Hebrydy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy archipelagu. Zobacz też: Hebrydy – uwertura Mendelssohna.
Hebrydy
Ilustracja
Kamienne kręgi Callanish na Lewis
Kontynent Europa
Państwo  Wielka Brytania
Akwen Ocean Atlantycki
Liczba wysp około 500
Powierzchnia 7555 km²
Populacja (2001)
• liczba ludności

43,4 tys.
Mapa
Położenie na mapie
Położenie na mapie Szkocji
Mapa lokalizacyjna Szkocji
Hebrydy
Hebrydy
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii
Mapa lokalizacyjna Wielkiej Brytanii
Hebrydy
Hebrydy
Ziemia57°00′N 7°00′W/57,000000 -7,000000

Hebrydy (ang. Hebrides, wym. [ˈhɛbrɨdiːz], lub Western Isles; gael. Innse Gall) – archipelag ok. 500 wysp na Oceanie Atlantyckim, wzdłuż północno-zachodnich wybrzeży Szkocji. Hebrydy należą do Wielkiej Brytanii. Główna miejscowość wysp to Stornoway. Wyspy zajmują powierzchnię 7555 km², a zamieszkuje je 43,4 tys. ludzi (2001).

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Hebrydy dzielą się na:

Te grupy wysp rozdzielone są Morzem Hebrydzkim i kanałem The Minch. Hebrydy stanowią teren górzysty do niemal 1000 m n.p.m. (Sgurr Alasdair 993 m), znajdują się na nich liczne bagna i jeziora.

Na Hebrydach rozwinęło się rybołówstwo, hodowla owiec i bydła, a także drobny przemysł tkacki (tweed).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze ślady ludzkiej bytności na Hebrydach pochodzą z okresu 8500 – 8250 p.n.e. czyli z ery mezolitu. Wyspy w I tysiącleciu zostały zasiedlone przez Celtów. Na wyspie Iona od 563 r. klasztor, założony przez świętego Kolumbę, stał się ważnym ośrodkiem monastycyzmu celtyckiego, skąd prowadzono chrystianizację Piktów i Nortumbrii. W VIII w. rozpoczęły się najazdy norweskich wikingów. Od IX w. wyspy znalazły się pod panowaniem Normanów. W 1266 r. zostały włączone do Szkocji. W czasach nowożytnych Hebrydy, położone poza obszarem niszczonym przez wojny oraz dzięki pomyślnie rozwijającej się tu uprawie ziemniaków, stanowiły region stabilizacji gospodarczej i społecznej. W XIX i XX w. nastąpiła dość znaczna emigracja gospodarcza do Australii i Kanady.

Wpływ na kulturę[edytuj | edytuj kod]

Od nazwy wysp wzięła swój tytuł skomponowana w 1829 roku przez Feliksa Mendelssohna uwertura koncertowa Hebrydy h-moll, op.26. Marjory Kennedy-Fraser wydała trzy tomy Songs of the Hebrides (Pieśni Hebrydów) (1909, 1917, 1921), czwarty wolumin – From the Hebrides – kilka lat później. W 1913 roku Granville Bantock skomponował Hebridean Symphony (którą dedykował Kennedy-Fraser), w 1920 roku balladę orkiestrową The Sea Reivers (porzucone scherzo z Hebridean Symphony) oraz Caristiona, A Hebridean Seascape (wersja zrewidowana 1943-44) – obydwa utwory opublikowane jako Two Hebridean Sea Poems[1].

Akcja eksperymentalnej gry komputerowej Dear Esther toczy się na jednej z hebrydzkich wysp.

Na Hebrydach – a konkretnie na Lewis – toczy się akcja trylogii Petera Maya "Wyspa Lewis".

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lewis Foreman tekst w książeczce do nagrania: Granville Bantock – Orchestral Music, Royal Philharmonic Orchestra, Vernon Handley, 6CD, DDD, Hyperion Records, 2007, CDS44281/6

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lewis Foreman tekst w książeczce do nagrania: Granville Bantock – Orchestral Music, Royal Philharmonic Orchestra, Vernon Handley, 6CD, DDD, Hyperion Records, 2007, CDS44281/6.