Mengli I Girej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mengli I Girej (w środku) z synem Mehmedem I Girejem po lewej i sułtanem Bajazydem II (po prawej).

Mengli I Girej (I Meñli Geray) (1445-1515) – chan chanatu krymskiego w latach 1466, 1469-1475 i 1478-1515, szósty syn Hadżi Gireja, założyciela państwa Tatarów krymskich.

Po raz pierwszy wstąpił na tron w 1466, już po kilku miesiącach został jednak usunięty przez brata Nur Dewleta. Powtórnie został chanem w 1469, jednak w marcu 1475 zmuszony był abdykować w wyniku frondy swoich braci i możnych. W 1475 został pojmany w Kaffie przez Turków i zmuszony w Stambule do uznania zwierzchnictwa imperium osmańskiego nad Krymem. W 1478 z turecką pomocą osadzony po raz trzeci na tronie chanatu krymskiego. W 1482 roku zdobył Kijów i porwał wojewodę Iwana Chodkiewicza z rodziną i biskupem katolickim.

Założył w 1492 roku posiadającą strategiczne znaczenie w północno-zachodnim basenie Morza Czarnego twierdzę Oczaków. W 1502 roku rozbił ostatecznie Wielką Ordę (pozostałość Złotej Ordy), przejmując kontrolę nad jej stolicą w Saraju. Obwołał się wówczas kaganem, roszcząc sobie pretensje do władzy nad wszystkimi plemionami turko-mongolskimi na Kaukazie i w dorzeczu dolnej Wołgi.

Pochowany został w Bakczysaraju.