Goczałkowice-Zdrój

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Goczałkowice-Zdrój
Herb
Herb Goczałkowic-Zdroju
Widok ogólny wsi
Widok ogólny wsi
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat pszczyński
Gmina Goczałkowice-Zdrój
Liczba ludności (2011) 6 689
Strefa numeracyjna (+48) 32
Kod pocztowy 43-230
Tablice rejestracyjne SPS
SIMC 0214391
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Goczałkowice-Zdrój
Goczałkowice-Zdrój
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Goczałkowice-Zdrój
Goczałkowice-Zdrój
Ziemia 49°56′49″N 18°58′21″E/49,946944 18,972500
Strona internetowa miejscowości

Goczałkowice-Zdrój (niem. Bad Gottschalkowitz) – wieś uzdrowiskowa w południowej Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie pszczyńskim, w gminie Goczałkowice-Zdrój, historycznie na Górnym Śląsku.

W latach 1973-75 w gminie Goczałkowice-Zdrój (obejmującej również Ćwiklice i Rudołtowice)[1][2]. W latach 1975-91 dzielnica Pszczyny[3][4]. Od 1 stycznia 1992 ponownie w reaktywowanej gminie Goczałkowice-Zdrój (składającej się już z samych Goczałkowic-Zdroju)[5].

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Goczałkowice-Zdrój.

Goczałkowice-Zdrój położone są w regionie Dolina Górnej Wisły (będącej częścią Kotliny Oświęcimskiej), kilometr od brzegu rzeki Wisła. Od południowego wschodu otaczają je pasma Beskidu, od północy rozlegle Lasy Pszczyńskie i faliste płaskowyże. Dużą powierzchnię gminy zajmują lasy, stawy rybne i Jezioro Goczałkowickie, będące głównym źródłem wody pitnej dla Górnego Śląska. Miejscowy klimat posiada cechy podgórskie o kojącym i w miarę tonizującym działaniu. Temperatura powietrza jest wyższa od temperatury sąsiednich miejscowości. [potrzebne źródło]

Miejscowość jest jedną z dwóch w województwie śląskim które ma status uzdrowiska (drugim jest miasto Ustroń). W ciągu roku na leczeniu uzdrowiskowym przebywa tu ok. 10 tysięcy pacjentów. Jest to największy ośrodek lecznictwa reumatologicznego w województwie śląskim.[potrzebne źródło]

Nazwa miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Goczałkowice z lotu ptaka

Po raz pierwszy nazwa "Goczalkowice" pojawia się w tekście z 1326 r. Według lokalnej legendy, nazwa miejscowości wywodzi się od imienia rycerza Goczała, który w nagrodę za czyny wojenne i zasługi na polach bitewnych otrzymał tu ziemię[6]. Jego potomkowie przybrali miano Goczałkowiczów (Goczałkowickich), a miejscowość, która powstała w tym miejscu nosiła od ich imienia nazwę Goczałkowicze.

W dokumencie sprzedaży państwa pszczyńskiego wystawionym przez Kazimierza II cieszyńskiego w języku czeskim we Frysztacie w dniu 21 lutego 1517 roku wieś została wymieniona jako Koczialkowicze[7].

Na mapie Abrahama Orteliusa z roku 1603 miejscowość nosi nazwę Goczałkowicze. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany pod koniec wieku XIX podaje polską nazwę miejscowości - Goczałkowice oraz niemiecką Ober-Goczalkowitz[8].

Uzdrowisko[edytuj | edytuj kod]

W Goczałkowicach-Zdroju prowadzone jest leczenie uzdrowiskowe w następujących kierunkach: choroby ortopedyczno-urazowe, choroby reumatologiczne, choroby układu nerwowego, osteoporoza[9].

W uzdrowisku Goczałkowice-Zdrój znajdują się: 2 szpitale uzdrowiskowe, 3 zakłady przyrodolecznicze, 2 sanatoria rehabilitacyjne oraz przychodnia uzdrowiskowa[10].

Na terenie uzdrowiska znajdują się udokumentowane następujące naturalne surowce lecznicze[11]:

  • mineralna woda swoista, 7,5% chlorkowo-sodowa (solanka) jodkowa, żelazista z odwiertów: „Goczałkowice Nowy-1” (GN-1) i „Goczałkowice-21” (G-21);
  • mineralna woda swoista, 6,3% chlorkowo-sodowa (solanka) jodkowa, żelazista z odwiertu: „Goczałkowice Nowy-2” (GN-2);
  • torf leczniczy (borowina) ze złoża „Rudołtowice”.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Instytutu Dziedzictwa, w miejscowości znajdują się następujące obiekty zabytkowe[12]:

  • kaplica pw. św. Anny z 1882 r. (nr rej.: 521/65 z 20.01.1966)
  • zabudowa uzdrowiska z 2 połowy XIX wieku (nr rej.: A/1464/92 z 7.05.1992): stara pijalnia, pawilon „Górnik”, pawilon „Wrzos”, budynek administracji

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Uchwała Nr XX/99/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie katowickim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 20 grudnia 1972 r., Nr. 12, Poz. 103)
  2. Dz.U. 1975 nr 15 poz. 88
  3. Dz.U. 1975 nr 15 poz. 88
  4. Dz.U. 1991 nr 115 poz. 497
  5. Dz.U. 1991 nr 115 poz. 497
  6. Nazwa na stronach miejscowości
  7. Ludwik Musioł. Dokument sprzedaży księstwa pszczyńskiego z dn. 21 lutego 1517 R.. „Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku”. R. 2, s. 235–237, 1930. Katowice: nakł. Towarzystwa ; Drukiem K. Miarki. 
  8. Goczałkowice - Słownik geograficzny Królestwa Polskiego
  9. (§8. Statut Uzdrowiska Goczałkowice-Zdrój) Uchwała Nr XXXV/243/09 Rady Gminy Goczałkowice-Zdrój z dnia 22 grudnia 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r. Nr 46, poz. 703)
  10. (Załącznik Nr 1 do Statutu Uzdrowiska Goczałkowice-Zdrój) Uchwała Nr XXXV/243/09 Rady Gminy Goczałkowice-Zdrój z dnia 22 grudnia 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r. Nr 46, poz. 703)
  11. (§7. Statut Uzdrowiska Goczałkowice-Zdrój) Uchwała Nr XXXV/243/09 Rady Gminy Goczałkowice-Zdrój z dnia 22 grudnia 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r. Nr 46, poz. 703)
  12. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 31 grudnia 2015.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]