Io (mitologia grecka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Io
Ἰώ
nimfa
Ilustracja
Correggio: Io i Zeus
Występowanie mitologia grecka
Rodzina
Ojciec Inachos
Rodzeństwo Foroneus,
Ajgialeus,
Panoptes
Dzieci Epafos

Io (stgr. Ἰώ Iṓ, łac. Io) – w mitologii greckiej jedna z nimf; kapłanka Hery w Argos; ukochana boga Zeusa.

Io utożsamiana była z Izydą[1], egipską boginią matką, siostrą-żoną Ozyrysa[2], a także, po śmierci, z boginią księżyca, wizerunki której wyobrażają kobietę o rogach ze złota[3].

Przodkowie[edytuj]

Opowieścią o Io Jan Parandowski zaczyna swój opis legend argolidzkich. W krainie tej główną rzeką był Inachos, strumień o kamienistym łożysku, skłonny do wysychania[4]. Tenże strumień miał swojego boga, noszącego takie samo imię Inachos, pochodzącego od Okeanosa i Tethys[3]. Tenże Inachos spłodził córkę imieniem Io[4].

Uranos
 
 
 
Gaia
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Okeanos
 
 
 
Tethys
 
 
 
 
 
 
Inachos
 
Melia
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Io Foroneus Ajgialeus Fegeus

Inna wersja mitu widzi w ojcu Io Iasosa, władcę Argos[3].

Miłość Zeusa[edytuj]

Imieniem Io nazwano jeden z księżyców Jowisza

Io została kapłanką w Argos[3]. Io była bardzo piękną kobietą, w efekcie czego zapałał do niej miłością Zeus[4], najwyższy bóg mitologii greckiej[5], który wielokrotnie zawierał związki także z kobietami śmiertelnymi[6].

Gniew Hery[edytuj]

Zeus nie chciał, by jego związek z Io ujrzał światło dzienne. Otaczał więc okolicę chmurą[4].

Z mitem Io wiąże się wątek przemienienia w krowę. Jedna z wersji mitu mówi, że to Zeus sam wpierw uczynił z Io jałówkę, a dopiero potem z nią współżył, aby Hera nie dowiedziała się o jego niewierności, była bowiem zazdrosna o męża[3]. Motyw przemiany częsty jest w mitach o podbojach miłosnych Zeusa. Często to Zeus przybiera jakąś odmienną od swej zwykłej formę (łabędzia, złotego deszczu), niekiedy to jednak jego wybranka ulega metamorfozie. W podobny sposób Kallisto stała się niedżwiedzicą[6].

Hera nie dała się jednak oszukać swemu niewiernemu małżonkowi[3]. Dojrzała go rozmawiającego wesoło z Io w chmurze[3]. Wedle jednej z wersji to ona zamieniła Io w krowę[4]. Zażądała od męża, aby rzeczona jałówka została złożona jej w ofierze. Otrzymawszy Io[3], Hera umieściła Io w świątyni[4], przy niej zaś postawiła straż w postaci potwora, Argosa o stu oczach[3]. Parandowski pisze, że nie spał on w ogóle[4], nawet zaś jeśli potwór kiedyś spał, to tyko połową oczu[3], jak to i dzisiaj czynią niektóre morskie ssaki[7].

Zeus chciał pomóc uwięzionej kochance. Poprosił o rozwiązanie tej sytuacji Hermesa[3]. Ten ostatni wykazał się sprytem. Odwiedził Argosa w nocy. Jął opowiadać strażnikowi bajki melodyjnym głosem i tym sposobem uśpił go. Hermes odciął bestii głowę[4] i uwolnił Io, jednak zazdrość Hery nie skończyła się jeszcze. Aby uprzykrzyć życie kochance swego męża, posłała ku niej gza[3] czy też bąka[4]. Dokuczliwy owad wżerał się Io w bok[3], dokuczliwie ją kąsał, powodując krwawiące rany[4] (córka Inachosa cały czas pozostawała wtedy pod postacią jałówki). Dokuczliwe zachowanie gza doprowadziło Io do szału, w rezultacie czego błąkała się ona długie miesiące, nie mogąc odpocząć od natręta[3]. Przebiegła tak cały świat[4]. Przebyła w końcu Bosfor, nazwany tak na jej cześć właśnie – Bosfor oznacza bowiem przeprawę krowy. W ciągu swej podróży napotkała Io tytana Prometeusza, cierpiącego u skał Kaukazu, który wyjawił jej, jak przyszłość ją czeka. Pisze o tym Ajschylos[3].

Potomkowie[edytuj]

Jeszcze dalej pognała Io do Egiptu[3]. Klęknęła tam na kolana i poczęła się modlić do swego kochanka, by uczynił ją na powrót kobietą[4]. W kraju tym odzyskała w końcu dawną postać. Urodziła tam chłopca, była bowiem z Zeusem w ciąży. Synowi nadano imię Epafos[3]. Został on królem Egiptu[4].

Io
 
 
 
Zeus
 
 
 
 
 
 
Epafos

Epafos ten miał córkę Libię, postać eponimiczną Afryki Północnej. Rzeczoną Libię uznaje się niekiedy za córkę Io[8].

Przypisy

  1. Parandowski 1979 ↓, s. 20.
  2. Cotterell 1979 ↓, s. 42.
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q Schmidt 2006 ↓, s. 158.
  4. a b c d e f g h i j k l m Parandowski 1979 ↓, s. 198.
  5. Cotterell 1979 ↓, s. 219.
  6. a b Grimal 1988 ↓, s. 87.
  7. Cortical Acetylcholine Release Is Lateralized during Asymmetrical Slow-Wave Sleep in Northern Fur Seals. „The Journal of Neuroscience”. 27 (44), s. 11999–12006, 2007. DOI: 10.1523/JNEUROSCI.2968-07.2007. PMID: 17978041. 
  8. Grimal 1988 ↓, s. 209.

Bibliografia[edytuj]