Geografia Azorów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Położenie archipelagu względem Europy i Afryki

Azoryarchipelagiem wysp leżącym w środkowej części Oceanu Atlantyckiego. Azory są regionem autonomicznym Portugalii i składają się z dziewięciu wulkanicznych wysp charakteryzujących się dosyć łagodnym podzwrotnikowym klimatem.

Powierzchnia i położenie archipelagu[edytuj]

Powierzchnia wynosi 2346 km². Wyspy leżą w środkowej części Atlantyku, pomiędzy 39°43′N i 36°55′N, oraz 31°15′W i 25°W. Archipelag rozciąga się na długości ponad 600 km w kierunkach północny zachód – południowy wschód. Azory leżą około 1400 km na zachód od Półwyspu Iberyjskiego i około 3000 km od wybrzeży Ameryki Północnej.

Ukształtowanie poziome[edytuj]

Wyspy Archipelagu Azorskiego
Wyspa Powierzchnia
[km²]
São Miguel 746,8
Pico 447,7
Terceira 402,2
São Jorge 245,8
Faial 173,1
Flores 141,7
Santa Maria 97,2
Graciosa 61,2
Corvo 17,1

Azory składają się następujących wysp liczą od zachodu na wschód są to trzy grupy: Corvo i Flores, środkowa grupa to São Jorge, Pico, Faial, Graciosa i Terceira, oraz najdalej na wschód Sao Miguel i Santa Maria. Wszystkie wyspy mają stosunkowo słabo rozwiniętą linię brzegową, gdzie wybrzeże jest przeważnie skaliste i surowe. Miejscami ciągną się plaże, dotyczy to głównie terenu miejskich, zagospodarowanych turystycznie.

Budowa geologiczna i rzeźba[edytuj]

Mapa fizyczna wysp

Azory stanowią kulminację Grzbietu Północnoatlantyckiego i są pochodzenia wulkanicznego. Archipelag powstał w trzeciorzędzie wskutek serii wstrząsów tektonicznych. Azory leżą w regionie skrzyżowania się trzech płyt tektonicznych: euroazjatyckiej, afrykańskiej i północnoamerykańskiej. Ten sam uskok, znajdujący się na dnie Oceanu Atlantyckiego, był również przyczyną trzęsienia ziemi w 1755 roku, które spustoszyło Lizbonę. Rzeźba wysp, a nawet linia brzegowa kształtowały się i wciąż kształtują się w procesie działalności wulkanicznej. Ostatnia erupcja wulkaniczna miała miejsce w 1957 roku, kiedy wybuch Vulcão dos Capelinhos powiększył powierzchnię wyspy Faial o około 1,5 km². Wyspy zbudowane są oczywiście ze skał wulkanicznych do których należą: bazalty, andezyty, trachity i tufy.

Wyspy są wyżynno-górzyste i znajduje się wiele wulkanów; jeden z nich, Pico jest jednocześnie najwyższym wzniesieniem Azorów (2351 m n.p.m.). Obszary górzyste w wielu miejscach sięgają wybrzeże, gdzie nabrzeżnych nizin jest niewiele. Średnie wysokości przekraczają 500 m n.p.m. Jedynie wyspa Graciosa jest nizinna, a jej najwyższe wzniesienie ma 402 m n.p.m. W wielu miejscach azorskich wysp zachowały się świeże formy rzeźby wulkanicznej m.in. nadbrzeżne pola lawowe.

Górzysty krajobraz wysp

Klimat[edytuj]

Azory leżą w strefie klimatu podzwrotnikowego morskiego, który także cechuje się przejściowym charakterem. Klimat wysp kształtuje Wyż Azorski.

Rozkład rocznych temperatur sprawia, że klimat jest łagodny. Średnie wartości zimowe wynoszą 17–19 °C i nie spadają poniżej +10 °C. Latem jest ciepło, gdzie średnie wartości wynoszą 23–24 °C. Temperatura rzadko przekracza wartość +23 °C. Na Azorach nie występują upały, nie ma też mrozu (z wyjątkiem terenów wysokogórskich, gdzie zdarzają się ujemne temperatury). Warto jednak zwrócić uwagę na rzeźbę terenu. W regionach gdzie wnoszą się wysokie góry wraz ze szczytem Pico na czele, występuje piętrowość klimatyczna. Powyżej 1500 m n.p.m. występuje piętro umiarkowane.

Opady są wysokie i i wynoszą od 700 do 1600 mm. Najwyższe wartości opadowe występują na wulkanie Pico. Od maja do sierpnia występuje okres ze zmniejszonymi opadami, a większe opady występują w półroczu zimowym. Dość wysokie opady i bardzo intensywne wiatry, wiejące na Azorach nieprzerwanie od lutego do listopada, sprawiają, że pogoda jest bardzo nieprzewidywalna. Z powodu częstych mgieł lotniska nie obsługują pasażerów przez wiele dni w roku, a mieszkańcy żartują często, że burza, która zostanie zapowiedziana w prognozie pogody na następny dzień, nadchodzi nad Azory najczęściej po tygodniu.

Wody[edytuj]

Występuje sieć krótkich rzek o górskim charakterze, gdzie liczne są wodospady i progi. Na Azorach występują jeziora kalderowe, a także źródła wód geotermalnych i gejzery.

Roślinność azorska

Flora i fauna[edytuj]

 Osobny artykuł: Szata roślinna Azorów.

Dzięki żyznej, wulkanicznej glebie i łagodnemu klimatowi szata roślinna wysp jest wyjątkowo bogata. Większość z rosnących na Azorach roślin sprowadzili jednak osadnicy. Naturalną formację roślinną stanowią lasy laurowe i roślinność twardolistna, głównie makia. Znaczne połacie lasów laurowych zostało wyciętych w ciągu ostatnich 600 lat ze względu na drewno, które posłużyło do budowy statków, a także pod tereny rolnicze. Poza lasami laurowymi rosną także sosny karłowate.

Azory cechują się występowaniem endemicznych gatunków ptaków i nietoperzy. Oddalenie wysp od kontynentu sprawiło, że brak tu w zasadzie dużych ssaków lądowych, bogaty jest świat zwierząt morskich, do których należą m.in. żółwie morskie i manty[1].

Przypisy

  1. Hogan, C. Michael (10 December 2010).„Encyclopedia of Earth”, In Monosson, Emily; Cleveland, Cutler J.. Washington D.C.: National Council for Science and the Environment. Retrieved 10 January 2010.

Bibliografia[edytuj]