Języki satem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Języki kentum i satem na początku I tysiąclecia n.e. Kolor niebieski – języki kentum, czerwony – języki satem. Ciemnoczerwonym kolorem zaznaczono hipotetyczne centrum palatalizacji indoeuropejskiej.

Języki satem, języki satemowe (od słowa 'sto' w awestyjskim[1]) – grupa języków indoeuropejskich, w których palatalizacja indoeuropejska zmieniła miękkie [k] w [s], niekiedy też w [ɕ] (sanskryt) lub [ʃ] (bałtyckie).

Należą do niej języki słowiańskie (w tym polski), języki bałtyckie, języki indoirańskie[2], język ormiański[3] i język albański[4][5][6].

Ponieważ innowacja satemowa zaszła jeszcze przed ostatecznym rozdzieleniem się powyższych grup językowych, część językoznawców uważa, że stanowią one – w odróżnieniu od języków kentumowych – grupę genetyczną[2]. Języki kentumowe nazywa się peryferyjnymi, a satemowe centralnymi (zobacz mapka obok)[2].

Przykładem różnicy pomiędzy językami satemowymi a kentumowymi jest polskie słowo "serce". Pochodzi ono bezpośrednio od prasłowiańskiego rdzeń srd- (z r sonantycznym), który z kolei wywodzi się z praindoeuropejskiego k’rd (również z r sylabotwórczym), który w łacinie jest poświadczony w wyrazie cor, cordis ("serce")[2].

Podział współczesnych języków indoeuropejskich na grupy kentum/satem













Przypisy

  1. Józef Reczek: Pochodzenie języka polskiego, w: Encyklopedia wiedzy o języku polskim pod redakcją Stanisława Urbańczyka. Wrocław: Ossolineum, 1978, s. 246.
  2. a b c d Agnieszka Krygier-Łączkowska: Europejczycy, Słowianie, Polacy. Na czym polega pokrewieństwo językowe? (propozycja rozdziału podręcznika do nauczania treści historycznojęzykowych na studiach I stopnia) (pol.). kwartjez.amu.edu.pl, 2011. [dostęp 2017-07-28]. s. 103.
  3. Andrzej Pisowicz: Gramatyka ormiańska. Grabar. Aszharabar. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2014, s. 31. ISBN 83-7188-489-3.
  4. Zbigniew Gołąb, Adam Heinz, Kazimierz Polański: Słownik terminologii jezykoznawczej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1968, s. 506.
  5. Indo-European languages (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2017-07-28].
  6. G. S. Lowman: The Phonetics of Albanian (ang.). jstor.org, 1932. [dostęp 2017-07-28].

Linki zewnętrzne[edytuj]