Howard Carter

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Howard Carter
Ilustracja
Howard Carter podczas pobytu w USA w 1924 roku
Data i miejsce urodzenia 9 maja 1874
Brompton, Kensington
Data i miejsce śmierci 2 marca 1939
Brompton, Kensington
Zawód archeolog, egiptolog
Dom Howarda Cartera w Luksorze, widok współczesny
Grobowiec Tutanchamona (KV62)
Złota maska Tutanchamona

Howard Carter (ur. 9 maja 1874 w Brompton, Kensington, zm. 2 marca 1939 tamże) – brytyjski archeolog i egiptolog, uczestnik wielu ekspedycji archeologicznych w Egipcie, w latach 1899–1903 główny inspektor zabytków w Górnym Egipcie, od 1908 roku kierował wykopaliskami lorda Carnavona a w 1922 roku odkrył nienaruszony grobowiec Tutanchamona z bogatym wyposażeniem.

Życiorys[edytuj]

Howard Carter urodził się 9 maja 1874 roku w Brompton w londyńskim Kensington[1][a]. Był najmłodszym synem z jedenastu dzieci w rodzinie Samuela Johna Cartera (1835–1892), malarza i ilustratora, specjalizującego się w malowaniu wiejskich pejzaży oraz portretowaniu zwierząt domowych z okolicznych majątków ziemskich, oraz jego żony Marthy Joyce Sands[4]. Będąc dzieckiem o wątłym zdrowiu, dzieciństwo spędził w Swaffham, niewielkiej wiosce w angielskim hrabstwie Norfolk, wychowywany przez dwie siostry ojca Fanny i Kate[4].

Z uwagi na zły stan zdrowia nie posłano go do szkoły publicznej, lecz najprawdopodobniej Carter uzyskał podstawowe wykształcenie w zakresie czytania, pisania i matematyki w jednej z tzw. dame schools, prywatnych placówek prowadzonych przez kobiety[5]. Carter nie odebrał formalnego wykształcenia przygotowującego do zawodu. O jego niklej znajomości ortografii i interpunkcji świadczyły liczne błędy w późniejszych listach pisanych w wyprawy do Egiptu[5]. Carter wykazywał jednak uzdolnienia plastyczne i zachęcany był do rysowania zwierząt[4].

Pierwsza wyprawa do Egiptu[edytuj]

W wieku 17 lat, za wstawiennictwem lady Amherst of Hackney – żony barona Amherst of Hackney Williama Tyssena-Amhersta (1835–1909), został przyjęty do ekipy archeologicznej Percy’ego Newberry’ego (1869–1949), który prowadził prace dokumentacyjne m.in. w Beni Hassan[6]. W 1891 roku Carter wyjechał do Egiptu i rozpoczął pracę dla Egypt Exploration Fund[7]. Wówczas pomagał Newberremu w sporządzaniu rysunków z Beni Hassan[8]. W 1892 roku dołączył do Williama Flindersa Petriego (1853–1942)[9].

Prace w Górnym Egipcie[edytuj]

W latach 1893–1899 pracował w Deir el-Bahari, gdzie pod kierunkiem Szwajcara Edouarda Naville’a dokumentował dekoracje świątyni Hatszepsut[10], a jego rysunki uznawane są za jedne z najlepszych w swoim rodzaju[8]. Podczas pracy Howardowi pomagał przez jeden sezon brat Vernet[11]. Rysunki braci zostały opublikowane w latach 1895–1908 w sześciotomowym dziele Naville'a The Temple of Deir el Bahari[11].

W 1899 roku Carter został mianowany głównym inspektorem zabytków Górnego Egiptu Egyptian Antiquities Service (EAS) (ang. Antiquities Service Inspector General for Upper Egypt) i przez kolejne cztery lata pracował nad dokumentacją zabytków górnego Egiptu, szczególnie Teb[8]. Wówczas odkrył cenotaf Mentuhotepa II, grobowce Hatszepsut, Totmesa II i Totmesa IV a także odgruzował grobowiec Merenptaha[8].

W 1904 roku został mianowany inspektorem Dolnego Egiptu[8]. Jego kariera zakończyła się nagle w wyniku incydentu z udziałem francuskich turystów, zwiedzających Sakkarę w 1905 roku[8]. Następnie pracował jako rysownik i handlarz antykami[8].

Praca dla lorda Carnavona[edytuj]

W 1908 roku Carter został zaangażowany przez lorda Carnavona, by prowadzić wykopaliska w zachodnich Tebach[8]. Wówczas odkryto m.in. grób z okresu wczesnej XVIII dynastii oraz pozostałości świątyni Hatszepsut[8]. W latach 1912–1913 prowadził prace na terenach starożytnego Ksois i Balamun[8]. W 1914 roku Carter odkrył kolejny grób z okresu wczesnej XVIII dynastii, najprawdopodobniej królowej Ahmes-Nefertari[8].

Odkrycie grobowca Tutanchamona[edytuj]

 Osobny artykuł: Grobowiec Tutanchamona.

Okres I wojny światowej Carter spędził w Egipcie[8]. W 1916 roku odkrył grobowiec przeznaczony dla Hatszepsut a w 1917 roku rozpoczął wykopaliska w Dolinie Królów, które przez pięć lat nie przyniosły znaczących odkryć[8]. Po zakończeniu sezonu 1921–1922, wykopaliska miały zostać zakończone z uwagi na brak sukcesu[8].

Na początku listopada 1922 roku postanowiono usunąć pozostałości baraków dla robotników zatrudnionych przy wznoszeniu starożytnych grobowców i rozpocząć prace wykopaliskowe[12]. 4 listopada Carter odkrył stopień, a dzień później odkopano całe schody prowadzące w głąb ziemi i odsłonięto część drzwi[13]. Carnavona nie było w tym czasie Egipcie i Carter wstrzymał się z dalszymi pracami do przyjazdu partnera[14]. Wspólnie wznowili prace 24 listopada – przez kilka pierwszych dni udrażniali korytarz, który był za pierwszymi drzwiami, by dotrzeć do kolejnych zapieczętowanych drzwi[15]. Drugie drzwi otwarto w dniu 26 listopada[16] – za nimi znajdowały się dwie komory z bogatym wyposażeniem, lecz nie znaleziono sarkofagu. Zauważono jednak trzecie zamurowane drzwi, których postanowiono nie otwierać ze względu na konieczność przygotowania się do zabezpieczenia dotychczasowych i przyszłych znalezisk (urządzenia laboratorium i magazynów)[17]. Prace wznowiono 16 grudnia 1922 roku – zbadano wyposażenie obu komór, znaleziska zewidencjonowano i przeniesiono do magazynów na powierzchni[18].

16 lutego 1923 roku[19] otwarto komorę grobową ze skrzynią grobową zbudowaną ze złotej blachy oraz kolejną komorę wypełnioną artefaktami[20]. Badania komory grobowej zostały spowolnione z powodu śmierci Carnarvona (6 kwietnia 1923[21]) i związanych z tym problemami prawnymi z koncesją na dalsze badania[22]. Otwarcia sarkofagu dokonano dopiero 13 października 1925 roku[23], a 28 października po otwarciu trzeciej trumny znaleziono mumię faraona[23]. Grobowiec okazał być się w stanie nienaruszonym[3]. Znaleziska z grobowca znajdują się w Muzeum Egipskim w Kairze[3].

Swoje odkrycie i prace w grobowcu Tutanchamona Carter opisał w trzytomowym dziele The Tomb of Tut-ank-Amen[24].

Carter zmarł 2 marca 1939 roku w wyniku chłoniaka Hodgkina[8].

Uwagi

  1. W akcie urodzenia Cartera jako miejsce jego narodzin podany jest adres: 10 Rich Teracce, Brompton, Kensington[1]. Źródła czasem podają, że Carter urodził się w Swaffham w angielskim hrabstwie Norfolk[2][3]. James (2012) tłumaczy to wpisem o Swaffham w publikacji Who's Who, do której Carter podał, że urodził się w latach 70. w domu ojca w Earl's Court, uznając zapis o miejscu urodzenia w Swaffham za pomyłkę[1].

Przypisy

  1. a b c James 2012 ↓, s. 3.
  2. Howard Carter. W: The Editors of Encyclopædia Britannica: Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Inc.. [dostęp 2017-11-04]. (ang.)
  3. a b c Carter Howard (pol.). W: encyklopedia.pwn.pl [on-line]. [dostęp 2017-11-04].
  4. a b c James 2012 ↓, s. 7.
  5. a b James 2012 ↓, s. 8.
  6. James 2012 ↓, s. 17.
  7. James 2012 ↓, s. 17 i 22.
  8. a b c d e f g h i j k l m n o Bard 2005 ↓, s. 190–191.
  9. James 2012 ↓, s. 37.
  10. James 2012 ↓, s. 58.
  11. a b James 2012 ↓, s. 66.
  12. Ceram 1974 ↓, s. 186–7.
  13. Ceram 1974 ↓, s. 187-8.
  14. Ceram 1974 ↓, s. 188.
  15. Ceram 1974 ↓, s. 189.
  16. Howard Carter: The first excavation season in the tomb of Tutankhamun. Part 1: October 28 to December 31, 1922 (ang.). W: Tutankhamun: Anatomy of an Excavation. Howard Carter's diaries and journals [on-line]. Griffith Institute, 2010-10-06. [dostęp 2017-11-04].
  17. Ceram 1974 ↓, s. 191–2.
  18. Ceram 1974 ↓, s. 195–6.
  19. Howard Carter: The first excavation season in the tomb of Tutankhamun. Part 2: January 1 to May 31, 1923 (ang.). W: Tutankhamun: Anatomy of an Excavation. Howard Carter's diaries and journals [on-line]. Griffith Institute, 2010-10-06. [dostęp 2017-11-04].
  20. Ceram 1974 ↓, s. 196–8.
  21. Ceram 1974 ↓, s. 207.
  22. Ceram 1974 ↓, s. 196 i 199.
  23. a b Howard Carter: Tutankhamun: Anatomy of an Excavation. Howard Carter's diaries. The fourth excavation season in the tomb of Tutankhamun. September 23, 1925 to May 21, 1926 (ang.). W: Tutankhamun: Anatomy of an Excavation. Howard Carter's diaries and journals [on-line]. Griffith Institute, 2010-10-06. [dostęp 2017-11-04].
  24. Howard Carter: The Tomb of Tutankhamun Vol. I: The Discovery. BIG BYTE BOOKS, 2014. ISBN 9781939331007. [dostęp 2017-11-04].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]