Iwkowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Iwkowa
Widok ogólny
Widok ogólny
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat brzeski
Gmina Iwkowa
Liczba ludności (2006) 2699
Strefa numeracyjna (+48) 14
Kod pocztowy 32-861
Tablice rejestracyjne KBR
SIMC 0820967
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Iwkowa
Iwkowa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Iwkowa
Iwkowa
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Iwkowa
Iwkowa
Ziemia 49°48′50″N 20°35′36″E/49,813889 20,593333
Kościół Nawiedzenia NMP
Nowy kościół
Wnętrze nowego kościoła
Przydrożna figurka i widok na Bukowiec

Iwkowawieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie brzeskim, w gminie Iwkowa.

Reforma administracyjna kraju w 1975 r. zlikwidowała powiaty, Iwkowa znalazła się w nowo powstałym województwie tarnowskim. Kolejna reforma administracyjna kraju przywróciła Iwkową do powiatu brzeskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Iwkowa. Integralne części miejscowości: Góry, Kąciny, Kozieniec, Nadole, Nagórze, Pagórek, Piekarzowo, Sołtysie, Zagroda[1].

Położenie miejscowości[edytuj]

Iwkowa położona jest w południowej części powiatu brzeskiego, na Pogórzu Wiśnickim. Leży w kotlinie wzdłuż rzek Bela i Białka. Od północnej strony nad Iwkową wznosi się Pasmo Szpilówki ze szczytami: Piekarska Góra (515 m), Szpilówka (512 m), Bukowiec (494 m), od wschodu Machulec (Mahulec) (480 m) i inne wzniesienia nad Jeziorem Czchowskim[2]. Od zachodniej i południowej strony Iwkowa ograniczona jest wzniesieniami Rogozowej (536 m) i Sołtysich Gór (436 m)[2]. Od wschodu wieś graniczy z Tropiem, a od zachodu z Rajbrotem. 2 km od wsi położony jest zamek Tropsztyn.

Historia[edytuj]

Etymologicznie nazwa wsi wywodzi się od imienia Iwo (Iwon).

Iwkowa powstała z połączenia dwóch osad. W 1334 r. królowa Jadwiga Łokietkowa, wdowa po Władysławie Łokietku, wystawiła przywilej lokacyjny terenom położonym wzdłuż rzeki Bela. Iwkowa w średniowieczu stanowiła część ziemi sądeckiej. Tędy już od czasów przedhistorycznych ciągnął się trakt „Wielka Droga”, zwany również „Starą Drogą”, łączący Polskę z Węgrami, co sprzyjało rozwojowi osadnictwa. Administracyjnie Iwkowa należała do ziemi sądeckiej do upadku Rzeczypospolitej.

Pod zaborem austriackim Iwkowa funkcjonuje jako dominium w ramach cyrkułu bocheńskiego. W wyniku reformy administracyjnej z 1867 wieś wchodziła w skład powiatu brzeskiego, w którym pozostawała nieprzerwanie do 1975 roku.

Jeszcze w XIX w. oraz obecnie najpopularniejszym[3][4] nazwiskiem w Iwkowej było miano Szot, które wywodzi się od bawarskiego Schotte, czyli Szkot[5].

Zabytki[edytuj]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[6]

Inne zabytki[edytuj]

  • kapliczka z 2. połowy XVIII w. mająca ściany pokryte płaskorzeźbami,
  • figurki przydrożne.

W kościele pw. Nawiedzenia NMP w Iwkowej znajdują się witraże Madonny z Dzieciątkiem fundacji Wierzbięty z Branic.

Muzeum parafialne im. ks. Jana Piechoty[edytuj]

Muzeum pariafialne ks. Jana Piechoty zawiera unikatowe zbiory sztuki ludowej minionego okresu, które przez długi czas gromadził proboszcz parafii ks. Jan Piechota. Jest to filia Muzeum Diecezjalnego w Tarnowie. Zebrane w nim zbory świadczą dzisiaj o starodawności miejscowego kultu i biegłości w sztuce artystów ludowych. Obok świętych figurek, które niegdyś wypełniały ołtarzyki kapliczek, ramiona krzyży można zobaczyć także modlitewniki, stare fotografie prezentujące miejscowe wydarzenia i ludzi z tamtych czasów. Dodatkową atrakcją są gospodarskie sprzęty: sochy, pługi i szereg archaicznych narzędzi, których przeznaczenia nieraz trudno dociec.

Atrakcje turystyczne[edytuj]

W Iwkowej co roku odbywa się Święto Suszonej Śliwki, promujące susorki iwkowskie – regionalną odmianę suszu owocowego śliwy domowej, jabłoni i gruszy, ciętą w plastry.[7].

Widok ogólny miejscowości
Widok ogólny miejscowości

Przypisy

  1. GUS. Rejestr TERYT
  2. a b Beskid Wyspowy 1:50 000 Mapa turystyczna. Kraków: Wyd. Compass, 2006. ISBN 83-89165-86-4.
  3. Parafia Iwkowa pw. Podwyższenie Krzyża św.; Liber natorum.
  4. Spis telefonów 1998: Telekomunikacja Polska; Województwo nowosądeckie.
  5. Kazimierz Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, tom II. Kraków 2001; (s. 548) ISBN 83-87623-35-0.
  6. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 31 marca 2016.
  7. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju wsi, Susorki iwkowskie

Linki zewnętrzne[edytuj]