Denali

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy szczytu. Zobacz też: inne znaczenia.
Denali
Wyróżniający się wysokością szczyt Denali
Wyróżniający się wysokością szczyt Denali
Państwo  Stany Zjednoczone
Położenie Alaska
Pasmo Alaska, Kordyliery
Wysokość 6190 m n.p.m.
Wybitność 6138 m
Pierwsze wejście 7 czerwca 1913
Hudson Stuck, Harry Karstens, Walter Harper, Robert Tatum
Położenie na mapie Alaski
Mapa lokalizacyjna Alaski
Denali
Denali
Położenie na mapie Ameryki Północnej
Mapa lokalizacyjna Ameryki Północnej
Denali
Denali
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Denali
Denali
Ziemia 63°04′10,20″N 151°00′26,64″W/63,069500 -151,007400

Denali (w latach 1896–2015 Mount McKinley[1][2]) – najwyższy szczyt Ameryki Północnej (co zapewnia mu miejsce w Koronie Ziemi), położony w górach Alaska, na terenie Parku Narodowego Denali w Stanach Zjednoczonych.

Góra ta zbudowana jest ze skał krystalicznych (głównie granitów i łupków krystalicznych). Jej masyw pokryty jest wiecznym śniegiem i lodowcami, a największy z nich – o długości ok. 50 km – to lodowiec Muldrow. Względem otaczających go dolin występuje u jego stoków jedna z największych deniwelacji na świecie – ponad 5 kilometrów. Ciśnienie na szczycie odpowiada ciśnieniu na wysokości 6900 m n.p.m. na terenach bliżej równika. Na szczycie notuje się bardzo niskie temperatury oraz wiatry dochodzące do 160 km/h[potrzebny przypis].

W 1952 wyznaczono wysokość góry na 6193 m n.p.m. Wynik ten został zrewidowany w 2015, dzięki użyciu technologii GPS. Najwyższy szczyt mierzy 6190 m n.p.m.[3]

Nazwa[edytuj]

Nazwa Mount McKinley została nadana w 1896 na cześć Williama McKinleya, który zdobył wówczas nominację Partii Republikańskiej na prezydenta Stanów Zjednoczonych (i objął ten urząd rok później). Już wcześniej jednak Atabaskowie (miejscowa ludność indiańska) nazywali ten szczyt Denali, co oznacza „wysoki”. W 1975 władze stanu Alaska przegłosowały przywrócenie dawnej nazwy i rozpoczęły się starania, by została ona zatwierdzona przez Gabinet Stanów Zjednoczonych. W opozycji stali przede wszystkim politycy ze stanu Ohio[4], z którego pochodził McKinley, opowiadający się za utrzymaniem dotychczasowej nazwy[5]. 28 sierpnia 2015, decyzją sekretarz Departamentu Zasobów Wewnętrznych Stanów Zjednoczonych (Sally Jewell), przywrócona została pierwotna nazwa góry: Denali[6][7].

Zdobycia szczytu[edytuj]

Po raz pierwszy szczyt został zdobyty 7 czerwca 1913 przez Hudsona Stucka, Harry’ego Karstensa, Waltera Harpera i Roberta Tatuma. Pierwszym Polakiem, który tego dokonał – 31 lipca 1970 – był Marek Głogoczowski[8].

Niektóre taksony nazwane jego nazwiskiem[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. Mount McKinley's Alaska name Denali is restored by Obama. bbc.com, 2015-08-31. [dostęp 2015-08-31].
  2. Obama przywróci najwyższemu szczytowi Ameryki Płn. indiańską nazwę. Nie McKinley, lecz Denali (pol.). wyborcza.pl, 2015-08-31. [dostęp 2015-09-02].
  3. [earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=86526 A New Identity for Denali]. W: Earth Observatory [on-line]. NASA, 2015-09-03. [dostęp 2015-09-07].
  4. Najwyższa góra Ameryki Północnej zmienia nazwę
  5. Artur Bartkiewicz: Barack Obama zmienia nazwę najwyższej góry w USA. rp.pl, 2015-08-30. [dostęp 2015-08-31].
  6. Sally Jewell: Order No. 3337. U.S. Department of the Interior, 2015-08-28. [dostęp 2015-09-05].
  7. Old Name Officially Returns to Nation’s Highest Peak. U.S. Geological Survey, 2015-09-01. [dostęp 2015-09-05].
  8. Wyprawy w góry egzotyczne. „Taternik”. 1, s. 33, 1972. Józef Nyka (red.). Warszawa: RSW „Prasa” – Wydawnictwo „Prasa Młodzieżowa i Sportowa”. ISSN 0137-3155. [dostęp 2015-09-01].