Franciszek Stutzmann

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Franciszek Stutzmann
pułkownik piechoty pułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia 18 sierpnia 1882
Oravița
Data śmierci 3 marca 1967
Przebieg służby
Lata służby do 1929
Siły zbrojne c. i k. Armia
Wojsko Polskie
Jednostki 85 Węgierski Pułk Piechoty
2 Pułk Strzelców Podhalańskich
Oficerski Trybunał Orzekający
Stanowiska dowódca pułku piechoty
członek OTO
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941) Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Zasługi Wojskowej Signum Laudis (w czasie wojny) Krzyż Wojskowy Karola Krzyż Jubileuszowy Wojskowy Krzyż Pamiątkowy Mobilizacji 1912–1913
Podpis płk. Stutzmanna (1926)

Franciszek Stutzmann (ur. 18 sierpnia 1882 w Oravița, zm. 3 marca 1967) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 18 sierpnia 1882 w miejscowości Oravița (obecnie Rumunia), jako syn osiadłego tam niemieckiego osadnika Ferdynanda i Polki, Apolonii, z domu Gajdzicka[1][2]. Franciszek Stutzmann miał dwie siostry[1].

Został absolwentem Szkoły Kadetów we Lwowie[1]. Jako oficer c. i k. Armii został przydzielony do 85 węgierskiego pułku piechoty w Lewoczy[3]. Tam poznał swoją późniejszą żonę[1]. W latach 1912–1913 wziął udział w mobilizacji sił zbrojnych Monarchii Austro-Węgierskiej, wprowadzonej w związku z wojną na Bałkanach. W 1914 roku pełnił służbę w 3 batalionie 85 pp, detaszowanym w Rogaticy[4]. W czasie służby w c. i k. Armii awansował na kolejne stopnie w korpusie oficerów piechoty: kadeta–zastępcy oficera (1 września 1903)[5], podporucznika (1 listopada 1905)[6], porucznika (1 maja 1911)[7] i kapitana (1 maja 1915)[8].

Po wstąpieniu do Wojska Polskiego, w stopniu kapitana, walczył w szeregach 2 pułku strzelców podhalańskich na wojnie polsko-bolszewickiej, za co otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari[9]. Od 1922 roku dowodził 2 pułkiem strzelców podhalańskich w Sanoku[10].

3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 120. lokatą w korpusie oficerów piechoty[11]. W lipcu tego roku został przeniesiony do 84 pułku piechoty w Pińsku na stanowisko dowódcy pułku. 15 lipca został uroczyście pożegnany przez korpus oficerski pułku[12]. W marcu 1923 roku został ponownie przeniesiony do 2 pułku strzelców podhalańskich na stanowisko dowódcy pułku[13]. W tym roku został wybrany prezesem Społecznego Komitetu Budowy Domu Żołnierza w Sanoku[14]. 22 lipca 1927 roku został mianowany członkiem Oficerskiego Trybunału Orzekającego z jednoczesnym przeniesieniem do kadry oficerów piechoty[15][16]. 12 marca 1929 roku został zwolniony z zajmowanego stanowiska i oddany do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr I[17]. Z dniem 30 czerwca 1929 roku został przeniesiony w stan spoczynku[18].

W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Przemyśl. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr X. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”[19]. 14 lutego 1938 roku został wybrany członkiem sądu honorowego przemyskiego gniazda „Sokoła”[20]. 27 marca 1938 został wybrany członkiem zarządu Kongregacji Kupców w Przemyślu[21].

Franciszek Stutzmann zmarł 3 marca 1967 roku i został pochowany na Cmentarzu Zasanie w Przemyślu (kwatera 23, rząd 6, grób 11)[22]. Przez wiele lat był to grób ziemny. W 2009 roku staraniem Towarzystwa Przyjaciół Przemyśla i Regionu został postawiony nagrobek[23].

Żoną Franciszka Stutzmanna została Węgierka, Wilhelmina, z domu Klimko[1][2] (zm. 1969)[24]. W 1929 rodzina osiedliła się w Przemyślu[1][2]. W 1939 Franciszek Stutzmann zamieszkiwał przy ulicy Bolesława Chrobrego 60 w Przemyślu. Jedynym dzieckiem Franciszka i Wilhelminy Stuzmannów był Ferdynand (1918-1994), kapitan pilot Wojska Polskiego (21 Eskadra Bombowa Lekka w 1939), Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie (Dywizjon 318)[2][1][25].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Zenon Andrzejewski: Był niezawodny na ziemi i w powietrzu. magnum-x.pl. [dostęp 13 października 2014].
  2. a b c d Wojciech Zmyślony: Ferdynand Stutzman. polishairforce.pl. [dostęp 13 października 2014].
  3. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1904 ↓, s. 571.
  4. a b Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1914 ↓, s. 548.
  5. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1904 ↓, s. 317.
  6. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1906 ↓, s. 317, 594.
  7. a b Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1912 ↓, s. 334, 636.
  8. Lista starszeństwa c. i k. Armii 1916 ↓, s. 81.
  9. Ludwik Migdał: Zarys historji wojennej 2-go Pułku Strzelców Podhalańskich. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, s. 32, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
  10. Krótka historia 2. Pułku Strzelców Podhalańskich. muzeum.sanok.pl. [dostęp 11 marca 2014].
  11. Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 21.
  12. Korespondencje. Z Sanoka. „Polska Zbrojna”. 213, s. 3, 1922-08-08. Warszawa. 
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 9 marca 1923 roku, s. 175.
  14. Stanisław Piekarski: Domy Żołnierza Polskiego. Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej, 1997, s. 80. ISBN 83-85389-15-6.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 19 z 22 lipca 1927 roku, s. 219.
  16. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 113, 159.
  17. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 12 marca 1929 roku, s. 85.
  18. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 139.
  19. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 323, 1042.
  20. „Ziemia Przemyska” Nr 8 z 19 lutego 1938 roku, s. 2.
  21. Kronika. Z życia kupców. „Ziemia Przemyska”. Nr 14, s. 3, 2 kwietnia 1938. 
  22. Wyniki wyszukiwania miejsca pochówku. Franciszek Stutzmann. cmentarzeprzemysl.pl. [dostęp 2016-12-23].
  23. a b c d e f XII Zjazd Przemyślan za nami. niedziela.pl, 19 listopada 2012. [dostęp 13 października 2014].
  24. Wyniki wyszukiwania miejsca pochówku. Wilhelma Stutzmann. cmentarzeprzemysl.pl. [dostęp 2016-12-23].
  25. Zenon Andrzejewski: Przemyskie Orlęta 1939 r. Ferdynand Stutzmann. Piotr Jaroszczak. [dostęp 2019-03-12].
  26. Polish Order of the Virtuti Militari Recipients 1792-1992 - S2 (ang.). feefhs.org. [dostęp 13 października 2014].
  27. M.P. z 1938 r. nr 251, poz. 612.
  28. a b c Lista starszeństwa c. i k. Armii 1918 ↓, s. 745.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1904. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1903.
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1906. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1905.
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1912. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1911.
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1914. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, luty 1914.
  • Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1916. Wiedeń: 1916.
  • Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1918. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, 1918.
  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
  • Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
  • Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
  • Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
  • Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
  • Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 1934. [dostęp 2016-06-11].