Gaziza Żubanowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gaziza Żubanowa
Ғазиза Ахметқызы Жұбанова
Imię i nazwisko Gaziza Achmetowna Żubanowa
Data i miejsce urodzenia 2 grudnia 1927
Żanaturmys, Obwód Aktobski
Pochodzenie kazachskie
Data i miejsce śmierci 13 grudnia 1993
Ałmaty
Gatunki muzyka poważna
Zawód kompozytorka,

Gaziza Achmetowna Żubanowa (kaz. Ғазиза Ахметқызы Жұбанова, ros. Газиза Ахметовна Жубанова; ur. 2 grudnia 1927 w Żanaturmys, Obwód Aktobski, zm. 13 grudnia 1993 w Ałmaty) – kazachska kompozytorka[1][2]. Uznawana za pierwszą kobietę w Kazachstanie pracującą w tym zawodzie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Gaziza Żubanowa urodziła się 2 grudnia 1928 roku w miejscowości Żanaturmys w Obwodzie aktobskim. Jej ojciech, Achmet Żubanow, był profesjonalnym muzykiem oraz znawcą folkloru i to on zadbał o muzyczne wykształcenie córki[3].

Od szóstego roku życia Gaziza Żubanowa uczęszczała do szkoły w Ałmaty, stolicy Kazachstanu, którą ukończyła z wyróżnieniem. W 1945 roku wyjechała do Moskwy na studia w Akademii Muzycznej im. Gnesins. Po jej ukończeniu studiowała kompozycję pod kierunkiem Jurija Szaporina w Konserwatorium Moskiewskim. Następnie, w 1954 roku, rozpoczęła studia podyplomowe z kompozycji, które ukończyła w 1957 roku i rozpoczęła niezależną karierę kompozytora[1][3].

W latach 1962–1968 była przewodniczącą Związku Kompozytorów Kazachstanu, od 1962 roku członkiem zarządu Związku Kompozytorów ZSRR oraz w latach 1975-1987 rektorem Konserwatorium Ałmackiego[1][2]. Za jej kierownictwa, konserwatorium znacząco poszerzyło swoją współpracę z zagranicznymi uczelniami muzycznymi. Rozpoczęto wymiany studenckie między innymi do Moskwy, Taszkentu czy Rygi, jak również zagraniczne koncerty w takich krajach jak Czechosłowacja, Rumunia, a także Polska[4].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Muzyka tworzona przez Gazizę Żubanową była ściśle związana z kulturą ludową Kazachstanu, co jest widoczne w częstym nawiązywaniu do tematów z nią związanych, jak ludowe opowieści czy bajki. Kompozytorka łączyła różne formy muzyczne, np. w jej operach pojawiają się cechy oratoryjne, a w oratoriach operowe. Komponowała utwory orkiestrowe, wokalne, na instrumenty solowe (fortepian, skrzypce) i pieśni na chór i na głosy solowe[3].

Jej pierwszym większym dziełem był poemat symfoniczny Аксак-Кулан (pol. Akskak Kułan) (1955), który nawiązywał do ludowej legendy o tym samym tytule[3].

Wybrane utwory[edytuj | edytuj kod]

opery[edytuj | edytuj kod]

  • Енлик-Кебек (1972; pol. Enłik i Kebek)
  • Двадцать восемь (1981; pol. Dwadzieścia osiem; pieśń poświęcona panfiłowcom)
  • Курмангазы (1971; pol. Kurmangazy)
  • Двадцать восемь (1981; pol. Dwadzieścia osiem)
  • Курмангазы (1987; pol. jw.)

balety[edytuj | edytuj kod]

  • Легенда о белой птице (1965; pol. Legenda o Białym Ptaku)
  • Хиросима (1965; pol. Hiroszima)
  • Карагоз (1987; pol. Karagöz)

oratoria[edytuj | edytuj kod]

  • Заря над степью (1960; pol. Świt nad stepem)
  • Ленин (1969; pol. Lenin)
  • Письмо Татьяны (1983; pol. List Tatiany; na podstawie słów i muzyki Abaja Kunanbajewa)

kantaty[edytuj | edytuj kod]

  • Песня радости (1953; pol. Pieśń radości; ze słowami Żambyła Żabajewa)
  • Сказ о Мухтаре Ауэзове (1963; pol. Opowieść o Muchtarze Äuezowie)
  • Ленин с нами (1970; pol. Lenin z nami)
  • О Партии (1971; pol. O Partii)

na orkiestrę[edytuj | edytuj kod]

  • Poemat symfoniczny Аксак-Кулан (1955; pol. Akskak Kułan)
  • Symfonia Жигер (1971; pol. Żiger)
  • Poemat symfoniczny Героическая поэма (1972; pol. Poemat symfoniczny)
  • Вторая симфония (1982; pol. Druga symfonia)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Publikacja o płatnym dostępie – wymagana płatna rejestracja lub wykupienie subskrypcji Olga Manulkina: Zhubanova, Gaziza Akhmetovna (ang.). W: Oxford Music Online. Grove Music Online [on-line]. 2001-01-20. [dostęp 2020-01-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-01-16)]. via Oxford University Press.
  2. a b ЖУБАНОВА Газиза Ахметовна | Поиск | Энциклопедия биографий, 27 kwietnia 2017 [dostęp 2017-04-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-04-27].
  3. a b c d English I – Gaziza Zhubanova, 27 kwietnia 2017 [dostęp 2017-04-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-04-27].
  4. RECTORS OF THE CONSERVATORY – www.conservatoire.kz, 27 kwietnia 2017 [dostęp 2017-04-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-04-27].