Danuta Szyksznian

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Danuta Szyksznian
Sarenka, Szarotka
Ilustracja
major major
Data i miejsce urodzenia 7 czerwca 1925
Kraków
Przebieg służby
Lata służby od 1939 do 1945
Stanowiska łączniczka
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami Krzyż Armii Krajowej Krzyż Partyzancki Medal Wojska (trzykrotnie) Medal Komisji Edukacji Narodowej Krzyż Zesłańców Sybiru Medal „Pro Memoria”

Danuta Felicja Szyksznian z domu Janiczak, ps. „Sarenka”, „Szarotka” (ur. 7 czerwca 1925 w Krakowie) – łączniczka Okręgu Wilno AK w grupie łączniczki „Kozy”, nauczycielka.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się 7 czerwca 1925 w Krakowie[1] w rodzinie zawodowego żołnierza 1 pułku artylerii polowej. Uczyła się w Szkole Powszechnej nr 19, a potem w Gimnazjum Sióstr Nazaretanek w Wilnie. Po kampanii wrześniowej wstąpiła do młodzieżowej organizacji konspiracyjnej w Liceum im. Adama Mickiewicza w Wilnie. Wzięła udział w strajku szkolnym na znak protestu przeciwko usuwaniu przez władze litewskie polskich nauczycieli ze szkół.

Już w grudniu 1939 złożyła przysięgę przed „Kapitanem Janem” (kpt./mjr Bolesław Zagórny) i została łączniczką ZWZ o pseudonimie „Szarotka”. Po zajęciu Wilna przez Niemców w czerwcu 1941 została przyjęta do grupy łączniczek „Kozy”, przyjęła pseudonim „Sarenka”. Podlegała ppor. Stanisławowi Kiałce „Jelonkowi” – szefowi kwatermistrzostwa wileńskiego okręgu ZWZ-AK.

W lipcu 1944 w czasie operacji „Ostra Brama” była łączniczką „Kapitana Jana” dowódcy dzielnicy „A” (obszar na prawym brzegu Wilii, zamieszkiwany przez rodziny wojskowe, zgrupowane wokół licznych koszar) Garnizonu AK „Dwór”.

Uniknęła aresztowania przez NKWD i podjęła służę w dywersyjnym oddziale specjalnym rtm. Zygmunta Augustowskiego – „Huberta'. 24 grudnia w Wigilię Bożego Narodzenia 1944 została aresztowana przez Ludowy Komisariat Bezpieczeństwa Państwowego i po wielodniowych przesłuchaniach skazana zaocznie na 10 lat łagrów. Z więzienia na Łukiszkach w Wilnie w marcu 1945 została przewieziona do łagru w miejscowości Jełszanka koło Saratowa.

We wrześniu 1945 na skutek chorób spowodowanych warunkami życia i ciężką pracą (miała wtedy 20 lat) została zwolniona z odbywania dalszej kary. Przewieziona do Wilna nielegalnie przekroczyła granicę z Polską i wraz z rodziną zamieszkała w Drawnie. W 1946 wyszła za mąż, przeniosła się do Darłowa i zaczęła pracować jako nauczycielka. Szykanowana za działalność w AK i pobyt w łagrze została zwolniona z pracy. W 1970 skończyła zaocznie studia pedagogiczne i podjęła pracę z dziećmi kalekimi w Ośrodku Szkolno- Wychowawczym w Policach. Po przejściu na emeryturę działa w organizacjach kombatanckich, pełniąc między innymi funkcje Wiceprezesa Zarządu Okręgu Światowego Związku Żołnierzy AK i Wiceprezesa Koła Kresowych Żołnierzy AK w Szczecinie. W 2009 otrzymała tytuł „Honorowego Obywatela Międzyzdrojów”[2][3]. W 2011 roku została wyróżniona tytułem „Szczecinianki Roku”[4]. W 2014 zasiadła w Komitecie Honorowym Fundacji „Łączka”, sprawującej opiekę i działalność wspierającą wobec Kwatery na Łączce[5]. Jest matką chrzestną sztandaru dowództwa 12 Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej[6]. 9 czerwca 2018 imię „Szarotki” nadane zostało 5 Wieluńskiej Drużynie Harcerek ZHP, Hufiec Łask, Chorągiew Łódzka[7], a 9 listopada tego samego roku została patronką Szkoły Podstawowej numer 14 w Szczecinie[8].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 7 czerwca 1925 roku, w Krakowie urodziła się Danuta Szyksznian-Ossowska ps. „Sarenka”, „Szarotka” – łączniczka Wileńskiego Okręgu AK. historykon.pl, 2017-06-07. [dostęp 2017-09-28].
  2. Uchwała Rady Miasta z 8.04.2009 roku. Nr leg. XL/384/09
  3. Porządek obrad sesji Rady Miasta Międzyzdroje
  4. Wyniki głosowania w Kurierze Szczecińskim
  5. Komitet Honorowy Fundacji Łączka. fundacjalaczka.pl. [dostęp 27 lutego 2014].
  6. 12 DZ świętuje
  7. Nadanie imienia „Szarotki”
  8. Wileńska Łączniczka AK patronką SP nr 14, radioszczecin.pl [dostęp 2018-11-09] (pol.).
  9. M.P. z 2016 r. poz. 1033.
  10. Danuta Szyksznian-Ossowska odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. prezydent.pl, 2016-10-03. [dostęp 2016-10-06].
  11. Uchwała Rady Państwa z 23.07. 1980 roku. Nr leg. 1536-80-72
  12. Uchwała Rady państwa z 23.07.1975 roku. Nr leg. 1097.75.96
  13. Nr leg. 127-267
  14. Nadał Prezydent RP Lech Kaczyński 15.03.2006 roku. Nr leg. 13-2006-149
  15. Nr leg. 5787/05
  16. Nr leg. 30.80.72/244
  17. Nr leg. 19/95
  18. Nagrodzeni za zasługi dla Szczecina. Nr leg. 52/10
  19. Nr 54190

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Malinowski: Stanisław Kiałka – legenda wileńskiej konspiracji : materiały biograficzne i pisma wybrane. Bydgoszcz: Towarzystwo Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej. Oddział, 2000. ISBN 83-87865-15-X.
  • Danuta Janiczakówna-Szyksznian: 281 dni w szponach NKWD. Bydgoszcz: Towarzystwo Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej ; [S.l.] : nakł. aut., 1997. ISBN 83-907732-2-8.