Homofonia (językoznawstwo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy homofonii w fonetyce. Zobacz też: Homofonia (ujednoznacznienie).

Homofoniafonetyczna tożsamość różnych segmentów językowych (głosek, sylab, wyrazów itd.) przy możliwych różnicach w pisowni[1].

Przez tożsamość nie należy rozumieć całkowitej identyczności (która jest niemożliwa ze względu na charakterystykę budowy narządów mowy), a jedynie nierozróżnialność cech istotnych danego segmentu językowego.

Wyrazy homofoniczne mogą być homonimami, mogą też zachodzić między nimi różnice ortograficzne[1] (np. morze - może, kod - kot, Bóg - Bug - buk, mieć - miedź), jednak wymawia się je identycznie. Homonimia może się pojawiać w zależności od kontekstu: wyraz miedź nie jest homonimem wyrazu mieć w wyrażeniu miedź barwiona.

Izofonia (podobieństwo fonetyczne) dotyczy słów różnych znaczeniowo, ale brzmiących jednakowo. W języku polskim jednakowo mogą brzmieć: "rz" i "ż", "rz" i "sz", "u" i "ó", "u" i "ł", "h" i "ch". Na terenach wschodnich (Lubelskie, Zamojskie) nadal istnieją różnice fonetyczne w wymawianiu "h" i "ch". W języku polskim kontekst pozwala bezbłędnie wychwycić sens każdej wypowiedzi. Trudniejsze jest to w języku angielskim, np: "to", "too" i "two". W języku greckim znane jest zjawisko itacyzm - η, υ, ει, οι, ηι oraz υι zaczęto wymawiać identycznie, jako "i".

Historia[edytuj | edytuj kod]

Do językoznawstwa termin wprowadził w 1822 roku egiptolog Jean-François Champollion, odnosząc go jednak wyłącznie do hieroglifów egipskich. Termin "homonimia" występuje już w pismach Arystotelesa, słowo "homofonia" w znaczeniu muzykologicznym pojawia się natomiast po raz pierwszy już w 1752 roku. Współczesny sens językoznawczy terminu wprowadził w leksykografii William Thomas Brande (Dictionary of Science, Literature and Art), upowszechnił się on jednak dopiero w XX wieku[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Polański 1999 ↓, s. 239.
  2. A. Kratschmer, Homophonie, w: Gregor Kalivoda (red.), Historisches Wörterbuch der Rhetorik, t. 4, s. 1543, Max Niemeyer Verlag 1998.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Polański: Encyklopedia językoznawstwa ogólnego. Wrocław: Ossolineum, 1999. ISBN 83-04-04445-5.