Fibromialgia

Fibromialgia

Punkty bolesne sprawdzane przy rozpoznawaniu fibromialgii
Klasyfikacje
ICD-10	M79.7

Fibromialgia – zespół chorobowy charakteryzujący się uogólnionym bólem w układzie ruchu, pogarszającym się w odpowiedzi na ucisk w dotkniętych obszarach, któremu towarzyszy uczucie przewlekłego zmęczenia, wrażenie sztywności oraz sen niepowodujący poczucia odpoczynku.

Termin fibromialgia został po raz pierwszy użyty w medycynie w 1976, natomiast w 1990 Amerykańskie Kolegium Reumatologiczne podało kryteria klasyfikacyjne tej jednostki chorobowej. Uważa się, że na fibromialgię cierpi około 4% populacji, częściej chorują kobiety i częstość występowania zwiększa się wraz z wiekiem (około 8% kobiet po 70. roku życia).

Rozpoznanie

Fibromialgia nie jest rozpoznaniem w klasyfikacjii ICD-11, gdzie jest wpisana jako włączona w kod "Chronic Widespread Pain (CWP)" MG30.01. Z tego powodu diagnoza opiera się na standardach wielu organizacji, z wieloma różnicami.

Jednym z najczęsciej używanych zestawów kryterii są te opublikowane przez Amerykańskie Towarzystwo Reumatologiczne w 2016 roku, które składają się z poniższych punktów:

1. Uogólniony ból, definiowany jako ból w przynajmniej 4 z 5 regionów ciała, jest obecny.
2. Symptomy utrzymają się przynajmniej 3 miesiące.
3. Indeks rozproszonego bólu (en. Widespread Pain Index, WPI) wynosi ≥ 7 i wynik na skali dotkliwości objawów (en. Symptom Severity Scale, SSS) wynosi ≥ 5 LUB WPI wynosi 4-6 i wynik SSS wynosi ≥9
4. Rozpoznanie fibromialgii jest ważne niezależnie od innych diagnoz. Rozpoznanie fibromialgii nie wyklucza obecności innych klinicznie istotnych chorób.

Wcześniejsze kryteria diagnostyczne, między innymi kryteria Amerykańskiego Towarzystwa Reumatologicznego z roku 1990, włączały jako istotne wymaganie obecność punktów tkliwych (en. tender points), jednak ta koncepcja została odrzucona.

Prowadzone są badania nad diagnozowaniem fibromialgii na podstawie badań krwi.

Przyczyny

Nie ma jednoznacznych teorii określających przyczynę tej choroby. U chorych na fibromialgię stwierdzono zaburzenia czwartej fazy snu (NREM – bez szybkich ruchów gałek ocznych). W EEG stwierdzono nakładanie się wielu powtarzających się fal α, co jest jednak również spotykane u osób wyczerpanych emocjonalnie lub z zespołem bezdechu sennego.

Stwierdzono również w płynie mózgowo-rdzeniowym małe stężenie serotoniny, jednak leki wpływające na jej stężenie nie przynoszą efektu w leczeniu fibromialgii.

Stwierdza się także zmniejszenie stężenia somatomedyny C (mediator działania hormonu wzrostu) oraz podwyższenie stężenia substancji P, która będąc neuroprzekaźnikiem może odpowiadać za przekazywanie bodźców bólowych.

U wielu chorych występują objawy spełniające rozpoznanie zaburzeń psychicznych, w tym lęk, hipochondria, depresja, jednakże fibromialgia występuje również u ludzi bez jakichkolwiek zaburzeń psychicznych.

Przebieg choroby

Choroba ma niekorzystne rokowanie: mimo leczenia objawy u większości chorych się utrzymują, a tylko około 25% z nich osiąga remisję. Według danych amerykańskich od 10% do 25% pacjentów jest niezdolnych do wykonywania jakiejkolwiek pracy, u kolejnych konieczna jest zmiana charakteru pracy. Ponieważ niektórzy lekarze oraz towarzystwa ubezpieczeniowe podają w wątpliwość występowanie tej choroby, chorzy niejednokrotnie mają problemy z uzyskaniem orzeczenia o niepełnosprawności.

Leczenie

Niesteroidowe leki przeciwzapalne i kortykosteroidy nie przynoszą istotnej poprawy, jedynie w małym stopniu zmniejszają objawy tej choroby. Czasowe złagodzenie dolegliwości mogą spowodować miejscowe wstrzyknięcia lidokainy, fizykoterapia (zwłaszcza ciepłolecznictwo). Poprawę mogą także spowodować leki antydepresyjne, w tym amitryptylina, doksepina; ostatnio bada się efektywność nowatorskiej terapii LDN (gdzie używa się małych dawek naltreksonu w celu podwyższenia poziomu endorfin dla celów leczniczych) w fibromialgii. Ważna jest psychoterapia oraz pomoc psychologa.

Ostatnie doniesienia niemieckich naukowców pokazują, że terapia metodą REST (m.in. przez pobyt w kabinie deprywacyjnej) przynosi trwałe efekty, w postaci przywrócenia fazy REM podczas snu, dzięki czemu pacjenci mogą budzić się wypoczęci.

Wiele osób wskazuje również na korzyści wynikające z palenia konopi indyjskich w postaci łagodzenia większości objawów choroby, czego jednak nie potwierdzają badania naukowe.

Linki zewnętrzne

• Informacja o tej chorobie na stronie Arthritis Foundation (ang.)
• lek. Z. Guła, dr med. M. Korkosz, Fibromialgia, Medycyna Praktyczna (dostęp 14.08.12)

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.