Goczałkowice-Zdrój

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Goczałkowice-Zdrój
Herb
Herb Goczałkowic-Zdroju
Widok ogólny wsi
Widok ogólny wsi
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat pszczyński
Gmina Goczałkowice-Zdrój
Liczba ludności (2011) 6 689
Strefa numeracyjna (+48) 32
Kod pocztowy 43-230
Tablice rejestracyjne SPS
SIMC 0214391
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Goczałkowice-Zdrój
Goczałkowice-Zdrój
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Goczałkowice-Zdrój
Goczałkowice-Zdrój
Ziemia49°56′49″N 18°58′21″E/49,946944 18,972500
Strona internetowa miejscowości

Goczałkowice-Zdrój (niem. Bad Gottschalkowitz) – wieś uzdrowiskowa w południowej Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie pszczyńskim, w gminie Goczałkowice-Zdrój, historycznie na Górnym Śląsku.

W latach 1973-75 w gminie Goczałkowice-Zdrój (obejmującej również Ćwiklice i Rudołtowice)[1][2]. W latach 1975-91 dzielnica Pszczyny[2][3]. Od 1 stycznia 1992 ponownie w reaktywowanej gminie Goczałkowice-Zdrój (składającej się już z samych Goczałkowic-Zdroju)[3].

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Goczałkowice-Zdrój.

Goczałkowice-Zdrój położone są w regionie Dolina Górnej Wisły (będącej częścią Kotliny Oświęcimskiej), kilometr od brzegu rzeki Wisła. Od południowego wschodu otaczają je pasma Beskidu, od północy rozlegle Lasy Pszczyńskie i faliste płaskowyże. Dużą powierzchnię gminy zajmują lasy, stawy rybne i Jezioro Goczałkowickie, będące głównym źródłem wody pitnej dla Górnego Śląska. W miejscowości prowadzone jest gospodarstwo szkółkarskie, w którym znajdują się ogród angielski, wiejski (liczne wiejs­kie kwiaty, zioła i krzewy) i ogród w barwach narodowych, podzielony na dwie części - jedną obsadzoną roślinami kwit­ną­cymi na biało, drugą rośli­nami kwit­ną­cymi na czerwono[4][5]. Miejscowy klimat posiada cechy podgórskie o kojącym i w miarę tonizującym działaniu. Temperatura powietrza jest wyższa od temperatury sąsiednich miejscowości. [potrzebny przypis]

Miejscowość jest jedną z dwóch w województwie śląskim które ma status uzdrowiska (drugim jest miasto Ustroń). W ciągu roku na leczeniu uzdrowiskowym przebywa tu ok. 10 tysięcy pacjentów. Jest to największy ośrodek lecznictwa reumatologicznego w województwie śląskim.[potrzebny przypis]

Nazwa miejscowości[edytuj]

Goczałkowice z lotu ptaka

Po raz pierwszy nazwa "Goczalkowice" pojawia się w tekście z 1326 r. Według lokalnej legendy, nazwa miejscowości wywodzi się od imienia rycerza Goczała, który w nagrodę za czyny wojenne i zasługi na polach bitewnych otrzymał tu ziemię[6]. Jego potomkowie przybrali miano Goczałkowiczów (Goczałkowickich), a miejscowość, która powstała w tym miejscu nosiła od ich imienia nazwę Goczałkowicze.

W dokumencie sprzedaży państwa pszczyńskiego wystawionym przez Kazimierza II cieszyńskiego w języku czeskim we Frysztacie w dniu 21 lutego 1517 roku wieś została wymieniona jako Koczialkowicze[7].

Na mapie Abrahama Orteliusa z roku 1603 miejscowość nosi nazwę Goczałkowicze. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany pod koniec wieku XIX podaje polską nazwę miejscowości - Goczałkowice oraz niemiecką Ober-Goczalkowitz[8].

Uzdrowisko[edytuj]

W Goczałkowicach-Zdroju prowadzone jest leczenie uzdrowiskowe w następujących kierunkach: choroby ortopedyczno-urazowe, choroby reumatologiczne, choroby układu nerwowego, osteoporoza[9].

W uzdrowisku Goczałkowice-Zdrój znajdują się: 2 szpitale uzdrowiskowe, 3 zakłady przyrodolecznicze, 2 sanatoria rehabilitacyjne oraz przychodnia uzdrowiskowa[10].

Na terenie uzdrowiska znajdują się udokumentowane następujące naturalne surowce lecznicze[11]:

  • mineralna woda swoista, 7,5% chlorkowo-sodowa (solanka) jodkowa, żelazista z odwiertów: „Goczałkowice Nowy-1” (GN-1) i „Goczałkowice-21” (G-21);
  • mineralna woda swoista, 6,3% chlorkowo-sodowa (solanka) jodkowa, żelazista z odwiertu: „Goczałkowice Nowy-2” (GN-2);
  • torf leczniczy (borowina) ze złoża „Rudołtowice”.

Zabytki[edytuj]

Według Narodowego Instytutu Dziedzictwa, w miejscowości znajdują się następujące obiekty zabytkowe[12]:

  • kaplica pw. św. Anny z 1882 r. (nr rej.: 521/65 z 20.01.1966)
  • zabudowa uzdrowiska z 2 połowy XIX wieku (nr rej.: A/1464/92 z 7.05.1992): stara pijalnia, pawilon „Górnik”, pawilon „Wrzos”, budynek administracji

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Uchwała Nr XX/99/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie katowickim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 20 grudnia 1972 r., Nr. 12, Poz. 103)
  2. a b Dz. U. z 1975 r. Nr 15, poz. 88
  3. a b Dz. U. z 1991 r. Nr 115, poz. 497
  4. Gospodarstwo szkółkarskie Kapias w Goczałkowicach-Zdroju
  5. Ogrody Kapias w Goczałkowicach k. Pszczyny, 31 października 2014 [dostęp 2016-09-14] (pol.).
  6. Nazwa na stronach miejscowości
  7. Ludwik Musioł. Dokument sprzedaży księstwa pszczyńskiego z dn. 21 lutego 1517 R.. „Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku”. R. 2, s. 235–237, 1930. Katowice: nakł. Towarzystwa ; Drukiem K. Miarki. 
  8. Goczałkowice - Słownik geograficzny Królestwa Polskiego
  9. (§8. Statut Uzdrowiska Goczałkowice-Zdrój) Uchwała Nr XXXV/243/09 Rady Gminy Goczałkowice-Zdrój z dnia 22 grudnia 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r. Nr 46, poz. 703)
  10. (Załącznik Nr 1 do Statutu Uzdrowiska Goczałkowice-Zdrój) Uchwała Nr XXXV/243/09 Rady Gminy Goczałkowice-Zdrój z dnia 22 grudnia 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r. Nr 46, poz. 703)
  11. (§7. Statut Uzdrowiska Goczałkowice-Zdrój) Uchwała Nr XXXV/243/09 Rady Gminy Goczałkowice-Zdrój z dnia 22 grudnia 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r. Nr 46, poz. 703)
  12. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 30 września 2016; 2 miesiące temu.

Linki zewnętrzne[edytuj]