Jan Garbarek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Garbarek
Ilustracja
Jan Garbarek live w Atenach (2007)
Data i miejsce urodzenia 4 marca 1947 r.
Mysen
Pochodzenie Norwegia
Instrumenty saksofon
Gatunki Jazz
Aktywność od 1970
Wytwórnie płytowe ECM Records
Zespoły
Jan Garbarek Group
Strona internetowa

Jan Garbarek (ur. 4 marca 1947 w Mysen w Norwegii[1]) – norweski saksofonista; jeden z najbardziej znanych współczesnych muzyków jazzowych na świecie[2][3][4][5], uważany za ojca skandynawskiej sceny jazzowej[6][7].

Twórczość[edytuj]

Koncert w Hasselt, Belgia 2007

Grę na saksofonie rozpoczął w wieku czternastu lat po usłyszeniu w radiu muzyki Johna Coltrane'a. Jego pierwszą płytą wydaną przez monachijski ECM (w którym wydał niemal wszystkie albumy) była nagrana w 1970 roku wspólnie z gitarzystą Terjem Rypdalem, basistą Arildem Andersenem oraz perkusistą Jonem Cristensenem Afric Pepperbird, na której usłyszeć można pewne elementy muzyki afrykańskiej.

Jego współpraca z Bobo Stensonem zaowocowała płytami: Sart - 1971, Witchi-Tai-To - 1973 oraz Dansere - 1975 W 2012 roku ukazało się wydawnictwo Dansere, zawierające te trzy płyty.

W latach 70. występował głównie wspólnie z pianistą Keithem Jarrettem, basistą Palle Danielssonem oraz Jonem Cristensenem jako tzw. Kwartet Europejski. Nagrał z nimi następujące płyty:

  • Belonging1974
  • My Song1977
  • Personal Mountains1979 - wydany w 1989 roku, album koncertowy
  • Nude Ants1979 - album koncertowy
  • Sleeper - Tokyo, April 16, 1979 - 1979 - wydany w 2012 roku, album koncertowy

Nagrywał także z Kennym Wheelerem (Deer Wan), Ralphem Townerem (Solstice, Sounds and Shadows), Egberto Gismontim (Sol Do Meio Dia, Magico), Davidem Darlingiem (Cycles) .

Od lat '80 XX w. można zauważyć w twórczości Garbarka coraz wyraźniejsze wpływy muzyki etnicznej z różnych stron świata:

Z sukcesem spotkała się jego współpraca z brytyjskim, męskim kwartetem wokalnym The Hilliard Ensemble. Wspólnie nagrali trzy płyty: Officium1993, Mnemosyne1998, oraz Officium Novum - 2010, na których zawarte zostały niepowtarzalne opracowania kilkusetletnich pieśni liturgicznych. Kwartet wykonuje głównie muzykę średniowieczną, m.in. chorał gregoriański, saksofon Garbarka jest piątym głosem[8].

Ostatnia, wydana w 2004 roku płyta to In Praise of Dreams – trudny do skatalogowania efekt kooperacji z perkusistą Manu Katchém oraz altowiolistką Kim Kashkashian.

Rodzina[edytuj]

Odnośnie jego polskiego pochodzenia narosło wiele wątpliwości. W jednym z wywiadów prasowych powiedział:
Ilekroć pada twoje nazwisko, zaraz pojawiają się pytania, czy masz coś wspólnego z naszym krajem?
— Tak, mój ojciec jest Polakiem z pochodzenia, a wśród miast, które pojawiają się w jego opowieściach rodzinnych, znajdują się Jasło i Krosno. Wiele z nim rozmawiałem na temat Polski, jednak osobiście nie czuję w sobie nic z Polaka. Wiem natomiast, że to co gram, jest bardzo w waszym kraju cenione
[9].

Ojciec przebywał w czasie wojny w obozie jenieckim. Piosenkarka i kompozytorka Anja Garbarek jest córką Jana[10].

Wybrana dyskografia[edytuj]

Jan Garbek
Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście Certyfikat
NOR
[11]
GER
[12]
AUT
[13]
FRA
[14]
SWE
[15]
POL
[16]
I Took Up The Runes
  • Data: 1990[17]
  • Wydawca: ECM
6
Visible World
  • Data: 1996[18]
  • Wydawca: ECM
20 37 44
  • NOR: złota płyta[19]
Rites
  • Data: 1998[20]
  • Wydawca: ECM
7 39 64
In Praise Of Dreams
  • Data: 21 września 2004[21]
  • Wydawca: ECM
13 24 63 101 36
"—" album nie był notowany.
Jan Garbarek Group
Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście Certyfikat
USA Jazz
[22]
NOR
[11]
GER
[12]
FRA
[14]
Twelve Moons
  • Data: kwiecień 1993[23]
  • Wydawca: ECM
5
Dresden - Jan Garbarek Group In Concert
  • Data: 4 września 2009[24]
  • Wydawca: ECM
22 3 22 112
  • POL: złota płyta[25]
"—" album nie był notowany.
Współpraca
Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście Certyfikat
USA Jazz
[22]
NOR
[11]
GER
[12]
AUT
[13]
FRA
[14]
SWE
[15]
POL
[16]
Briskeby Blues
(Jan Erik Vold with Jan Garbarek Quartet)
  • Data: 1969[26]
  • Wydawca: Philips
9
Luminessence (oraz Keith Jarrett)
  • Data: 1975[27]
  • Wydawca: ECM
33
Eventyr (oraz Nana Vasconcelos, John Abercrombie)
  • Data: 1981[28]
  • Wydawca: ECM
2
Officium (Jan Garbarek & The Hilliard Ensemble)
  • Data: wrzesień 1994[29]
  • Wydawca: ECM
9 24 44
  • NOR: złota płyta[19]
Mnemosyne (Jan Garbarek & The Hilliard Ensemble)
  • Data: 13 kwietnia 1999[30]
  • Wydawca: ECM
3
Universal Syncopations (oraz Miroslav Vitous,
John McLaughlin, Chick Corea, Jack DeJohnette)
  • Data: 29 września 2003[31]
  • Wydawca: ECM
16
Officium novum (Jan Garbarek & The Hilliard Ensemble)
  • Data: 17 września 2010[32]
  • Wydawca: ECM
5 39 51 170 31
Sleeper (oraz Keith Jarrett,
Palle Danielsson, Jon Christensen)
  • Data: 13 lipca 2012
  • Wydawca: ECM
24
Magico: Carta de Amor
(oraz Egberto Gismonti, Charlie Haden)
  • Data: 6 listopada 2012[33]
  • Wydawca: ECM
23 86
"—" album nie był notowany.

Nagrody i wyróżnienia[edytuj]

Rok Kategoria Tytułem Nagroda Nota Źródło
1978 Årets Spesialpris Jan Garbarek Spellemannprisen Laur [34]

Przypisy

  1. Scott Yanow: Jan Garbarek Biography (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-09-29].
  2. In Praise of Jan Garbarek (ang.). themusicandmythof.wordpress.com, 20 lutego 2013. [dostęp 2013-05-18].
  3. Jan Garbarek (ang.). stageplanet.net. [dostęp 2013-05-18].
  4. JAN GARBAREK GROUP ft. TRILOK GURTU (ang.). kinosiska.si, 21 listopada 2012. [dostęp 2013-05-18].
  5. John Fordham: 50 great moments in jazz: Jan Garbarek, ECM Records and the 70s European renaissance (ang.). The Guardian, 28 marca 2011. [dostęp 2013-05-18].
  6. Jazz master Garbarek set for İstanbul (ang.). Today's Zaman, 23 lutego 2012. [dostęp 2013-05-18].
  7. Katowice JazzArt Festival - Jan Garbarek & The Hilliard Ensemble. Jazz Art Festival Katowice. [dostęp 2013-05-18].
  8. Piąty głos Jana Garbarka (pol.). Dziennik Polski, 30 kwietnia 2009. [dostęp 4 maja 2009].
  9. Źródło: wywiad przeprowadzony przez Piotra Iwickiego; cytowane za Magazynem Muzycznym RUAH.
  10. Andy Kellman: Anja Garbarek Biography (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2011-12-21].
  11. a b c Jan Garbarek Norwegian Albums Chart (ang.). norwegiancharts.com. [dostęp 2016-01-29].
  12. a b c Jan Garbarek/Longplay-Chartverfolgung (niem.). musicline.de. [dostęp 2016-01-29].
  13. a b Jan Garbarek Austrian Albums Chart (niem.). austriancharts.at. [dostęp 2016-01-29].
  14. a b c Jan Garbarek French Albums Chart (ang.). lescharts.com. [dostęp 2016-01-29].
  15. a b Jan Garbarek Swedish Albums Chart (ang.). swedishcharts.com. [dostęp 2016-01-29].
  16. a b OLiS - sprzedaż w okresie 11.10.2004 - 17.10.2004 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2016-01-29].
    OLiS - sprzedaż w okresie 27.09.2010 - 03.10.2010 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2016-01-29].
    OLiS - sprzedaż w okresie 05.03.2001 - 11.03.2001 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2016-01-29].
  17. Jan Garbarek – I Took Up The Runes (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-01-29].
  18. Jan Garbarek – Visible World (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-01-29].
  19. a b IFPI Norsk platebransje (norw.). www.ifpi.no. [dostęp 2016-01-17].
  20. Jan Garbarek – Rites (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-01-29].
  21. Thom Jurek: Jan Garbarek In Praise of Dreams review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-01-29].
  22. a b Jan Garbarek BIllboard Chart History (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-01-29].
    Jan Garbarek Billboard Chart History (ang.). www.billboard.com. [dostęp 2016-01-29].
  23. Jan Garbarek Group – Twelve Moons (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-01-29].
  24. Jan Garbarek Group – Dresden (In Concert) (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-01-29].
  25. ZPAV: złote płyty 2010 (pol.). bestsellery.zpav.pl. [dostęp 2016-01-29].
  26. Jan Erik Vold with Jan Garbarek Quartet – Briskeby Blues (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-01-29].
  27. Keith Jarrett / Jan Garbarek – Luminessence (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-01-29].
  28. Jan Garbarek, Nana Vasconcelos*, John Abercrombie – Eventyr (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-01-29].
  29. Jan Garbarek / The Hilliard Ensemble – Officium (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-01-29].
  30. Richard S. Ginell: Jan Garbarek / The Hilliard Ensemble Mnemosyne review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-01-29].
  31. Miroslav Vitous – Universal Syncopations (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-01-29].
  32. Jan Garbarek / The Hilliard Ensemble – Officium Novum (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-01-29].
  33. Thom Jurek: Jan Garbarek Magico: Carta de Amor review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-01-29].
  34. Spellemannprisen (wyszukaj "Jan Garbarek" pod "SØK I ARKIVET") (norw.). www.spellemann.no. [dostęp 2016-01-16].