Józef Sułkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Józef Sułkowski
Ilustracja
Józef Sułkowski, portret Antoniego Brodowskiego
Herb
Sulima
Rodzina Sułkowscy
Data i miejsce urodzenia 17 lub 18.01.1773
Rydzyna
Data i miejsce śmierci 22.10.1798
Kair
Ojciec Teodor Sułkowski
Matka Julia Quelisk
Odznaczenia
Order Virtuti Militari

Józef Sułkowski (ur. 17 lub 18 stycznia 1773 w Rydzynie – zm. 22 października 1798 w Kairze), polski oficer, adiutant Napoleona. Syn Teodora, pułkownika wojsk cesarskich i Węgierki Julii Quelisk. Pochodził z rodziny szlacheckiej herbu Sulima.

Życiorys[edytuj]

1 stycznia 1783 roku rozpoczął, jako kadet, służbę w 10 Regimencie Pieszym Koronnym. 1 kwietnia 1784 roku awansował tam na podchorążego, następnie 29 grudnia tegoż roku na chorążego. 15 maja 1786 roku awansował na porucznika, a 16 czerwca 1791 roku na kapitana.

Uczestniczył w wojnie polsko-rosyjskiej w 1792 roku, jako jeden z pierwszych został odznaczony nowo ustanowionym orderem Virtuti Militari za męstwo okazane podczas obrony przeprawy mostowej, podczas bitwy pod Zelwą. Generał Michał Zabiełło tak pisał o nim do króla:

Kapitan Sułkowski na czele strzelców służył... Pełen brawury i zdolności. W ostatniej rozprawie... zatrzymał i odrzucił od mostu więcej niż 400 kozaków trzydziestoma strzelcami. Zawsze się naraża. Oficer ten młody, bardzo świetny na wojnie i daje największe nadzieje.

— Michał Zabiełło[1]

Po zakończeniu wojny wyjechał do Francji, gdzie od rewolucyjnego rządu francuskiego otrzymał misję dyplomatyczną do Turcji. Misji tej jednak nie wypełnił, gdyż dowiedziawszy się o wybuchu insurekcji kościuszkowskiej w 1794 roku przekradł się z powrotem do kraju, aby stanąć do walki. Przybył za późno, gdyż powstanie już upadało. Po krótkim udziale w ostatnich walkach ponownie wyjechał do Francji.

We Francji udało mu się wstąpić do armii francuskiej w stopniu kapitana i otrzymać przydział do generała Berthiera w północnych Włoszech. Wyróżniwszy się walecznością i zdolnościami taktycznymi w czasie kampanii włoskiej w 1796 roku, Sułkowski został zauważony przez Napoleona, który mianował Sułkowskiego swoim adiutantem. W bitwie pod Arcole został ranny. Po zakończeniu kampanii włoskiej powrócił do Paryża, gdzie zajął się organizowaniem biblioteki wojskowej dla Bonapartego.

W 1798 roku otrzymał nominację na brygadiera i wyruszył z Napoleonem na wyprawę do Egiptu. Brał udział w kilku bitwach (między innymi w Aleksandrii i pod piramidami) odnosząc kilka ran. Sułkowski zginął w październiku 1798 roku w czasie walki z oddziałem powstańczym. Aby uczcić jego pamięć Napoleon nazwał imieniem Sułkowskiego jeden z fortów pod Kairem. Jego nazwisko też zostało wpisane na kolumnie południowej Łuku Triumfalnego w Paryżu[2].

W swym raporcie dla Dyrektoriatu Bonaparte napisał:

Mój adiutant Sułkowski, przeprowadzając rankiem 1 Brumaire’a rozpoznanie ruchów nieprzyjacielskich w okolicach Kairu, został w drodze powrotnej napadnięty przez całą ludność przedmieścia. Po poślizgnięciu się konia Sułkowski poniósł okrutną śmierć. Był to oficer największych nadziei.

— Napoleon Bonaparte, Raport dla Dyrektoriatu[3]

Sułkowski w kulturze[edytuj]

Sułkowski jest tytułowym bohaterem dramatów Stefana Żeromskiego oraz Romana Brandstaettera.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

Źródła
Opracowania
  • Marian Brandys: Oficer największych nadziei. Warszawa: Wydawnictwo Iskry, 1964.
  • Mariusz Machynia, Czesław Srzednicki: Oficerowie Rzeczypospolitej Obojga Narodów 1777-1794. Kraków: Spisy, 2002. ISBN 83-7188-207-6.

Linki zewnętrzne[edytuj]