Jabłonka (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jabłonka
Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej
Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat brzozowski
Gmina Dydnia
Liczba ludności (2013) 1111[1]
Strefa numeracyjna (+48) 13
Kod pocztowy 36-204
Tablice rejestracyjne RBR
SIMC 0350757
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Jabłonka
Jabłonka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jabłonka
Jabłonka
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Jabłonka
Jabłonka
Ziemia 49°41′48″N 22°07′01″E/49,696667 22,116944

Jabłonkawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Dydnia, położona nad potokiem Świnka.

Wieś do 1918 położona była w austriackiej prowincji Galicja.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Historia[edytuj]

Miejscowość była wzmiankowana po raz pierwszy w roku 1468, ziemia sanocka, województwo ruskie.

W latach 14301447 wieś była własnością Małgorzaty Dydyńskiej, wdowy po Mikołaju spokrewnionego z Balami[2]. Po niej wieś odziedziczyli synowie Paweł i Mikołaj którzy pieczętowali się herbem Gozdawa. Oprócz Temeszowa byli oni jeszcze w posiadaniu takich wsi jak: Dydnia, Krzemienna i Falejówka. W roku 1489 trzej synowie Elżbiety, tj. Jan, Zygmunt i Stanisław Dydyńscy podzielili majątek pomiędzy siebie w taki sposób, że Janowi przypadły wsie: Falejówka, Jabłonka i połowa Wydrnej, zaś Zygmunt i Stanisław stali się właścicielami Dydni, połowy Wydrnej, Temeszowa, Krzemiennej oraz Jabłonicy Ruskiej.

W 1775 ówczesna właścicielka Jabłonki, Magdalena z Uniatyckich Orzechowska, sprzedała wieś Michałowi Ostaszewskiemu. Ten ostatni odprzedał ją w 1794 r. Józefowi Lueger de Turnfeldowi, austriackiemu staroście w Sanoku[3]. Następnymi właścicielami byli Jan i Maria z Zawadzkich Jaruntowscy, którzy przekazali tę wieś w 1829 roku swojemu synowi Antoniemu Jaruntowskiemu[4]. Od 1889 roku właścicielem dóbr ziemskich w Jabłonce był blisko spokrewniony z Jaruntowskimi Władysław Kraiński (1841-1926), prezes Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego we Lwowie, członek austriackiej Izby Panów w Wiedniu, żonaty z Marią z Trzecieskich (1853-1932), a następnie ich syn Antoni (1883-1975) ożeniony z Zofią z Włodków (1890-1961).

We wsi znajduje się kościół parafialny pw. Matki Boskiej Częstochowskiej, wybudowany w latach 1936-1939 staraniem Antoniego Kraińskiego, właściciela ziemskiego w Jabłonce, według projektu Bogdana Tretera. Kościół reprezentuje tzw. styl narodowy w drewnianej architekturze okresu międzywojennego, wzorowany na kościołach podhalańskich.

Zabytki[edytuj]

  • dwór klasycystyczny z XVIII-XIX w. otoczony parkiem krajoznawczym z okazami sędziwych drzew. Budynek z cegły został wzniesiony pod koniec XVIII w., a w następnym stuleciu stanowił własność Słoneckich, Jaruntowskich i Kraińskich, przebudowany po 1914 r.
  • kościół drewniany w typie podhalańskim, zbudowany w 1936 r.
Dwór w Jabłonce

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. GUS. Bank Danych Lokalnych.
  2. Paweł brat Piotra, Petrus et Paulus de Ungaria, Paweł, ożeniony z Wichną z Temiszowa (Temeszów), założyciel rodu Dedeńskich, [w:] Herbarz Bonieckiego. (komentarz: Boniecki nie podaje z jakich źródeł korzystał).
  3. Sławomir Górzyński, Nobilitacje w Galicji w latach 1772-1918, Warszawa 1997.
  4. Karol Wild: Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: 1855, s. 68.

Bibliografia[edytuj]

  • Aftanazy Roman: Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej. T. VIII Województwo ruskie: ziemia przemyska i sanocka. Wrocław: Ossolineum, 1995. ISBN 830404238X (t. 8) isbn=8304037017 (całość).

Linki zewnętrzne[edytuj]