj]

W Cieszacinie Wielkim mieszkał w dzieciństwie politolog, badacz stosunków międzynarodowych, dyplomata i twórca Instytutu Stosunków Międzynarodowych UWJózef Kukułka; gospodarstwo prowadzi tutaj pierwszy przewodniczący Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych "Solidarność" Jan Kułaj.

Sport[edytuj]

W Cieszacinie Wielkim w 1948 został założony klub piłkarski LKS Iskra. W sezonie 2017/2017 Iskra występuje w klasie B w grupie Jarosław I[3].

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]