Gaia (sonda kosmiczna)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gaia
Maquette de Gaia salon du Bourget 2013 DSC 0191.JPG
Inne nazwy Global Astrometric Interferometer for Astrophysics GAIA, Kosmiczny Teleskop Gaia
Zaangażowani ESA
Indeks COSPAR 2013-074A
Rakieta nośna Sojuz ST-B/Fregat-MT
Miejsce startu Gujańskie Centrum Kosmiczne, Gujana Francuska
Cel misji astrometria
Orbita (docelowa, początkowa)
Okrążane ciało niebieskie Punkt libracyjny
Perycentrum 90000 km
Apocentrum 340000 km
Okres obiegu 180 d
Czas trwania
Początek misji 19 grudnia 2013 (09:12:19 UTC)
Wymiary
Kształt cylindryczny
Wymiary 10 m średnicy
Masa całkowita 2030 kg
Masa aparatury naukowej 710 kg
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Gaia (ang. Global Astrometric Interferometer for Astrophysics) – bezzałogowa sonda kosmiczna ESA, przeznaczona do wykonania precyzyjnych pomiarów astrometrycznych. Jest ona następczynią satelity Hipparcos.

Wyniesienie satelity na orbitę było zaplanowane na październik 2013 roku, jednak zostało opóźnione ze względu na wymianę sprzętu zagrożonego usterką[1]. Sonda wystartowała 19 grudnia 2013 roku o 09:12:19 UTC z Gujańskiego Centrum Kosmicznego przy pomocy rakiety Sojuz-STB (komercyjnej odmiany Sojuza 2). Po 42 minutach oddzieliła się od członu ucieczkowego Fregat i rozpoczęła samodzielny lot[2].

Gaia będzie poruszać się po orbicie Lissajous wokół punktu Lagrange'a L2 z okresem obrotu 180 dni. Tam w odległości 1,5 mln km od Ziemi będzie się poruszała po takiej orbicie, że Ziemię i Słońce będzie miała stale na jednej linii, co uchroni ją przed ich zakłócającym obserwacje blaskiem. Długość misji zaplanowano na 5 lat. Ten okres pozwoli na 40 mln obserwacji dziennie, dzięki czemu każda z gwiazd zostanie poddana pomiarom około 70 razy. Masa satelity to 2030 kg[3]. W trakcie misji sonda będzie powoli się obracać, a jej dwa teleskopy będą omiatały niebo, kierując obraz na największą matrycę CCD, jaką kiedykolwiek wyniesiono w kosmos. Gaia zostanie osłonięta przed blaskiem Słońca opaską o średnicy około 10,5 m. Umożliwi to utrzymanie temperatury wnętrza statku na poziomie −110 °C. Na drugiej stronie opaski zamontowano panele ogniw słonecznych[4].

Cele naukowe misji[edytuj | edytuj kod]

Misją sondy będzie przede wszystkim sporządzenie najdokładniejszej trójwymiarowej mapy Drogi Mlecznej. Wykonane zostaną pomiary astrometryczne i fotometryczne ok. miliarda gwiazd o wielkości gwiazdowej do 20m w naszej Galaktyce i niektórych obiektów pozagalaktycznych. Gaia będzie obserwować nie tylko gwiazdy, ale również planetoidy, obiekty z Pasa Kuipera, kwazary, supernowe, planety pozasłoneczne itp. Do zadań Gai należą pomiary:

Dodatkowym zadaniem Gai będzie monitorowanie niebezpiecznie bliskich planetoid zagrażających Ziemi (tzw. NEO), głównie z grupy Atiry, których orbity znajdują się między Ziemią a Słońcem. Satelita będzie mógł z kosmosu monitorować wycinek nieba niewidoczny z powierzchni Ziemi, co ma zwiększyć nasze szanse obrony przed asteroidami. Na podstawie danych z Gai będzie można wyznaczyć masę niektórych z tych obiektów. Celem sondy jest również wyznaczenie odległości pulsara PSR B1913+16, co pomoże w zmierzeniu relatywistycznych efektów grawitacyjnych[5].

Przypisy

  1. Gaia launch postponement update (ang.). ESA, 2013-10-23. [dostęp 2013-10-24].
  2. Stephen Clark: Gaia Mission Status Center (ang.). Spaceflight Now, 2013-12-19. [dostęp 2013-12-19].
  3. Gaia na stronie ESA
  4. Weronika Śliwa. „Wiedza i Życie”. 948 (12), s. 78, 2013. Warszawa: Prószyński Media. ISSN 0137-9829. 
  5. Wszechświat. Poznawanie Kosmicznego Ładu, Jurij Baryszew i Pekka Teerikorpi, Wydawnictwo WAM

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]