Geografia Wysp Świętego Tomasza i Książęcej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Położenie Wysp Świętego Tomasza i Książęcej
Wyspy Świętego Tomasza i Książęca – zdjęcie satelitarne
Wyspy Świętego Tomasza i Książęca
Mapa topograficzna wysp

Geografia Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – dziedzina nauki zajmująca się badaniem Wysp Świętego Tomasza i Książęcej pod względem geograficznym.

Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej[1] to niewielkie państwo wyspiarskie obejmujące dwie główne wyspy i małe skaliste wyspy przybrzeżne położonych na obszarze wód Zatoki Gwinejskiej, należącej do Oceanu Atlantyckiego. Jest to drugie po Seszelach najmniejsze państwo Afryki.

Położenie i powierzchnia[edytuj | edytuj kod]

Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej jest państwem wyspiarskim leżącym na obszarze wód Zatoki Gwinejskiej, należącej do Oceanu Atlantyckiego, na północ od równika i na zachód od Gabonu[2].

Powierzchnia kraju wynosi 964 km²[a] – jest to drugie po Seszelach najmniejsze państwo Afryki[2]. Długość linii brzegowej to 209 km[2].

Obejmuje dwie większe wyspy – Wyspę Świętego Tomasza (845 km²[3]) i Wyspę Książęcą (134 km²[3])[b] oraz małe skaliste wyspy przybrzeżne (wyspy podane za Komisją Standaryzacji Nazw Geograficznych[4]):

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca poprzez wody terytorialne graniczą z Gabonem i Gwineą Równikową[5].

Budowa geologiczna i rzeźba[edytuj | edytuj kod]

Wyspy są pochodzenia wulkanicznego[3], brak jednak na nich czynnych wulkanów[5]. Wyspy powstały w okresie od połowy do późnego trzeciorzędu, wzdłuż liniowej strefy ryftowej ciągnącej się z Kamerunu w głąb Atlantyku w kierunku południowo-zachodnim[3].

Wnętrza wysp zajmują masywy wulkaniczne – ich krajobraz jest górzysty; wokół nich są położone obszary nizinne[3]. Najwyższym wzniesieniem jest leżący na Wyspie Świętego Tomasza szczyt Pico de São Tomé (2024 m n.p.m.)[5]. Najwyższym szczytem Wyspy Książęcej jest Pico de Príncipe (948 m n.p.m.)[5].

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Kraj leży w strefie klimatu równikowego wilgotnego[6], a z uwagi na warunki topograficzne wykształciły się tu mikroklimaty[5].

Średnie opady w ciągu roku to ok. 1100 mm[6]. W południowo-zachodniej, górzystej części Wyspy Świętego Tomasza średnie roczne opady wynoszą 7000 mm, a w części północno-wschodniej dochodzą do 760 mm[5]. Pora deszczowa trwa od października do maja, a pora sucha w okresie lipca i sierpnia[6]. Cechą charakterystyczną klimatu wysp jest duża wilgotność – 80%[5].

Średnie temperatury miesięczne wahają się od 25°C w lipcu do 27°C w marcu i kwietniu[6]. Średnie roczne temperatury spadają wraz z wysokością – na terenach powyżej 700 m n.p.m. poniżej 10°C w nocy[5]. Powyżej 1000 m n.p.m. utrzymują się mgliste mżawki; mróz i śnieg nie występuje[5].

Wody[edytuj | edytuj kod]

Wybrzeże Wyspy Świętego Tomasza

Górzyste obszary wysp poprzecinane są licznymi, wartko płynącymi potokami, spływającymi promieniście z gór do Oceanu Atlantyckiego[5].

Gleby[edytuj | edytuj kod]

Gleby na wyspach są pochodzenia wulkanicznego, przeważnie są to andosole posiadające duży zapas niezwietrzałych minerałów. Pokrywa glebowa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej w połączeniu z ciepłym wilgotnym klimatem sprzyja wegetacji, a co za tym idzie rolnictwu, które jest poza turystyką główną gałęzią gospodarki.

Flora i fauna[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie wyspy porośnięte były lasem tropikalnym, który ostał się na zachodzie i na południu wysp[5]. Z uwagi na izolację wysp występuje tu wiele gatunków endemicznych[5].

Flora[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze Wyspy Świętego Tomasza

W wilgotnych lasach równikowych odnotowano największą w Afryce różnorodność paproci[3]. Występuje tu wiele gatunków endemicznych, m.in. storczykowatych, wilczomleczy i kawowców[3].

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Fauna charakteryzuje się bogactwem gatunków endemicznych – endemity to 80% wszystkich gatunków ślimaków, 29 gatunków ptaków, 4 gatunki żab na Wyspie Świętego Tomasza i 4 na Wyspie Książęcej[3]. Jedynymi rodzimymi ssakami na wyspach są nietoperze[3]. Osadnicy przywieźli m.in. szczury, koty, psy, świnie i małpy[3].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności Demokratycznej Republiki Wysp Świętego Tomasza i Książęcej szacowana jest na 213 948 (stan na 2021)[2]. Większość to Forro – potomkowie osadników europejskich i afrykańskich niewolników, oraz Angolares – potomkowie niewolników z Angoli[5]. Jedna trzecia mieszkańców kraju żyje w stolicy São Tomé[5]. Populacja wysp jest relatywnie młoda – ponad 60% ludności ma mniej niż 25 lat[2].

98,4% populacji posługuje się językiem portugalskim, który jest językiem urzędowym, przy czym 36,2% – (także) językiem forro (dane szacunkowe na 2012)[2].

Prawie 56% mieszkańców deklaruje wiarę katolicką, 4,1% adwentyzm, 3,4% pentekostalizm, 2,9% przynależność do Kościoła Nowoapostolskiego, 2,3% mana, 2% należy do Uniwersalnego Kościoła Królestwa Bożego, 1,2% to Świadkowie Jehowy, 6,2% jest innego wyznania, a 21,2% nie deklaruje żadnej religii (dane szacunkowe na 2012)[2].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Podstawą gospodarki jest rolnictwo i eksport ziarna kakaowego[2]. Większość terenów rolniczych należy do państwa – do 1993 roku funkcjonowało 15 wielkich plantacji państwowych, które zostały podzielone między mniejsze przedsiębiorstwa na zasadzie użytkowania[5].

Wyspy uzależnione są od importu żywności, paliw i wszelakich dóbr konsumpcyjnych[2]. Dalszy rozwój gospodarczy upatrywany jest w rozwoju usług turystycznych[2].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Niektóre źródła podają, że powierzchnia wynosi 1000 km² , zob. Becker 2008 ↓, s. 3, Encyklopedia PWN ↓.
  2. Niektóre źródła podają, że powierzchnia wysp to odpowiednio 854 km² i 142 km², zob. Becker 2008 ↓, s. 3.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]