Samogłoska przymknięta centralna niezaokrąglona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Samogłoska przymknięta centralna niezaokrąglona – typ samogłoski spotykany w językach naturalnych. Symbol, który przedstawia ten dźwięk w Międzynarodowym Alfabecie Fonetycznym, to ɨ (litera i z poziomym przekreśleniem).

W praktyce[edytuj kod]

Typowym przykładem [ɨ] jest rosyjskie akcentowane ы (y) w вы (transkrypcja wy).

Symbol ɨ jest często używany do transkrypcji dźwięku zapisywanego y w polskim alfabecie, jednak polskie y jest nieco bardziej otwarte [ɨ̞] i jest samogłoską prawie przymkniętą centralną niezaokrągloną, a nie przymkniętą.

Języki, w których występuje ten dźwięk[edytuj kod]

Samogłoska przymknięta centralna niezaokrąglona występuje w językach:

Język Słowo MAF Tłumaczenie
rosyjski[1] вы [] "wy"
rumuński înspre [ˈɨn̪s̪pre̞] "w kierunku"

W niektórych językach występuje samogłoska prawie przymknięta centralna niezaokrąglona, nie posiadająca odrębnego oficjalnego symbolu IPA (m. in. Oxford English Dictionary stosuje []), zapisywana [ɨ̞] lub [ɪ̈], kiedy niezbędne jest rozróżnienie:

Język Słowo MAF Tłumaczenie Uwagi
amharski[2] ሥር / sər [sɨ̞r] "korzeń" Z reguły transkrybowana /ɨ/.
angielski parallelepiped [ˌpæɹəlɛlɨ̞ˈpɪpɨ̞d] "równoległościan"
polski pył [pɨ̞w] "pył" Z reguły transkrybowana /ɨ/, rzadziej /ɪ/.
rosyjski[3] жена [ʐɨ̞ˈn̪ä] "żona" Występuje tylko w nieakcentowanych sylabach po twardej spółgłosce.
Samogłoski podstawowe
 
  przednie   centralne   tylne
przymknięte iy   ɨʉ   ɯu
prawie przymknięte   ɪʏ   ʊ  
półprzymknięte eø   ɘɵ   ɤo
średnie     ə    
półotwarte ɛœ   ɜɞ   ʌɔ
prawie otwarte æ   ɐ    
otwarte aɶ       ɑɒ
 
Uwaga. Jeśli podano dwa symbole, to znajdujący się po lewej stronie oznacza samogłoskę niezaokrągloną, a po prawej zaokrągloną.

Przykład dźwiękowy i

Przypisy

Bibliografia[edytuj kod]

  • Katrina Hayward, Richard J. Hayward: Amharic. W: Handbook of the International Phonetic Association. Cambridge: Cambridge University Press, 1999, s. 45–50. ISBN 978-0-521-65236-0. (ang.)
  • Daniel Jones, Dennis Ward: The Phonetics of Russian. Cambridge: Cambridge University Press, 1969. (ang.)