Feliks Gniewosz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Feliks Gniewosz
Data urodzenia 13 stycznia 1836
Data i miejsce śmierci 22 czerwca 1897
Nowosielce
Marszałek rady powiatu sanockiego
Okres od 1885
do 1897
Poprzednik Zenon Słonecki
Następca Włodzimierz Truskolaski

Feliks Gniewosz z Oleksowa herbu Rawicz[1] (ur. 13 stycznia 1836, zm. 19 czerwca 1897 w Nowosielcach) – właściciel dóbr ziemskich, podkomorzy i szambelan Jego Cesarskiej i Królewskiej Apostolskiej Mości, prezes rady powiatowej i marszałek rady powiatu sanockiego, porucznik ułanów, powstaniec styczniowy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Tablica upamiętniająca sodalisów mariańskich w bazylice starowiejskiej
Kamień pamiątkowy w Nowosielcach

Pochodził z rodu małopolskiego sięgającego 1410. Urodził się jako syn Wiktora Gniewosza (właściciela dóbr Nowosielce, Gniewosz, Tokarnia, Karlików) i Łucji (1892-1894), córki Sebastiana Ostaszewskiego. Jego braćmi byli Edward Gniewosz (1822-1906, poseł na Sejm Krajowy i do Rady Państwa), gen. Zygmunt Gniewosz (ur. 1827, szambelan cesarski)[2], Władysław Gniewosz (ur. 1829, podkomorzy, szambelan cesarski).

Brał udział w powstaniu styczniowym 1863. Pod koniec XIX wieku był właścicielem tabularnym dóbr we wsi Nowosielce[3]. W 1893 był właścicielem posiadłości tabularnej[4] dóbr: Karlików[5], Tokarnia[6], Wisłok Wielki (częściowo)[7], Wola Piotrowa[8]. Po śmierci matki w 1894 został dziedzicem majątku Nowosielce (jego bracia zrzekli się praw do dziedzictwa aby pozostało w całości przy jednym z nich).

17 października 1868 został mianowany c. k. podkomorzym Jego Ces. Kr. Apost. Mości (przyrzeczenie złożył 24 kwietnia 1869)[9]. Był członkiem Rady c. k. powiatu sanockiego: wybierany z grupy większych posiadłości, był zastępcą członka wydziału powiatowego (1870, 1871, 1872, 1873, 1874, 1878, 1879, 1880, 1881, 1882, 1883, 1884)[10][11][12][13][14][15][16][17][18][19][20][21], w miejsce Zenona Słoneckiego 1 lipca 1885 został prezesem (marszałkiem) wydziału powiatowego[22][23] i pełnił to stanowisko (1885, 1886, 1887)[24][25][26], także po wyborach w 1888[27][28], później wybrany z grupy gmin wiejskich i pełnił stanowisko prezesa wydziału powiatowego (1890, 1891, 1892, 1893, 1894, 1895, 1896)[29][30][31][32][33][34][35], wybrany ponownie w grudniu 1896 z grupy gmin miejskich pełnił stanowisko prezesa wydziału powiatowego do końca życia w połowie 1897, po czym został zastąpiony przez Włodzimierza Truskolaskiego[36][37].

Był prezesem rady nadzorczej Powiatowego Towarzystwa Zaliczkowego w Sanoku[38][39]. W Nowosielcach utworzył sądy polubowne oraz samopomoc. Był członkiem członkiem rady nadzorczej Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń w Krakowie. Był członkiem rady oddziału sanocko-lisko-brzozowskiego Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego[40][41] oraz delegatem tegoż. Jako właściciel tabularny został wylosowany jako przysięgły główny sądu przysięgłych w Przemyślu[42].

29 października 1891, w uznaniu zasług dla miasta Sanoka, otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka (w tym samym dniu ten tytuł otrzymał także Stanisław Gniewosz). Ponadto otrzymał honorowe obywatelstwa Rymanowa i Bukowska.

Jego żoną była Izydora, z którą miał syna Wiktora (1879-1921, oficer i spadkobierca dóbr rodzinnych[43][44]) oraz córkę (ur. 1880).

Feliks Gniewosz zmarł 19 czerwca 1897 w Nowosielcach. 21 czerwca 1897 został pochowany przy cerkwi grecko-katolickiej w Nowosielcach.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Feliks Gniewosz był jednym z założycieli i członkiem Sodalicji Mariańskiej w Starej Wsi w 1892; po latach jego nazwisko zostało wymienione w grupie zasłużonych członków SM na tablicy ich upamiętniającej w tamtejszej Bazylice Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny[45].

W 2013 w miejscu nieistniejącej cerkwi greckokatolickiej w Nowosielcach, przy której w grobowcu rodzinnym byli pochowani członkowie rodziny Gniewoszów, został ustanowiony kamień pamiątkowy upamiętniający te osoby. Uhonorowany inskrypcją na pomniku został także Aleksander Gniewosz[46]. Fundatorem pomnika był jego brat, Antoni Gniewosz.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Feliks Gniewosz z Olexowa h. Rawicz. sejm-wielki.pl. [dostęp 31 października 2014].
  2. Zygmunt Gniewosz. sejm-wielki.pl. [dostęp 2015-08-16].
  3. Tadeusz Pilat: Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem. Lwów: 1890, s. 138.
  4. Obwieszczenie. „Gazeta Lwowska”, s. 10, Nr 264 z 19 listopada 1893. 
  5. Tadeusz Pilat: Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem. Lwów: 1890, s. 82.
  6. Tadeusz Pilat: Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem. Lwów: 1890, s. 212.
  7. Tadeusz Pilat: Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem. Lwów: 1890, s. 228.
  8. Tadeusz Pilat: Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem. Lwów: 1890, s. 232.
  9. Jerzy Sewer Dunin-Borkowski: Polacy dygnitarzami austryackimi. I. Podkomorzowie i paziowie (1750-1890). Lwów: 1890, s. 18.
  10. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1871. Lwów: 1871, s. 279, 280.
  11. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1872. Lwów: 1872, s. 272, 273.
  12. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1873. Lwów: 1873, s. 271.
  13. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1874. Lwów: 1874, s. 295, 296.
  14. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1878. Lwów: 1878, s. 266-267.
  15. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1879. Lwów: 1879, s. 255, 256.
  16. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1880. Lwów: 1880, s. 261.
  17. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1881. Lwów: 1881, s. 261-262.
  18. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1882. Lwów: 1882, s. 263-264.
  19. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1883. Lwów: 1883, s. 268.
  20. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1884. Lwów: 1884, s. 247.
  21. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1885. Lwów: 1885, s. 247.
  22. Korespondencye. „Echo z nad Sanu”, s. 3, Nr 11 z 12 lipca 1885. 
  23. Kronika. Wiadomości osobiste. „Echo z nad Sanu”, s. 4, Nr 19 z 6 września 1885. 
  24. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1886. Lwów: 1886, s. 247.
  25. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1887. Lwów: 1887, s. 247.
  26. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1888. Lwów: 1888, s. 247.
  27. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1889. Lwów: 1889, s. 273-274.
  28. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1890. Lwów: 1890, s. 273.
  29. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1891. Lwów: 1891, s. 273.
  30. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1892. Lwów: 1892, s. 273.
  31. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1893. Lwów: 1893, s. 273.
  32. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1894. Lwów: 1894, s. 273-274.
  33. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1895. Lwów: 1895, s. 273.
  34. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1896. Lwów: 1896, s. 273.
  35. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 356.
  36. Wybory do Rady powiat. z Sanoka i z powiatu. „Gazeta Sanocka”. Nr 90, s. 3, 20 grudnia 1896. 
  37. Ze świata. Ze Lwowa. „Kurier Warszawski”. Nr 270, s. 5, 30 września 1897. 
  38. Statystyka Stowarzyszeń Zarobkowych i Gospodarczych w Galicyi z W. Księstwem Krakowskiem i Sprawozdanie Związku Stowarzyszeń Zarobkowych i Gospodarczych za rok 1894. R. 21. Lwów: 1895, s. 34.
  39. Statystyka Stowarzyszeń Zarobkowych i Gospodarczych w Galicyi z W. Księstwem Krakowskiem i Sprawozdanie Związku Stowarzyszeń Zarobkowych i Gospodarczych za rok 1896. R. 25. Lwów: 1897, s. 44.
  40. Kronika. „Gazeta Przemyska”, s. 3, Nr 6 z 19 stycznia 1893. 
  41. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1895. Lwów: 1895, s. 650.
  42. Baza właścicieli i dóbr ziemskich. genealogia.okiem.pl. [dostęp 31 października 2014].
  43. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 406.
  44. Skorowidz powiatu sanockiego : wydany na podstawie dat zebranych w roku 1911. Sanok: 1911, s. 8.
  45. Kazimierz Piliński: R. 1892–1917. Dwudziestopięciolecie działalności Sodalicyi Maryańskiej panów Ziemi Sanockiej. Miejsce Piastowe: Sodalicja Mariańska, 1917, s. 6, 14-15.
  46. Janusz Wachowicz: Saga rodu Gniewoszów. Szczecin: 2013, s. 359. ISBN 978-83-63868-05-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]