Goczałkowice-Zdrój

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Goczałkowice-Zdrój
Herb
Herb Goczałkowic-Zdroju
Widok ogólny wsi
Widok ogólny wsi
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat pszczyński
Gmina Goczałkowice-Zdrój
Liczba ludności (2011) 6 689
Strefa numeracyjna (+48) 32
Kod pocztowy 43-230
Tablice rejestracyjne SPS
SIMC 0214391
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Goczałkowice-Zdrój
Goczałkowice-Zdrój
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Goczałkowice-Zdrój
Goczałkowice-Zdrój
Ziemia49°56′49″N 18°58′21″E/49,946944 18,972500
Strona internetowa miejscowości

Goczałkowice-Zdrój (niem. Bad Gottschalkowitz) – wieś uzdrowiskowa w południowej Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie pszczyńskim, w gminie Goczałkowice-Zdrój, historycznie na Górnym Śląsku. Miejscowość jest siedzibą gminy Goczałkowice-Zdrój.

Miejscowość jest jedną z dwóch w województwie śląskim które ma status uzdrowiska (drugim jest miasto Ustroń).

Goczałkowice-Zdrój położone są w regionie Dolina Górnej Wisły (będącej częścią Kotliny Oświęcimskiej), kilometr od brzegu rzeki Wisła. Od południowego wschodu otaczają je pasma Beskidu, od północy rozlegle Lasy Pszczyńskie i faliste płaskowyże. Wieś leży nad Jeziorem Goczałkowickim, będącym głównym źródłem wody pitnej dla Górnego Śląska.

W miejscowości prowadzone jest gospodarstwo szkółkarskie, w którym znajdują się ogród angielski, wiejski (liczne wiejs­kie kwiaty, zioła i krzewy) i ogród w barwach narodowych, podzielony na dwie części - jedną obsadzoną roślinami kwit­ną­cymi na biało, drugą rośli­nami kwit­ną­cymi na czerwono[1][2].

Miejscowy klimat posiada cechy podgórskie o kojącym i w miarę tonizującym działaniu. Temperatura powietrza jest wyższa od temperatury sąsiednich miejscowości. [potrzebny przypis]

Historia[edytuj]

W 1924 r. obszar dworski Goczałkowice Dolne został włączony do gminy Goczałkowice Dolne; tak samo obszar dworski Goczałkowice Górne do gminy Goczałkowice Górne – obie wsie stanowiły osobne gminy[3].

W latach 1973–75 gmina Goczałkowice-Zdrój obejmowała również Ćwiklice i Rudołtowice[4][5]. W latach 1975–91 dzielnica Pszczyny[5][6]. Od 1 stycznia 1992 ponownie w reaktywowanej gminie Goczałkowice-Zdrój (składającej się już z samych Goczałkowic-Zdroju)[6].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Nazwa miejscowości[edytuj]

Goczałkowice z lotu ptaka

Po raz pierwszy nazwa Goczalkowice pojawia się w tekście z 1326 r. Według lokalnej legendy, nazwa miejscowości wywodzi się od imienia rycerza Goczała, który w nagrodę za czyny wojenne i zasługi na polach bitewnych otrzymał tu ziemię[7]. Jego potomkowie przybrali miano Goczałkowiczów (Goczałkowickich), a miejscowość, która powstała w tym miejscu nosiła od ich imienia nazwę Goczałkowicze.

W dokumencie sprzedaży państwa pszczyńskiego wystawionym przez Kazimierza II cieszyńskiego w języku czeskim we Frysztacie w dniu 21 lutego 1517 roku wieś została wymieniona jako Koczialkowicze[8].

Na mapie Abrahama Orteliusa z 1603 r. miejscowość nosi nazwę Goczałkowicze. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany pod koniec XIX w. podaje polską nazwę miejscowości – Goczałkowice oraz niemiecką Ober-Goczalkowitz[9].

1 kwietnia 1932 r. zmieniono nazwę gminy Goczałkowice Dolne na Goczałkowice Zdrój[10].

Uzdrowisko[edytuj]

W Goczałkowicach-Zdroju prowadzone jest leczenie uzdrowiskowe w następujących kierunkach: choroby ortopedyczno-urazowe, choroby reumatologiczne, choroby układu nerwowego, osteoporoza[11].

W uzdrowisku Goczałkowice-Zdrój znajdują się: 2 szpitale uzdrowiskowe, 3 zakłady przyrodolecznicze, 2 sanatoria rehabilitacyjne oraz przychodnia uzdrowiskowa[12].

Na terenie uzdrowiska znajdują się udokumentowane następujące naturalne surowce lecznicze[13]:

  • mineralna woda swoista, 7,5% chlorkowo-sodowa (solanka) jodkowa, żelazista z odwiertów: „Goczałkowice Nowy-1” (GN-1) i „Goczałkowice-21” (G-21);
  • mineralna woda swoista, 6,3% chlorkowo-sodowa (solanka) jodkowa, żelazista z odwiertu: „Goczałkowice Nowy-2” (GN-2);
  • torf leczniczy (borowina) ze złoża „Rudołtowice”.

Zabytki[edytuj]

Według Narodowego Instytutu Dziedzictwa, w miejscowości znajdują się następujące obiekty zabytkowe[14]:

  • kaplica pw. św. Anny z 1882 r. (nr rej.: 521/65 z 20.01.1966)
  • zabudowa uzdrowiska z 2 połowy XIX wieku (nr rej.: A/1464/92 z 7.05.1992): stara pijalnia, pawilon „Górnik”, pawilon „Wrzos”, budynek administracji

Sport[edytuj]

W miejscowości działa klub piłki nożnej LKS Goczałkowice Zdrój, założony w 1960 roku.

Osoby związane z miejscowością[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Gospodarstwo szkółkarskie Kapias w Goczałkowicach-Zdroju
  2. Ogrody Kapias w Goczałkowicach k. Pszczyny, 31 października 2014 [dostęp 2016-09-14] (pol.).
  3. §1 ust. 17 i 18. Rozporządzenie Śląskiej Rady Wojewódzkiej z dnia 16 września 1924 r. w przedmiocie zniesienia obszarów dworskich w powiecie Pszczyńskim (Dziennik Ustaw Śląskich z 1924 r. Nr 21 poz. 85)
  4. Uchwała Nr XX/99/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie katowickim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 20 grudnia 1972 r., Nr. 12, Poz. 103)
  5. a b Dz.U. z 1975 r. Nr 15, poz. 88
  6. a b Dz.U. z 1991 r. Nr 115, poz. 497
  7. Nazwa na stronach miejscowości
  8. Ludwik Musioł. Dokument sprzedaży księstwa pszczyńskiego z dn. 21 lutego 1517 R.. „Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku”. R. 2, s. 235–237, 1930. Katowice: nakł. Towarzystwa ; Drukiem K. Miarki. 
  9. Goczałkowice – Słownik geograficzny Królestwa Polskiego
  10. Ustawa Sejmu Śląskiego z dnia 24 lutego 1932 roku w sprawie zmiany nazwy gminy „Goczałkowice Dolne” na „Goczałkowice Zdrój”. (Dziennik Ustaw Śląskich z 1932 r. Nr 4 poz. 7)
  11. (§8. Statut Uzdrowiska Goczałkowice-Zdrój) Uchwała Nr XXXV/243/09 Rady Gminy Goczałkowice-Zdrój z dnia 22 grudnia 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r. Nr 46, poz. 703)
  12. (Załącznik Nr 1 do Statutu Uzdrowiska Goczałkowice-Zdrój) Uchwała Nr XXXV/243/09 Rady Gminy Goczałkowice-Zdrój z dnia 22 grudnia 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r. Nr 46, poz. 703)
  13. (§7. Statut Uzdrowiska Goczałkowice-Zdrój) Uchwała Nr XXXV/243/09 Rady Gminy Goczałkowice-Zdrój z dnia 22 grudnia 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r. Nr 46, poz. 703)
  14. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 31 marca 2017; 7 miesięcy temu.

Linki zewnętrzne[edytuj]