Finn Ronne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Finn Ronne
Finn Rønne
Finn Ronne
Data i miejsce urodzenia 20 grudnia 1899
Horten, Norwegia
Data i miejsce śmierci 12 stycznia 1980
Bethesda, Stany Zjednoczone
Zawód polarnik
Narodowość Amerykanin pochodzenia norweskiego
Rodzice Martin Rønne
Maren Gurine Gulliksen
Małżeństwo Edith Ronne (1919–2009)
Odznaczenia
Komandor z Gwiazdą Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa
East Base na Stonington Island – baza RARE w latach 1947–1948.

Finn Ronne (nor. Finn Rønne; ur. 20 grudnia 1899 w Horten (Norwegia), zm. 12 stycznia 1980 roku w Bethesdzie (Stany Zjednoczone)) − amerykański polarnik pochodzenia norweskiego – syn Martina Rønnego, uczestnika czterech ekspedycji polarnych Roalda Amundsena.

Zajmował się badaniem Antarktyki, uczestnicząc w dziewięciu wyprawach antarktycznych. Uczestnik drugiej wyprawy Richarda Byrda na Antarktydę, kierownik ekspedycji badawczej na tereny wybrzeża Morza Weddella (ang. Ronne Antarctic Research Expedition (RARE)) w latach 1947–1948, nadzorował budowę amerykańskiej stacji polarnej Ellsworth, której był komendantem w latach 1956–1958.

Życiorys[edytuj]

Finn Rønne urodził się 20 grudnia 1899 roku w Horten jako jedno z siedmiorga dzieci Martina Rønnego i Maren Gurine Gulliksen[1][2]. Jego ojciec uczestniczył w czterech ekspedycjach polarnych Roalda Amundsenawyprawie na biegun południowy 1910–12, ekspedycji statku Maud Północną Drogą Morską (1918–1920) oraz do Svalbardu w 1925 i ponownie w 1926 roku, a także w pierwszej ekspedycji Richarda Byrda na Antarktydę[1].

Ronne skończył studia inżynieryjne z zakresu budownictwa statków w Horten[3]. W 1923 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie pracował jako inżynier mechanik, od 1924 roku dla Westinghouse Electric Corporation[2][3]. W 1929 roku przyjął obywatelstwo amerykańskie[2]. W 1933 roku, po śmierci ojca, został zaproszony przez Richarda Byrda do udziału w jego drugiej ekspedycji na Antarktydę (1933–1935)[2]. Ronne wziął udział w wyprawie jako ekspert ds. nart i maszer[2].

W 1939 roku Ronne zaczął planować własną ekspedycję a plany te przerodziły się w końcu we wspólną wyprawę z Byrdem, pod kierownictwem Byrda (1939–1941)[2]. Ronne przyczynił się do wyboru jednej z dwóch lokalizacji baz ekspedycji – East Base na Stonington Island[3]. Ronne odkrył ok. 1000 mil wybrzeża Antarktyki – wraz z Carlem Eklundem pokonał na saniach w 84 dni 1264 mile Półwyspu Antarktycznego, sporządzając jego mapy[3]. Ronne i Eklund odkryli m.in. że Ziemia Aleksandra I nie jest częścią Antarktyki lecz wyspą, co oznaczało, że ekspedycja rosyjska w latach 1919–1921 nie odkryła Antarktyki[3].

W czasie II wojny światowej Ronne był w United States Navy i odpowiadał za konserwację i naprawy statków, w 1941 roku został awansowany na stopień porucznika[2]. Latem 1946 roku przebywał w kanadyjskiej Arktyce i północno-zachodniej Grenlandii, by wybrać lokalizacje dla stacji meteorologicznych oraz bazy lotniczej Thule[2].

Po wojnie Ronne ponownie zaczął planować własną wyprawę[2]. Zorganizował prywatne finansowanie ekspedycji, wypożyczył statki i samoloty i zwerbował 23 uczestników[2]. Ekspedycja badawcza Ronne'a na tereny wybrzeża Morza Weddella (ang. Ronne Antarctic Research Expedition (RARE)) w latach 1947–1948 była ostatnią wyprawą polarną sfinansowaną ze środków prywatnych[2]. Dwoje uczestników, w tym Ronne, zabrało swoje żony – Edith Ronne (1919–2009) i Jenny Darlington były pierwszymi kobietami, które spędziły zimę na Antarktyce[2]. Ronne wybrał lokalizację bazy ekspedycji – East Base na Stonington Island[3]. Zadaniem ekspedycji było rozpoznanie terenu i sporządzenie map[2].

W latach 1956–1958 Ronne był komendantem amerykańskiej stacji polarnej Ellsworth, której budowę wcześniej nadzorował[2]. Z bazy dokonywano kolejnych odkryć geograficznych, proklamując kolejne tereny dla Stanów Zjednoczonych – co nie zostało jednak uznane przez społeczność międzynarodową[2]. W latach 1958–1959 przebywał w argentyńskich stacjach polarnych na zaproszenie argentyńskiej marynarki wojennej[2]. Ronne był jednym z polarników, którzy odbyli największą liczbę podróży po Antarktyce[2]. Uczestniczył w dziewięciu wyprawach na Antarktykę, podczas których przejechał na nartach lub saniami ok. 5 800 km, sporządził mapy terenów o powierzchni ponad 10 tys. km² i odkrył obszary wokół Morza Wedella[4]. W 1961 roku, w 50. rocznicę zdobycia bieguna południowego przez Amundsena i Scotta został zaproszony na uroczystości na biegunie południowym[2]. W 1963 roku Ronne przeszedł na emeryturę i poświecił się wykładom i pisaniu artykułów o Antarktyce[2].

Ronne zmarł w wieku 81 lat w Betshedzie, w Stanach Zjednoczonych[2].

Publikacje[edytuj]

Ronne napisał setki artykułów o tematyce polarnej i kilka książek[3], m.in.

  • Antarctic Conquest (1949)
  • Antarctic Command (1958)
  • Ronne Expedition to Antarctica (1970)
  • Antarctica, My Destiny (1979)

Odznaczenia[edytuj]

Upamiętnienie[edytuj]

Jeden z lodowców szelfowych Antarktyki, odkryty przez Ronne'a w 1947 roku, został nazwany na cześć jego żony Edith „Jackie” RonneLodowiec Szelfowy Ronne[5].

Przypisy

  1. a b c Martin Rønne (1861-1932) (ang.). The Fram Museum. [dostęp 2016-05-07].
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v Susan Barr: Finn Rønne. W: I Norsk biografisk leksikon. 2009-02-13. [dostęp 2016-05-07].
  3. a b c d e f g h Ronne Family Antarctic Explorers: Finn Ronne (ang.). [dostęp 2016-05-07].
  4. a b Finn Ronne. W: Encyclopædia Britannica Inc.: Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online.. 2016. [dostęp 2016-05-07].
  5. a b Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR): Ronne Ice Shelf (ang.). [dostęp 2016-05-07].