Ran (gwiazda)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Epsilon Eridani)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ran
ε Eridani
Położenie epsilonu Erydanu. Linie na dolnej ilustracji wskazują gwiazdę.
Położenie epsilonu Erydanu. Linie na dolnej ilustracji wskazują gwiazdę.
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Erydan
Rektascensja 03h 32m 55,845s[1]
Deklinacja -09° 27′ 29,73″[1]
Paralaksa (π) 310,94 ± 0,16[1]
Odległość 10,49 ± 0,03 ly
3,22 ± 0,01 pc
Wielkość obserwowana 3,73[1]m
Ruch własny (RA) -975,17 ± 0,21 mas/rok
Ruch własny (DEC) 19,49 ± 0,20 mas/rok
Prędkość radialna 16,43 ± 0,09[1] km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy gwiazda ciągu głównego, zmienna typu BY Draconis
Typ widmowy K2 V
Masa 0,82 ± 0,05[2] M
Promień 0,74 ± 0,01[2] R
Metaliczność [Fe/H] -0,13 ± 0,04[2]
Wielkość absolutna 6,18m
Wiek ~ 1 mld lat[2]
Temperatura 5039 ± 126[2] K
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 18 Eridani
2MASS: J03325591-0927298
Bonner Durchmusterung: BD -09°697
Boss General Catalogue: GC 4244
Katalog Gliesego: GJ 144
Katalog Henry’ego Drapera: HD 22049
Katalog Hipparcosa: HIP 16537
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 1084
SAO Star Catalog: SAO 130564

Ran[3], epsilon Eridani (ε Eri / ε Eridani) – gwiazda ciągu głównego, typu widmowego K2, położona w gwiazdozbiorze Erydanu. Znajduje się w odległości 10,67 roku świetlnego od Ziemi. Jest to dziesiąta pod względem odległości gwiazda najbliższa Słońcu. Jej masa wynosi ok. 0,82 masy Słońca, a promień 0,74 promienia Słońca.

Nazwa[edytuj]

Porównanie wielkości Ran i Słońca

Nazwa własna gwiazdy, Ran, nie jest nazwą tradycyjną, lecz została wyłoniona w publicznym konkursie. Wywodzi się ona od nordyckiej bogini toni morskiej Rán. Podobnie od imienia jej męża, olbrzyma Ägira, wywodzi się nazwa okrążającej ją planety AEgir. Nazwy te zaproponowali uczniowie szkoły średniej w Mountainside (Stany Zjednoczone)[3][4].

Układ planetarny[edytuj]

Porównanie Układu Słonecznego i systemu epsilon Eridani

Ran jest drugą pod względem odległości od Słońca gwiazdą posiadającą planety (po alfa Centauri B). Pierwszą planetę (epsilon Eridani b, później nazwaną AEgir) odkryto w 2000 roku. Ma ona masę 1,5 masy Jowisza i okrąża gwiazdę w odległości 3,36 j.a. Odkrycie pierwszej z planet potwierdzono w 2006 za pomocą Teleskopu Hubble’a[5]. Istnienie drugiej (epsilon Eridani c) wywnioskowano w 2002 r. z deformacji dysku pyłowego wokół gwiazdy, które prawdopodobnie wywołała niedostrzeżona planeta[6]. Jest ona mniejszym gazowym olbrzymem (około 0,1 masy Jowisza). Do czasu przeprowadzenia bardziej precyzyjnego pomiaru istnienie jej pozostaje niepotwierdzone.

Towarzysz
Masa
(MJ)
Okres orbitalny
(dni)
Półoś wielka
(au)
Ekscentryczność
AEgir (b) 1,55 ± 0,24 2502 ± 10 3,39 ± 0,36 0,702 ± 0,039?
c? 0,1 102 270 40? 0,3

W systemie znajdują się także dwa pasy planetoid oraz zewnętrzny lodowy pierścień przypominający pas Kuipera[7].

Najbliższym sąsiadem ε Eridani jest gwiazda podwójna Luyten 726-8 (UV Ceti i BL Ceti), znajdująca się w odległości 5,22 lat świetlnych (1,6 pc).

Poszukiwanie cywilizacji pozaziemskich[edytuj]

W latach 60. XX wieku epsilon Eridani i tau Ceti zostały przez Franka Drake’a wytypowane do projektu OZMA, którego celem było poszukiwanie sygnałów radiowych mogących pochodzić od cywilizacji pozaziemskich. Kryteriami wyboru była stosunkowo nieduża odległość oraz fizyczne podobieństwo obu gwiazd do Słońca. W ramach projektu przeprowadzono ponad 100 godzin nasłuchu radiowego na częstotliwości 1420 MHz (promieniowanie neutralnego wodoru), wykorzystując do tego celu 26-metrowy Radioteleskop Green Bank. Wyniki eksperymentu były negatywne[8].

W fikcji[edytuj]

W uniwersum gry komputerowej Halo, gwiazdę tę okrążają planety Tribute, Circumstance, Beta Gabriel, Tantalus, epsilon Eridani IV, a przede wszystkim Reach. Wszystkie te planety znajdują się we władzy Dowództwa Kosmicznego Narodów Zjednoczonych (UNSC). Podczas wojny z przedstawicielem obcej cywilizacji, Przymierzem (Covenant), kolonia staje się bastionem desperackich walk Sił Zbrojnych UNSC z Przymierzem o kontrolę nad tą najważniejszą kolonią ludzkości.

W serialu telewizyjnym Babilon 5 znajduje się tu tytułowa stacja kosmiczna na orbicie trzeciej, jeszcze nie odkrytej planety.

W cyklu Oko Jelenia Andrzeja Pilipiuka łasica pochodzi z planety Czita z układu planetarnego wokół epsilon Eridani.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. a b c d e Ran (gwiazda) w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d e Ellyn K. Baines, J. Thomas Armstrong. Confirming Fundamental Parameters of the Exoplanet Host Star epsilon Eridani Using the Navy Optical Interferometer. „The Astrophysical Journal”. 744 (2), s. 138, 2012-01-10. DOI: 10.1088/0004-637X/744/2/138 (ang.). 
  3. a b Final Results of NameExoWorlds Public Vote Released. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2015-12-15. [dostęp 2015-12-16].
  4. The Approved Names. W: NameExoWorlds [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna / Zooniverse, 2015-12-15. [dostęp 2015-12-16].
  5. www.spaceflightnow.com: Hubble confirms nearest known extrasolar planet. 2006. [dostęp 2007-11-16].
  6. www.space.com: Smallest Known Extrasolar Planet Possibly Found. 2002-10-23. [dostęp 2014-07-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-05-09)].
  7. Closest Planetary System Hosts Two Asteroid Belts. NASA, 2008-10-27. [dostęp 2013-12-29].
  8. Tau Ceti's Five Planet Candidates by Paul Gilster (ang.). SETI League, 2013-01-05. [dostęp 2013-12-29].

Linki zewnętrzne[edytuj]