Gaspard II de Coligny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gaspard II de Coligny[1]
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 16 lutego 1519
Châtillon-sur-Loing
Data i miejsce śmierci 24 sierpnia 1572 (53 lata)
Paryż
Zawód, zajęcie admirał, wojskowy

Gaspard II de Coligny (ur. 16 lutego 1519 w Châtillon-sur-Loing; zm. 24 sierpnia 1572 w Paryżu) – francuski admirał, przywódca hugenotów w czasie wojen religijnych we Francji (1562 - 1570).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Coligny był synem Gasparda I de Coligny (marszałka Châtillon) i Luizy de Montmorency. W wieku 22 lat przybył na dwór królewski, gdzie zaprzyjaźnił się m.in. z François de Lorraine - 2. księciem de Guise. Wziął udział w wojnach włoskich w 1544, osiągając stopień generała pułkownika. W 1552 zostaje mianowany admirałem Francji. Następnie walczy z Hiszpanami, przez których zostaje pojmany i uwięziony na okres dwóch lat.

Mimo że już w 1555 Coligny obmyślał plany stworzenia kolonii hugenockiej w Brazylii to praktycznie aż do 1560 nie ujawniał się ze swoim przejściem na protestantyzm. Korzystając z ochrony swojego wuja Montmorency domagał się swobód religijnych, w czym uzyskał poparcie kanclerza Michela de L'Hospitala a przez pewien okres nawet Katarzyny Medycejskiej. Jego przejście na protestantyzm miało bardziej wymiar polityczny niż religijny i było częściowo spowodowane konfliktem z katolickimi książętami z rodziny Gwizjuszy (de Guise). Coligny w protestantyzmie upatrywał narzędzia do zapewnienia porządku i dyscypliny.

W 1562 wybuchła we Francji wojna domowa o podłożu religijnym. Coligny niechętnie przyłączył się do walki. Po śmierci księcia Condé stał się głównym przywódcą hugenotów. Pomimo klęski pod Moncontour (1569) udało mu się odtworzyć armię protestancką na południu kraju i dojść z nią do górnego odcinka Sekwany. Dzięki temu hugenotom udało się doprowadzić do zawarcia korzystnego dla nich porozumienia pokojowego w Saint-Germain (1570).

W 1571 Coligny wraca na dwór królewski i zaczyna wywierać coraz większy wpływ na króla Karola IX. Zaczął planować użycie połączonej armii francuskich katolików i hugenotów przeciwko Hiszpanii w zbuntowanych Niderlandach. Sukces odniesiony przez protestantów poza granicami Francji miał wzmocnić ich pozycję w tym kraju m.in. poprzez osłabienie katolickiej Hiszpanii i wyparcie jej z północnej Europy. Oprócz tego Coligny dzięki pokonaniu Hiszpanii liczył na szczególne względy króla. Plany Coligny'ego napotkały na zdecydowany opór Katarzyny Medycejskiej i rodziny Gwizjuszy, dla których Hiszpania była naturalnym sprzymierzeńcem.

22 sierpnia 1572 w Paryżu miał miejsce nieudany zamach na Coligny'ego[2]. Admirał został postrzelony w ramię i palec, jednakże, poza tym, że amputowano mu palec, nie odniósł groźniejszych obrażeń[3]. Król po tym wydarzeniu udał się do niego i obiecał przeprowadzenie dokładnego śledztwa w tej sprawie[3]. Krótko później jednak Karol zdecydował się na zlikwidowanie najważniejszych przywódców hugenockich, w tym Coligny'ego[3]. Karol i jego doradcy obawiali się, że nieudany zamach na życie Coligny'ego wywoła bunt hugenotów, pragnęli powstrzymać rebelie, zdusić ją w zarodku[3].

"Śmierć Admirała de Coligny", z kopii Foxe's Book of Martyrs z roku 1887

Według niektórych historyków zamach na życie zaplanowała Katarzyna Medycejska, która obawiała się, że Coligny zdobędzie wpływ na jej syna, króla, i odsunie ją od władzy[3]. Inni historycy kwestionują rolę Katarzyny, wskazują, że morderstwo było planowane przede wszystkim przez rodzinę Gwizjuszy, rząd Hiszpanii i papieża[3].

Rankiem 24 sierpnia najemnicy Henryka Gwizjusza zaatakowali dom, w którym przebywał Coligny. Admirał został wielokrotnie uderzony, a następnie jeszcze ciągle żywy wyrzucony przez okno, później odcięto mu głowę[3]. Głowę zaniesiono królowi i jego matce, następnie zabalsamowano i przesłano papieżowi do Rzymu[3]. Ciało było poniewierane przez tłum w Paryżu, pochowano je w tajemnicy dopiero kilka dni później[3].

Morderstwo zainicjowało rzeź protestantów w Paryżu, znaną jako Noc św. Bartłomieja[3].

Życie rodzinne[edytuj | edytuj kod]

Z pierwszą żoną - Charlotte de Laval (1530-1568), Coligny miał następujące potomstwo:

  • Louise de Coligny (1555-1620), czwartą i ostatnią żonę Wilhelma I Orańskiego,
  • François de Coligny (1555-1591), admirała Gujenny,
  • Charles de Coligny (1564-1632), markiza d'Andelot.

Z drugą żoną - Jacqueline de Montbel (zm.1588), hrabiną d'Entremont i Launay-Gelin, miał jedną córkę:

  • Beatrice de Coligny (ur. 1572), hrabinę Entremont.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tytulatura: Comte de Coligny, baron de Beaupont et Beauvoir, Montjuif, Roissiat, Chevignat et autres lieux, seigneur de Châtillon, amiral de France
  2. Robert Jean Knecht: Catherine de'Medici. Routledge, 2014, s. 154-159. ISBN 978-0-582-08241-0.
  3. a b c d e f g h i j Knecht 2014 ↓.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]