Selâmet I Girej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Selâmet I Girej
chan krymski
Okres od 1608
do 1610
Poprzednik Tochtamysz Girej
Następca Canibek Girej
Dane biograficzne
Dynastia Girejów
Data urodzenia 1558
Data śmierci 1610

Selâmet I Girej (1558-1610) – nurredin w latach 1596-1597, kałga 1597-1601, chan 1608–1610[1], ustanowiony na tronie Chanatu Krymskiego przez sułtana z pominięcięm legalnego następcy[2].

W 1581 roku, w czasie ucieczki z Krymu do Istambułu, został uwięziony przez Kozaków. Został odesłany do Turcji, pomimo nalegań chana Mechmeda II, po złożeniu przysięgi, że jeżeli zostanie chanem, to będzie dbał o dobre stosunki polsko-tatarskie[3]. W 1601 roku, w wyniku wewnętrznych walk o tron krymski, ponownie zbiegł do Istambułu i był przez sułtana traktowany jako środek nacisku na Ğazı II Gireja. Po zesłaniu do Bityni, uciekł i przyłączył się do lokalnego buntu, za co został później ukarany kilkuletnim więzieniem[4]. W 1608 roku został wyznaczony przez sułtana Ahmeda, jako następca tronu, na Krym, gdzie udał się w asyście tureckiej floty. Po przejęciu przez niego władzy, jego poprzednik Tochtamysz Girej (i właściwie jedyny konkurent do tronu) udał się drogą lądową do stolicy Turcji, ale w okolicach Białogrodu został zamordowany przez Mehmeda[5]. Sułtan zwolnił Selameta z wszelkich obowiązków wojennych wobec Turków na 3 lata, z wyjątkiem "doglądania" Mołdawii. Początkowo nastawiony był wrogo do Rzeczypospolitej Obojga Narodów (pomimo zawartego w 1607 roku traktatu pokojowego z Turcją[6] oraz z chanem Gazim[7]), stąd jeden większy najazd w lecie 1608 roku i kilka drobniejszych. Skutkowało to zwiększeniem koncentarcji kwarcianych. Chcąc zaskoczyć Polaków, Tatarzy (pod dowództwem braci Mehmeda i Szahina Girejów) przekroczyli granicę województwa kijowskiego na przełomie września i października, lecz zorientowawszy się, że znaleźli się pomiędzy rozłożonymi na zimę chorągwiami polskimi, szybko się wycofali. W 1609 roku Tatarzy zająci byli plądrowaniem Rosji[1] i nie napadali na ziemie Rzeczypospolitej[8]. Selâmet umarł latem 1610 roku, przed podpisaniem jakiegokolwiek układu polsko-tatarskiego (zawieranego zawsze po zmianie na tronie chańskim). Jego następcą został kałga Canibek Girej[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Podhorodecki L.: Chanat krymski.... s. 130.
  2. Dariusz Skorupa: Stosunki polsko-tatarskie.... s. 44.
  3. Dariusz Skorupa: Stosunki polsko-tatarskie.... s. 157.
  4. Dariusz Skorupa: Stosunki polsko-tatarskie.... s. 104-105, 110.
  5. Dariusz Skorupa: Stosunki polsko-tatarskie.... s. 148-149.
  6. Podhorodecki L.: Tatarzy.... s. 175.
  7. Dariusz Skorupa: Stosunki polsko-tatarskie.... s. 18.
  8. Horn M.. Chronologia i zasięg najazdów tatarskich.... . s. 70. 
  9. Dariusz Skorupa: Stosunki polsko-tatarskie.... s. 63.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]