Iwkowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Iwkowa
Widok ogólny
Widok ogólny
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat brzeski
Gmina Iwkowa
Liczba ludności (2006) 2699
Strefa numeracyjna (+48) 14
Kod pocztowy 32-861
Tablice rejestracyjne KBR
SIMC 0820967
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Iwkowa
Iwkowa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Iwkowa
Iwkowa
Ziemia 49°48′50″N 20°35′36″E/49,813889 20,593333
Kościół Nawiedzenia NMP
Nowy kościół
Wnętrze nowego kościoła
Przydrożna figurka i widok na Bukowiec

Iwkowawieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie brzeskim, w gminie Iwkowa.

Reforma administracyjna kraju w 1975 r. zlikwidowała powiaty, Iwkowa znalazła się w nowo powstałym województwie tarnowskim. Kolejna reforma administracyjna kraju przywróciła Iwkową do powiatu brzeskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Iwkowa. Integralne części miejscowości: Góry, Kąciny, Kozieniec, Nadole, Nagórze, Pagórek, Piekarzowo, Sołtysie, Zagroda[1].

Położenie miejscowości[edytuj]

Iwkowa położona jest w południowej części powiatu brzeskiego, na Pogórzu Wiśnickim. Leży w kotlinie wzdłuż rzek Bela i Białka. Od północnej strony nad Iwkową wznosi się Pasmo Szpilówki ze szczytami: Piekarska Góra (515 m), Szpilówka (512 m), Bukowiec (494 m), od wschodu Machulec (Mahulec) (480 m) i inne wzniesienia nad Jeziorem Czchowskim[2]. Od zachodniej i południowej strony Iwkowa ograniczona jest wzniesieniami Rogozowej (536 m) i Sołtysich Gór (436 m)[2]. Od wschodu wieś graniczy z Tropiem, a od zachodu z Rajbrotem. 2 km od wsi położony jest zamek Tropsztyn.

Historia[edytuj]

Etymologicznie nazwa wsi wywodzi się od imienia Iwo (Iwon).

Iwkowa powstała z połączenia dwóch osad. W 1334 r. królowa Jadwiga Łokietkowa, wdowa po Władysławie Łokietku, wystawiła przywilej lokacyjny terenom położonym wzdłuż rzeki Bela. Iwkowa w średniowieczu stanowiła część ziemi sądeckiej. Tędy już od czasów przedhistorycznych ciągnął się trakt „Wielka Droga”, zwany również „Starą Drogą”, łączący Polskę z Węgrami, co sprzyjało rozwojowi osadnictwa. Administracyjnie Iwkowa należała do ziemi sądeckiej do upadku Rzeczypospolitej.

Pod zaborem austriackim Iwkowa funkcjonuje jako dominium w ramach cyrkułu bocheńskiego. W wyniku reformy administracyjnej z 1867 wieś wchodziła w skład powiatu brzeskiego, w którym pozostawała nieprzerwanie do 1975 roku.

Jeszcze w XIX w. oraz obecnie najpopularniejszym[3][4] nazwiskiem w Iwkowej było miano Szot, które wywodzi się od bawarskiego Schotte, czyli Szkot[5].

Zabytki[edytuj]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[6]

Inne zabytki[edytuj]

  • kapliczka z 2. połowy XVIII w. mająca ściany pokryte płaskorzeźbami,
  • figurki przydrożne.

W kościele pw. Nawiedzenia NMP w Iwkowej znajdują się witraże Madonny z Dzieciątkiem fundacji Wierzbięty z Branic.

Muzeum parafialne im. ks. Jana Piechoty[edytuj]

Muzeum pariafialne ks. Jana Piechoty zawiera unikatowe zbiory sztuki ludowej minionego okresu, które przez długi czas gromadził proboszcz parafii ks. Jan Piechota. Jest to filia Muzeum Diecezjalnego w Tarnowie. Zebrane w nim zbory świadczą dzisiaj o starodawności miejscowego kultu i biegłości w sztuce artystów ludowych. Obok świętych figurek, które niegdyś wypełniały ołtarzyki kapliczek, ramiona krzyży można zobaczyć także modlitewniki, stare fotografie prezentujące miejscowe wydarzenia i ludzi z tamtych czasów. Dodatkową atrakcją są gospodarskie sprzęty: sochy, pługi i szereg archaicznych narzędzi, których przeznaczenia nieraz trudno dociec.

Atrakcje turystyczne[edytuj]

W Iwkowej co roku odbywa się Święto Suszonej Śliwki, promujące susorki iwkowskie – regionalną odmianę suszu owocowego śliwy domowej, jabłoni i gruszy, ciętą w plastry.[7].

Widok ogólny miejscowości
Widok ogólny miejscowości

Przypisy

  1. GUS. Rejestr TERYT
  2. a b Beskid Wyspowy 1:50 000 Mapa turystyczna. Kraków: Wyd. Compass, 2006. ISBN 83-89165-86-4.
  3. Parafia Iwkowa pw. Podwyższenie Krzyża św.; Liber natorum.
  4. Spis telefonów 1998: Telekomunikacja Polska; Województwo nowosądeckie.
  5. Kazimierz Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, tom II. Kraków 2001; (s. 548) ISBN 83-87623-35-0.
  6. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 30 września 2016; wczoraj.
  7. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju wsi, Susorki iwkowskie

Linki zewnętrzne[edytuj]