Grad

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy opadu atmosferycznego. Zobacz też: inne znaczenia tego określenia.
Gradzina powstała z połączenia mniejszych bryłek
Szlaki gradowe w Polsce wg C. Koźmińskiego 1990[1]
Efekt gradobicia

Gradopad atmosferyczny w postaci nieforemnych bryłek lodu (nazywanych gradzinami lub gradowinami) o średnicy rzędu 5 - 50mm i większej[2]. W przekroju gradziny widać naprzemienne warstewki przezroczystego lodu i nie przezroczystego śniegu[3].

Opad gradu następuje w ciepłej porze roku najczęściej w okresie od maja do sierpnia, w temperaturze powyżej 0 °C, z mocno rozbudowanych chmur typu Cumulonimbus i bywa połączony z silnym opadem deszczu[4]. Najbardziej intensywne i najczęstsze opady gradu zdarzają się w strefie zwrotnikowej, natomiast w strefie podbiegunowej nie występują[3]. W Polsce opad gradu najczęściej notowany jest w gorącej, wilgotnej masie powietrza zwrotnikowego lub w trakcie przechodzenia frontów chłodnych wypierających zalegające powietrze zwrotnikowe[5].

Symbol hail WMO.svgSymbol small hail WMO.svgsymbole synoptyczne gradu.

3.IX.1970r. w stanie Kansas USA została znaleziona 15cm gradzina[6].

W niektórych miejscach opady gradu zdarzają się wyjątkowo często podczas gdy w innych pobliskich niezwykle rzadko, albo wcale. Obszary większego prawdopodobieństwa występowania gradu nazywa się "szlakami gradowymi".

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Różne kształty gradzin

Zaczątkiem gradziny, jej jądrem jest kryształek lodu formujący się w środkowej części chmury. Po natrafieniu na prąd wstępujący dostaje się do górnej chłodniejszej warstwy chmury burzowej gdzie powoli obrasta śnieżnymi kryształkami. Szybkość wznoszenia zależy od miejsca w chmurze. Po pewnym czasie, pod wpływem własnego ciężaru lub przejścia do obszaru o mniejszym wznoszeniu, protogradzina zaczyna opadać, po drodze przelatuje przez coraz cieplejsze warstwy bogatsze w kropelki wody przechłodzonej. Kropla wody przechłodzonej po zetknięciu z jeszcza chłodniejszą śnieżynkami natychmiast rozpływa się i krystalizuje, tworząc wpierw z uwagi na obecność pęcherzyków powietrza i nierówności zmętniałą skorupę. Jednak kolejne zderzenia z przechłodzonymi kropelkami wody tworzy przezroczystą lodową warstewkę. Ponowne wyniesienie w górną warstwę chmury przez silny prąd wstępujący powoduje utworzenie kolejnej warstwy śnieżnej. Wędrówka gradzin w górę i w dół chmury konwekcyjnej może powtarzać się się wiele razy. Dowodem na wyżej opisaną wędrówkę są naprzemienne nieprzezroczyste i przezroczyste warstewki tworzące Gradzinę[3]. Przy ziemi może osiągnąć prędkość 160km/h[6].

Zagrożenie[edytuj | edytuj kod]

Siedmiocentymetrowa bryłka gradu. Katowice, sierpień 2008

Obfity grad ze szczególnie dużymi gradzinami, tzw. gradobicie, może spowodować znaczące straty, w szczególności w rolnictwie i trwać nawet kilka godzin.

Historyczne przypadki gradobić.[edytuj | edytuj kod]

  • w 1851 roku w Lubelszczyźnie "spadł grad wielkości kurzego jaja. […] W godzinę po niej [burzy] na zniszczonych polach znajdowano wybite bociany, zające i różne ptactwo. Rozdzierający był widok tego smutnego obrazu, któremu towarzyszyły płacz i narzekania dotkniętych niedolą wieśniaków”. W tym samym czasie w obwodzie wadowickim spadł grad wielkości kurzego jaja – „zabijał ptactwo domowe, zające po polach i wielu ludzi pokaleczył”[7].

  • w 1867 w Wielkopolsce „padały także całe bryły lodu”, „krom wróbli prawie wszystkie ptaki pozabijane. W Turzy grad tak zbił człowieka, że go do domu całego skrwawionego przynieść musiano. Wielu oberwało sińce i guzy”, „młody drób, gąsięta i kaczki w wielu wsiach grad powybijał; mnóstwo zaś nieżywych skowronków, kuropatw, czajek, a nawet dzikich kaczek i młodych zajęcy i naocznemu świadkowi mogą służyć za dowód gwałtowności i wielkości gradu”, „koń padł na miejscu” i „kuropatwy znajdziesz pobite, a nawet i gęsi, czterołótowe kawały lodu zabijały, który do pokoju przyniesiony i ważony jeszcze trzy łóty miał wagi"[8].

  • w 1873 w Kąkolnikach „bryła gradu zabiła jednego chłopca”. W osadzie leśnej Podłazie pod Częstochową „spadł grad wielkości, jakiej starsi ludzie nie pamiętają. Do porównania użyć potrzeba już nie orzecha, nie pięści, ale bochenka chleba. Jakoż wielka bryła lodu padła na dach domu mieszkalnego, przebiła go i przez uszkodzony nieco pułap dostała się do pokoju” i „drób pobity na miazgę, kształtów jego rozpoznać nie było można. Bydło pokaleczone”. W Górce Duchownej po burzy „w strugach i potokach pływa mnóstwo pobitych wróbli i większego ptactwa”[9].

Religia[edytuj | edytuj kod]

Bóg wykorzystał moc natury, aby zesłać siódmą plagą egipską, którą było niszczycielskie gradobicie. Zniszczyła ona uprawy, połamała drzewa, zabiła wiele zwierząt i ludzi[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Koźmiński i inni, Agrometeorologia, wyd. Wyd. 2 zm, Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 1998, s. 186, ISBN 83-01-12498-9, OCLC 749762721.
  2. Wojciech Lewandowski, Marek Zgorzelski: Góry wysokie. Leksykon. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2002. ISBN 83-214-1278-5.
  3. a b c Kaczorowska, Zofia (1902-1993)., Pogoda i klimat, wyd. Wyd. 2 popr, Warszawa: Wydaw. Szkolne i Pedagogiczne, [cop. 1986], ISBN 83-02-02688-3, OCLC 749640666.
  4. Stanisław Bac, Tytus Bartoszak, Bohdan Dobrzański, Uprawa roślin Tom 1, wyd. V, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1974
  5. Meteorologiczna osłona kraju vademecum, wyd. część I, Warszawa: Instytut Meteorologi i Gospodarki Wodnej Państwowy Instytut Badawczy, 2013.
  6. a b c Grad — BIBLIOTEKA INTERNETOWA Strażnicy, wol.jw.org [dostęp 2018-03-03] (pol.).
  7. Goniec Polski, 1851 nr 180, 183 i 189
  8. Dziennik Poznański, 1867 nr 114, 117 i 195.
  9. Kurier Poznański, 1873 nr 157, 170 i 187.