Geografia Wysp Kanaryjskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Położenie wysp

Wyspy Kanaryjskiearchipelagiem hiszpańskich wysp autonomicznych, leżących na Oceanie Atlantyckim, około 100 km od wybrzeży południowego Maroka. Wyspy cechują się górzystym krajobrazem i suchym klimatem. Archipelag „Wysp Psich” jest atrakcyjnym turystycznie regionem.

Powierzchnia, skrajne punkty i granice[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia – 7 446,95 km²

Skrajne punkty: północny 29°25′N, południowy 27°37′N, zachodni 18°11′W, wschodni 13°22′W. Wyspy Kanaryjskie rozciągają się na długości około 480 km i ułożone są mniej więcej równoleżnikowo.

Wyspy Kanaryjskie od wschodu, poprzez wody terytorialne Oceanu Atlantyckiego graniczą z Marokiem.

Mapa fizyczna wysp

Budowa geologiczna i rzeźba[edytuj | edytuj kod]

Wyspy Kanaryjskie są wyspami pochodzenia wulkanicznego, które leżą w obrębie płyty afrykańskiej. Archipelag obejmuje 6 małych i w większości bezludnych wysp (zamieszkana Graciosa 29,05 km²; Alegranza 10,3 km²; Lobos 4,58 km²; Montaña Clara 2,7 km²; Roque del Este 6,4516 ha i Roque del Oeste 1,5765 ha) oraz 7 dużych i zamieszkanych. Głównymi wyspami są: Teneryfa (pow. 2034,38 km²), Fuerteventura (1659 km²), Gran Canaria (1560,1 km²), Lanzarote (845,94 km²), La Palma (708,32 km²), La Gomera (369,76 km²) i El Hierro (268,71 km²). Wyspy Kanaryjskie są zbudowane ze skał magmowych i wylewnych do których należą: bazanity, bazalty, nefelinity, fonolity i karbonatyty. Wyspy są aktywne wulkaniczne, a na kształt rzeźby terenu miała i wciąż ma wpływ działalność wulkaniczna. Duże powierzchnie wysp są pokryte jałowymi polami lawowymi i świeżym pyłem wulkanicznym Na wyspie znajdują się czynne wulkany m.in. Pico de Teide.

Canarias NASA2.jpg

Wszystkie wyspy cechują się w mniejszym lub większym stopniu urozmaiconym, w większości górzystym krajobrazem. Szczególnie górzystym krajobrazem cechują się: Gran Canaria (Pico de Las Nieves 1949 m n.p.m.) i wyspy leżące na zachód od niej. Średnie wysokości nad poziomem morza wynoszą od 400 do 900 m n.p.m. Najwyższy szczyt: wulkan Pico de Teide na Teneryfie wznosi się na 3718 m n.p.m. Pozostałe wyspy także posiadają wysokie szczyty górskie jak La Palma, gdzie drugi co do wysokości punkt wysp – Roque de los Muchachos wznosi się na 2426 m n.p.m. Stosunkowo niewielka La Palma cechuje się nie tylko wybitnie górzystą rzeźbą terenu, gdzie tereny nizinne praktycznie nie występują; ale i istnieniem dużej kaldery wulkanicznejCaldera de Taburiente. Dwie leżące bliżej wybrzeży Afryki wyspy: Fuerteventura i Lanzarote są stosunkowo niskie i mają mały udział terenów górskich. Ich krajobraz jest jednak także urozmaicony licznymi wzniesieniami. Na Fuerteventura najwyższym szczytem jest Pico de la Zarza o wysokości 812 m n.p.m., a na Lanzarote najwyższy szczyt – Peñas del Chache ma 670 m n.p.m.

Wyspy mają umiarkowanie rozwiniętą linię brzegową. Wszystkie wyspy cechują wieloma niewielkimi zatoczkami i przybrzeżnymi skałami. Wybrzeże jest przeważnie skaliste, zarówno niskie, jak i wysokie. W wielu miejscach jak np. na La Palma zbocza gór schodzą do samego morza. Znajdują się tu także odcinki z piaszczystymi plażami, współcześnie z zagospodarowaniem turystycznym.

Skaliste wybrzeże, w oddali plaża

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Wyspy Kanaryjskie, pomimo iż leżą na Oceanie Atlantyckim, to cechują się suchym klimatem. Wyspy leżą w strefie klimatu zwrotnikowego, który ochładzany jest przez zimny Prąd Kanaryjski. Prąd ten, jak również atlantycki Wyż Azorski są głównymi czynnikami decydującymi o suchości klimatu. Na wyspach, gdzie znajdują się wysokie góry występuje piętrowość klimatyczna.

Temperatury swoim przebiegiem rocznym, bardziej nadają wyspom podzwrotnikowy i łagodny zarazem charakter. Średnie wartości zimą wynoszą od +17 do +18 °C, zaś latem średnie temperatury wynoszą od +23 do +24 °C, gdzie lipiec i sierpień są miesiącami najcieplejszymi. Brak wartości ekstremalnych spowodowany jest wpływem prądów morskich. Na wyspach nie ma upałów, w ciągu dnia latem temperatury sięgają od +27 do +29 °C, rzadko przekraczając wartość +30 °C. W wyższych partiach gór temperatury są niższe.

Opady atmosferyczne są niezwykle niskie, szczególnie na wybrzeżach. Średnia roczna wynosi 200 mm, jedynie w górach, w głębi lądu są one wyższe. Przez całe lato deszcz nie pada w ogóle, a największe opady występują zimą i na początku wiosny. W żadnym miesiącu wartość ta nie przekracza 40 mm. Wyspy cechują się dużym nasłonecznieniem, co jest związane z obecnością Wyżu Azorskiego.

Krajobraz górzystego interioru – w oddali – Pico de Teide

Wody[edytuj | edytuj kod]

Na wyspach istnieje sieć krótkich rzek okresowych, mających górski charakter. Cieki spływają z górzystego wnętrza wysp. Rzeki wysychają w okresie letnim. Najsłabiej rozwinięta jest sieć rzeczna na Lanzarote, najlepiej rozwinięta na Gran Canaria i na Teneryfie.

Kanaryjska drecena – smocze drzewo

Flora i fauna[edytuj | edytuj kod]

Roślinność Wysp Kanaryjskich pod względem bujności jest uboga ze względu na niedobór opadów. Zagęszczenie roślinności widoczne jest w głębi wysp, gdzie występują obszary roślinności górskiej powyżej 700–800 m n.p.m. Jeśli chodzi o gatunkowość, to szata roślinna cechuje się niezwykłym bogactwem. Na wyspach rośnie ponad 1000 gatunków endemicznych. Do endemitów należą m.in. drzewiaste formy draceny – smokowca. Na Wyspach Kanaryjskich występuje roślinność zarówno ta zwrotnikowa – sucholubna, jak i podzwrotnikowa. Ta ostatnia typowa jest dla obszarów o bardziej obfitych opadach. Na wyspach rosną dęby korkowe, palmy, w górach występują lasy wawrzynolistne. Na dużych wysokościach rosną także takie gatunki jak mirt, sosna kanaryjska, która jest przystosowana do suchych warunków i ostrokrzewy. Fuerteventura, Lanzarote i południowa część Gran Canarii wyraźnie odcinają się od pozostałych wysp. Ich roślinność jest półpustynna, a dominują w niej słonorośla, palmy kanaryjskie i inne niewielkie krzewy.

Na wyspach występują gatunki zwierząt endemicznych. Wśród około 200 gatunków ptaków zarówno morskich, jak i lądowych jest kanarek szarobrązowy. Do innych ptaków należą m.in. dwie odmiany dużych gołębi – rabiche i turqué. Niektóre ptaki występują wyłącznie na Lanzarote. Liczne są gady, głównie jaszczurki do których należy lagarto del Salmor, która jest to bardzo prymitywnym gatunkiem, spotykanym wyłącznie na Hierro. W wodach wybrzeża Wysp Kanaryjskich żyje 350 gatunków ryb (w tym 5 występujących wyłącznie w tym regionie).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Geograficzna Świata. Afryka, Wydawnictwo OPRES, Kraków 1997, ​ISBN 83-85909-21-4​.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]