Gimnazjum i Liceum Towarzystwa Szkoły Mazowieckiej
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
gimnazjum i liceum | |
![]() Dawny budynek szkoły przy ul. Klonowej 16 (2021) | |
Państwo | |
---|---|
Miejscowość | |
Adres |
ul. Klonowa 16 |
Data założenia |
1905 |
Data zamknięcia |
1939 |
Położenie na mapie Warszawy ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa mazowieckiego ![]() | |
![]() |
Gimnazjum i Liceum Towarzystwa Szkoły Mazowieckiej – nieistniejące już gimnazjum i liceum ogólnokształcące męskie w Warszawie.
Historia szkoły
[edytuj | edytuj kod]Męskie gimnazjum założone przez Towarzystwo Szkoły Mazowieckiej w 1905. Wśród członków założycieli byli Mieczysław Marszewski i późniejszy dyrektor szkoły do 1925, Kazimierz Kujawski[1][2].
Pierwszą siedzibą był budynek przy ul. Hożej 27, następna siedziba to ulica Śniadeckich 8[3] oraz Nowy Świat 31[4] i w 1912 szkoła została przeniesiona do budynku powstałego dla Szkoły, przy ulicy Klonowej 16[2], którego architektem był Henryk Gay. Budowę szkoły sfinansowało Towarzystwo Szkoły Mazowieckiej[5].
W 1909 uczniowie szkoły założyli klub piłkarski Korona[6]. Jesienią 1912 Stanisław Małagowski zakłada pierwszy pluton harcerski przyszłej 21 WDH im. gen. Prądzyńskiego[7].
W latach 1925–1933 dyrektorem Szkoły był Stanisław Świetlicki[8]. Dnia 22 maja 1928 nastąpiło poświęcenie sztandaru szkoły, zaprojektowanego przez prof. Dzieżbickiego. Dokonał tego nuncjusz apostolski ks. abp Francesco Marmaggi w obecności przedstawiciela ministerstwa oświaty oraz warszawskiego kuratorium oświaty.
W 1933 dyrektorem szkoły zostaje Stefan Pogorzelski i kieruje nią do końca 1939 roku.
W latach 30. została powołana Szkoła Powszechna[9] i Szkoła funkcjonowała pod nazwą „Zakłady Naukowe Towarzystwa Szkoły Mazowieckiej”[10].
W latach 1937/38 nastąpiła rozbudowa gmachu szkolnego – sfinansowana ze środków własnych Towarzystwa oraz pożyczką z Banku Gospodarstwa Krajowego.
W okresie II wojny światowej w budynku szkoły był umieszczony niemiecki szpital wojskowy.
Po wojnie Szkoła Towarzystwa nie została reaktywowana, w budynku zaś umieszczone zostało Liceum im. Narcyzy Żmichowskiej.
Członkowie Towarzystwa
[edytuj | edytuj kod]Członkami Towarzystwa Szkoły Mazowieckiej było wiele znanych osób, jak również rodziców uczniów samej Szkoły.
- Zygmunt Arct – księgarz i wydawca[11],
- Emil Fryderyk Gerlach – przemysłowiec i działacz społeczny[12],
- Czesław Jankowski – adwokat, varsavianista[13],
- Marian Kiniorski – polityk, senator w II RP,
- Teodor Władysław Kisiel-Kiślański – inżynier drogowiec, działacz społeczny[14],
- Jan Gwalbert Stefan Laurysiewicz – działacz społeczny, senator II RP[15],
- Jan Adam Patzer, wraz z żoną Marią,
- Marian Antoni Roszkowski – lekarz[16],
- Aleksander Wasiutyński – profesor Politechniki, ekspert kolejnictwa,
- Andrzej Wierzbicki – inżynier, działacz gospodarczy i polityczny[17].
Nauczyciele
[edytuj | edytuj kod]Wśród kadry nauczycielskiej jest wielu późniejszych ludzi nauki i sztuki.
- Wacław Granzow – malarz, nauczyciel rysunków[18][10],
- ks. Henryk Hilchen – nauczyciel religii i ekonomii[19][20],
- Janusz Iwaszkiewicz – historyk[21][22],
- Jerzy Kierst – prozaik i poeta, krytyk teatralny, nauczyciel jęz. polskiego[10],
- Tadeusz Mayzner – dyrygent, kierownik chóru, nauczyciel śpiewu[23][24],
- Czesław Makowski – rzeźbiarz i medalier, nauczyciel rysunku i modelowania[22],
- Wacław Wincenty Makowski – prawnik, polityk marszałek Sejmu, wicemarszałek Senatu, nauczyciel prawoznawstwa[22],
- Sławomir Miklaszewski – gleboznawca, profesor Politechniki Warszawskiej, nauczyciel nauk przyrodniczych[22],
- Bogdan Roman Nawroczyński – pedagog i historyk pedagogiki, nauczyciel logiki i psychologii[22],
- Stanisław Jan Ignacy Przyłęcki – biochemik kierownik Zakładu na Uniwersytecie Warszawskim, nauczyciel biologii[25][22],
- Antoni Rybarski – historyk, archiwista[26][22],
- Stefan Zawadzki – polonista[27][20],
- dr Teodor Drabczyk – lekarz szkolny[28].
Uczniowie i absolwenci
[edytuj | edytuj kod]Wychowanie patriotyczne było w szkole na wysokim poziomie. Uczniowie, również podejmowali różnego rodzaju działania pozaszkolne. Absolwenci Szkoły Ziemi Mazowieckiej w czasie wojny i okupacji działali czynnie na wielu frontach toczących się walk.
- Bogdan Arct – pilot myśliwców w Anglii,
- Witold Arct – lekarz[29],
- Marcin Chrostowski – dominikanin, kapelan w 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka[30],
- Jan Czartkowski – oficer rez., aktywny działacz SN[31],
- Leszek Demby – żołnierz AK ps. “Sosnowski” zgrupowania “Jeleń”, poległ w czasie Powstania Warszawskiego[32],
- Tadeusz Faryna – lekarz[33],
- Hieronim Fiodorow – działacz społeczny, muzealnictwa i ochrony zabytków[34],
- Krzysztof Zdzisław Henisz – artysta plastyk[35], autor sztandaru drużyny harcerskiej[36],
- Tadeusz Hornziel – komendant Straży Pożarnej w Olsztynie[37],
- Zbigniew Janicki – pilot w czasie II wojny światowej[38],
- Stanisław Jankowski – architekt-urbanista[39],
- Jacek Karpiński – projektant polskiego komputera[40],
- Jerzy Klewin – adwokat i radca prawny[41],
- Witold Czesław Krassowski – architekt[42],
- Aleksander Krzymiński – profesor w Wyższej Szkole Kultury Społecznej w Toruniu[43],
- Tadeusz Krzyżewicz – żołnierz batalionu „Zośka”[44],
- Zbigniew Korwin-Kuczyński – żołnierz II Korpusu gen. Andersa[45],
- Tadeusz Loth – założyciel i prezes spółdzielni „Okęcie”[46],
- Zbigniew Maciejowski – autor tekstów, kompozytor[47],
- Jacek Majewski – żołnierz batalionu „Zośka”[44],
- Stanisław Małagowski – komendant pociągu pancernego „Śmiały”[7],
- Ignacy Hugo Matuszewski – działacz polityczny, szef II oddziału Sztabu Gen.[48],
- Stefan Mirowski – instruktor ZHP[49],
- Tadeusz Mirowski – żołnierz batalionu „Zośka”[44],
- Zbigniew Miziołek – pracownik naukowy Instytutu Metali Nieżelaznych w Gliwicach[50],
- Janusz Pajewski – dydaktyk[51],
- Henryk Karol Patzer – zastępca Delegata Rządu RP na m.st Warszawą, działacz SN[52],
- Bohdan Pawłowicz – pisarz, dziennikarz[53],
- Janusz Witold Preyss – żołnierz 2 Dywizji Strzelców Pieszych, działacz samorządowy[54],
- Jan Rodowicz – harcerz, żołnierz Szarych Szeregów i AK[55],
- Andrzej Romocki – harcmistrz, żołnierz Szarych Szeregów, kapitan AK[56],
- Jan Romocki – harcerz, podporucznik AK[57],
- Kazimierz Rudzki – aktor, reżyser, dyrektor teatru, pedagog[58],
- Sławomir Siekierski – żołnierz 2 korpusu gen. Andersa, pracownik Instytutu Badań jądrowych[59],
- Witold Kazimierz Sosnowski – matematyk, harcmistrz[60],
- Jan Strzelecki – socjolog[61],
- Tomasz Szweycer – ekonomista, założyciel, organizator i dyrektor Biura Jakości przy Komitecie Normalizacji[46],
- Stanisław Sieradzki – harcerz, żołnierz batalionu „Zośka”[62],
- Kazimierz Studziński – inżynier mechanik, konstruktor samochodów, profesor Politechniki Warszawskiej[63],
- Wiktor Sudra – inżynier mechanik, profesor Politechniki Warszawskiej[64],
- Józef Szostak – pułkownik dyplomowany służby stałej kawalerii[65],
- Bolesław Karol Świętochowski – żołnierz 2 korpusu gen. Andersa[66],
- Kordian Tarasiewicz – dyrektor rodzinnej palarni kawy „Pluton”[46],
- Alfred Tarski – filozof, logik i matematyk pracujący w USA[67],
- Mieczysław Thugutt – polityk i działacz ludowy,
- Henryk Wars – kompozytor, dyrygent, autor tekstów[68],
- Kazimierz Wasiłowski – żołnierz batalionu „Zośka”[44],
- Jeremi Wasiutyński – filozof i astrofizyk[69],
- Jan Józef Więckowski – harcerz, magister ekonomii[70],
- Adam Wolff – historyk, archiwista, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, żeglarz, działacz sportowy, olimpijczyk z Amsterdamu 1928[71],
- Jerzy Wolff – ksiądz, malarz, grafik, krytyk sztuki[72],
- Stanisław Zenon Zakrzewski – oficer wywiadu „dwójki”[73],
- Ryszard Zarzycki – żołnierz batalionu „Zośka”[44],
- Tadeusz Leon Józef Zawadzki – harcerz, komendant Grup Szturmowych,
- Wojciech Zawadzki – pedagog[27],
- Stanisław Żaryn – architekt, urbanista[74],
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Ich miejsce na ziemi [online], Kazimierzdolny.pl [dostęp 2019-12-01] (pol.).
- ↑ a b TSM 1917 ↓, s. 12.
- ↑ III Miejskie Gimnazjum Męskie Towarzystwo Naukowe Warszawskie [online], Fundacja Warszawa 1939, 9 maja 2017 [dostęp 2019-12-01] (pol.).
- ↑ Pałac Hołowczyca [online], Fundacja Warszawa 1939, 9 maja 2017 [dostęp 2019-12-01] (pol.).
- ↑ Szkoła Powszechna Towarzystwa Szkoły Mazowieckiej [online], Fundacja Warszawa 1939, 9 maja 2017 [dostęp 2019-12-01] (pol.).
- ↑ Odświeżona Korona | PolskieLogo.net [online] [dostęp 2019-12-01] (pol.).
- ↑ a b Małagowski Stanisław – Poczet 21 WDH [online], sites.google.com [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ TSM 1928 ↓, s. 8.
- ↑ TSM 1938 ↓, s. 12.
- ↑ a b c TSM 1938 ↓, s. 24.
- ↑ Zygmunt Arct – ku pamięci. Ogrody Wspomnień. Cmentarz Internetowy [online], www.ogrodywspomnien.pl [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Emil Fryderyk Gerlach [online], Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej – Polacy z wyboru [dostęp 2019-12-01] (pol.).
- ↑ Czesław Jankowski – mój Ojciec « Stanisław Jankowski „Agaton” [online] [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Kisiel-Kiślański Władysław Teodor. Polska Niezwykła [online], www.polskaniezwykla.pl [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Jan Gwalbert Stefan Laurysiewicz [online], www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2019-12-01] (pol.).
- ↑ Marian Antoni Roszkowski [online], www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2019-12-01] (pol.).
- ↑ Wierzbicki Andrzej, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Sprzedaż antyków, dzieł sztuki – dom aukcyjny Ostoya Warszawa [online], www.aukcjeostoya.pl [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Moje Miasto [online], stara.mojemiasto.slupsk.pl [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ a b TSM 1917 ↓, s. 15.
- ↑ Janusz Iwaszkiewicz [online], www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2019-12-05] (pol.).
- ↑ a b c d e f g TSM 1917 ↓, s. 16.
- ↑ Mayzner, Tadeusz – Osoby – Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki [online], bibliotekapiosenki.pl [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ TSM 1928 ↓, s. 9.
- ↑ Stanisław Jan Ignacy Przyłęcki [online], www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2019-12-01] (pol.).
- ↑ Antoni Rybarski [online], www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2019-12-01] (pol.).
- ↑ a b O Nas | Szkoła Podstawowa nr 365 im. Wojciecha Zawadzkiego w Warszawie [online], sp365wawa.edupage.org [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ TSM 1917 ↓, s. 31.
- ↑ Arct Witold – Poczet 21 WDH [online], sites.google.com [dostęp 2019-12-03] .
- ↑ Chrostowski Bronisław – Poczet 21 WDH [online], sites.google.com [dostęp 2019-12-03] .
- ↑ Archiwum Korporacyjne – Archiwum i Muzeum Polskich Korporacji Akademickich [online], www.archiwumkorporacyjne.pl [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Archiwum Korporacyjne – Archiwum i Muzeum Polskich Korporacji Akademickich [online], www.archiwumkorporacyjne.pl [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Towarzystwo Lekarskie Warszawskie [online], www.tlw.waw.pl [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Fiodorow Hieronim – Poczet 21 WDH [online], sites.google.com [dostęp 2019-12-06] .
- ↑ Henisz Krzysztof – Poczet 21 WDH [online], sites.google.com [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ 21. WDW „Stare Żbiki” – Historia 21. WDHiGZ [online], 21wdw-2014.staszic.waw.pl [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Powstańcze Biogramy – Tadeusz Hornziel [online], www.1944.pl [dostęp 2019-12-01] (ang.).
- ↑ Zbigniew Janicki [online], www.polishairforce.pl [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Stanisław Jankowski „Agaton” (1911-2002) « Stanisław Jankowski „Agaton” [online] [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Powstańcze Biogramy – Jacek Karpiński [online], www.1944.pl [dostęp 2019-12-01] (ang.).
- ↑ Archiwum Korporacyjne – Archiwum i Muzeum Polskich Korporacji Akademickich [online], www.archiwumkorporacyjne.pl [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Zalesie Dolne [online], www.facebook.com [dostęp 2019-12-01] (pol.).
- ↑ Archiwum Historii Mówionej – Aleksander Henryk Krzymiński [online], www.1944.pl [dostęp 2019-12-01] (ang.).
- ↑ a b c d e Biogramy [online], Batalion Zośka, 20 października 2011 [dostęp 2019-12-01] (pol.).
- ↑ Jazda Polska, Kawaleria Polska, Ułani, Fundacja na Rzecz Tradycji Jazdy Polskiej [online], www.cwk.grudziadz.pl [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ a b c Archiwum Korporacyjne – Archiwum i Muzeum Polskich Korporacji Akademickich [online], www.archiwumkorporacyjne.pl [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Maciejowski, Zbigniew – Osoby – Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki [online], bibliotekapiosenki.pl [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Ignacy Hugo Stanisław Matuszewski [online], www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2019-12-01] (pol.).
- ↑ Mirowski Stefan – Poczet 21 WDH [online], sites.google.com [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Misiołek Zbigniew – Poczet 21 WDH [online], sites.google.com [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Prof. Dr hab. Janusz Pajewski 5.05.1907 r. w Warszawie – 10.12.2003 w Poznaniu [online], webcache.googleusercontent.com [dostęp 2019-12-01] [zarchiwizowane z adresu 2021-02-20] .
- ↑ Powstańcze Biogramy – Henryk Patzer [online], www.1944.pl [dostęp 2019-12-01] (ang.).
- ↑ Bohdan Pawłowicz | The Pawłowicz Suitcase [online] [dostęp 2019-12-01] (ang.).
- ↑ karta0415 [online], Google Docs [dostęp 2019-12-01] (pol.).
- ↑ Rodowicz Jan – Poczet 21 WDH [online], sites.google.com [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Romocki Andrzej – Poczet 21 WDH [online], sites.google.com [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Romocki Jan – Poczet 21 WDH [online], sites.google.com [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Kazimierz Rudzki | Życie i twórczość | Artysta [online], Culture.pl [dostęp 2019-12-01] (ang.).
- ↑ K0516 „Frycz” – Siekierski Sławomir – 2hbap [online], www.2hbap.waw.pl [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Witold Kazimierz Sosnowski [online], www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2019-12-01] (pol.).
- ↑ Jan Strzelecki [online], www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2019-12-01] [zarchiwizowane z adresu 2020-06-15] (pol.).
- ↑ Archiwum Historii Mówionej – Stanisław Sieradzki [online], www.1944.pl [dostęp 2019-12-01] (ang.).
- ↑ Kazimierz Studziński [online], www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2019-12-01] (pol.).
- ↑ Wiktor Sudra [online], www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2019-12-01] (pol.).
- ↑ Powstańcze Biogramy – Józef Szostak [online], www.1944.pl [dostęp 2019-12-09] (ang.).
- ↑ Świętochowski Bolesław – Poczet 21 WDH [online], sites.google.com [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Alfred Tarski – jeden z największych logików w dziejach świata [online], PolskieRadio.pl [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ RETROLEKCJE 4: Z jazzowym zacięciem: Henryk Wars. (cz. 1/3) [online], Muzeum Jazzu [dostęp 2019-12-01] (pol.).
- ↑ Wasiutyński Jeremi – Poczet 21 WDH [online], sites.google.com [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Więckowski Jan – Poczet 21 WDH [online], sites.google.com [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Janusz Grabowski, Adam Wolff — Archiwista Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie (1924-1954) i jego wkład w badania mediewistyczne w Polsce, [w:] Miscellanea Historico–Archivistica, t. XVIII, Warszawa 2012, s. 210
- ↑ Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest? Uzupełnienia i sprostowania. Warszawa: 1939, s. 346. [dostęp 2021-12-02].
- ↑ Na wozie i pod wozem. Autobiografia oficera wywiadowczego „dwójki” 1890-1945 – Stanisław Zenon Zakrzewski na Bazarek.pl [online], www.bazarek.pl [dostęp 2019-12-01] .
- ↑ Mój TATA. „Odbudował kolumnę króla Zygmunta III Wazy, walcząc skutecznie o jego krzyż” [online], wpolityce.pl [dostęp 2019-12-01] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- TSM. Sprawozdanie Towarzystwa Szkoły Mazowieckiej za r. szk. 1916/1917. „Sprawozdanie Towarzystwa Szkoły Mazowieckiej za r. szk. 1916/1917”, 1917. Warszawa: Towarzystwo Szkoły Mazowieckiej. [dostęp 2019-10-21].
- TSM. XVIII Sprawozdanie z Działalności Towarzystwa Szkoły Mazowieckiej za Rok Szkolny 1927/28. „XVIII Sprawozdanie z Działalności Towarzystwa Szkoły Mazowieckiej za Rok Szkolny 1927/28”, 1928. Warszawa: Towarzystwo Szkoły Mazowieckiej. [dostęp 2019-10-21].
- TSM. XXVIII Sprawozdanie z Działalności Towarzystwa Szkoły Mazowieckiej za Rok Szkolny 1937/38. „XXVIII Sprawozdanie z Działalności Towarzystwa Szkoły Mazowieckiej za Rok Szkolny 1937/38”, 1938. Warszawa: Towarzystwo Szkoły Mazowieckiej. [dostęp 2019-10-21].