Giovanni Boccaccio

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Portret Boccaccia pędzla Andrei del Castagna, 1450
Portret Boccaccia autorstwa Raffaella Sanzia Morghena według Vincenza Gozziniego, 1822

Giovanni Boccaccio (ur. 1313 w Certaldo, zm. 21 grudnia 1375 w Certaldo) – pisarz włoski, znany zwłaszcza ze swego dzieła Dekameron. Twórca nowożytnej nowelistyki[1].

Życiorys[edytuj]

Był nieślubnym dzieckiem toskańskiego kupca i jego kochanki pochodzącej z Certaldo bądź Florencji. Dzieciństwo spędził we Florencji, od piętnastego roku życia przebywał w Neapolu, gdzie niezbyt chętnie studiował prawo i handel, co uznał za czas stracony. Jednak to właśnie w tym czasie poznał Francesca Petrarkę, zbliżył się do literatury i kultury antycznej. Szczególnie umiłował Tacyta i Liwiusza. W wieku 23 lat zakochał się w nieślubnej córce króla, Marii d'Aquino, która stała się jego muzą. W roku 1340 ponownie powrócił do Florencji, gdzie zajmował wiele zaszczytnych stanowisk. Jednak po pewnym czasie zrezygnował z życia politycznego, mimo że kilkakrotnie miasto powierzało mu misje dyplomatyczne.

Cechował go umiarkowany antyklerykalizm. Choć nie odrzucił chrześcijańskich prawd wiary, ani nie odwrócił się od kościoła, często kpił z księży i zakonników nie przestrzegających celibatu i nie stroniących od światowych uciech, a zaniedbujących religijne obowiązki[2].

Giovanni Boccaccio poświęcił życie literaturze. Pozostawił ogromny dorobek, na który składają się poematy epickie, powieści miłosne oraz wiersze. Zafascynowany twórczością Dantego, napisał biografię Żywot Dantego oraz komentarz do jego Piekła[1]. Najwybitniejszym dziełem Boccaccia jest Dekameron (Il Decamerone, 1348-1353). Jest to zbiór 100 nowel podzielonych na 10 dni, stąd nazwa znacząca po grecku "Księga dziesięciu dni". Nowele te są połączone w całość i są opowiadaniami grupy młodych kobiet i mężczyzn, którzy podczas zarazy schronili się w okolicach Florencji. Jako pierwszy poeta Boccaccio stosował w poematach epickich oktawę[3], przygotowując tym samym grunt pod użycie tej formy w eposach renesansowych Mattea Marii Boiarda, Luigiego Pulciego, Ludovica Ariosta i Torquata Tassa.

Pisma[edytuj]

Ponieważ Boccaccio pracował wiele lat nad swoimi tekstami oraz często wprowadzał poprawki i nowe redakcje, ich datowanie jest niedokładne i budzi wiele wątpliwości.

W volgare[edytuj]

  • Łowy Diany (przed 1334) – poemat tercyną.
  • Opowieść o nimfach z Fiesole (1344-1346) – niedługi poemat oktawą.
  • Filostrato – poemat oktawą.
  • Filocolo (do 1366) – opowieść prozą.
  • Tezeida o zaślubinach Emilii (1339-1340) – poemat oktawą w dwunastu księgach.
  • Komedia o florenckich nimfach – poemat nawiązujący do Dantego, przeplatający tercyny z fragmentami prozą.
  • Miłosne widzenie – poemat tercyną, opisujący marzenie senne.
  • Fiammetta (1343-1344) – opowieść o miłości dworskiej, widzianej oczami kobiety. Uchodzi za pierwszą włoską powieść psychologiczną.
  • Dekameron (1350–1353) – wśród nowel przeważa tematyka miłosna. Ich charakter jest zróżnicowany. W swym dziele Boccaccio opisuje wielką "komedię ludzką".
  • Żywot Dantego (pierwsza wersja tekstu powstała w latach 1351-1355) oraz Objaśnienia do komedii Dantego są owocem cyklu wykładów z Boskiej komedii, jakie Boccaccio wygłaszał w kościele Santo Stefano in Badia.
  • Corbaccio (ok. 1365) – ostra inwektywa przeciwko kobietom.

Po łacinie[edytuj]

  • Sielanki (do 1367) – zbiór szesnastu eklog, nawiązujący do Petrarki.
  • O przypadkach sławnych mężów (łac. De Casibus Virorum Illustrium) (główne fragmenty zostały napisane w latach 1355-1360, finalne modyfikacje i opracowanie nastąpiło do 1373 roku) – traktat będący zbiorem pięćdziesięciu sześciu nieszczęśliwych historii postaci różnych epok. Tekst ma charakter moralizatorski, w dużej mierze odchodzi od prawdy historycznej w stronę literackiej fikcji.
  • O sławnych niewiastach (1361, poprawiane do 1375) – sto dwie biografie kobiet mitycznych, antycznych i średniowiecznych – traktat moralizatorski.
  • O nazwach gór, lasów, źródeł, jezior, rzek, stawów, bagien i mórz – traktat etymologiczny.
  • Genealogia bogów (od 1350) – zbiór starożytnych mitów, próba usystematyzowania mitologii.

Ekranizacje[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Giovanniego Boccaccia.

Przypisy

  1. a b Andrzej Z. Makowiecki, Andrzej Markowski, Włodzimierz Paszyński, Tomasz Wroczyński, Pamiętajcie o ogrodach... Część 1, str 235-236, WSiP, Warszawa 2002
  2. J. M. Roberts, Ilustrowana historia świata. Od wieków średnich po wiek oświecenia, Łódź 1987, s.144.
  3. Ottava rima (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2016-09-22].

Bibliografia[edytuj]

  • K. Żaboklicki, Historia literatury włoskiej, PWN, Warszawa 2008.
  • P. Salwa (red.), Historia literatury włoskiej, Semper, Warszawa 2006.

Linki zewnętrzne[edytuj]