Mengli I Girej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mengli I Girej
ilustracja
Mengli I Girej (w środku) z synem Mehmedem I Girejem po lewej i sułtanem Bajazydem II (po prawej)
chan krymski
Okres panowania 1467
Poprzednik Nur Dewlet
Następca Nur Dewlet
Okres panowania od 1469
do 1475
Poprzednik Nur Dewlet
Następca Hajder
Okres panowania od 1478
do 1515
Następca Mehmed I Girej
Dane biograficzne
Dynastia Girejów
Miejsce spoczynku Bakczysaraj
Ojciec Hadżi Girej
Dzieci Mehmed I Girej

Mengli I Girej (I Meñli Geray) (1445-1515) – chan Chanatu Krymskiego w latach 1466, 1469-1475 i 1478-1515, szósty syn Hadżi Gireja, założyciela państwa Tatarów krymskich.

Po raz pierwszy wstąpił na tron w 1466, już po kilku miesiącach został jednak usunięty przez brata Nur Dewleta. Powtórnie został chanem w 1469, jednak w marcu 1475 zmuszony był abdykować w wyniku frondy swoich braci i możnych. W 1475 został pojmany w Kaffie przez Turków i zmuszony w Stambule do uznania zwierzchnictwa Imperium Osmańskiego nad Krymem. W 1478 z turecką pomocą osadzony po raz trzeci na tronie Chanatu Krymskiego. W 1482 roku zdobył Kijów i porwał wojewodę Iwana Chodkiewicza z rodziną i biskupem katolickim.

Założył w 1492 roku posiadającą strategiczne znaczenie w północno-zachodnim basenie Morza Czarnego twierdzę Oczaków. W 1502 roku rozbił ostatecznie Wielką Ordę (pozostałość Złotej Ordy), przejmując kontrolę nad jej stolicą w Saraju. Obwołał się wówczas kaganem, roszcząc sobie pretensje do władzy nad wszystkimi plemionami turko-mongolskimi na Kaukazie i w dorzeczu dolnej Wołgi.

Pochowany został w Bakczysaraju.