Jarnik solankowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jarnik solankowy
Ilustracja
Samolus valerandi
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd astropodobne
Rząd wrzosowce
Rodzina pierwiosnkowate
Rodzaj jarnik
Gatunek jarnik solankowy
Nazwa systematyczna
Samolus valerandi L.
Sp. pl. 1:171. 1753
Synonimy
  • Samolus floribundus Kunth
  • Samolus parviflorus Raf.
  • Samolus valerandi subsp. parviflorus (Raf.) Hultén
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Jarnik solankowy (Samolus valerandi L.) – gatunek rośliny z rodziny pierwiosnkowatych (Primulaceae Vent). Jest szeroko rozprzestrzeniony na półkuli północnej[4]. W Polsce jest rzadki, w województwie zachodniopomorskim i wielkopolskim zagrożony.

Rozmieszczenie[edytuj | edytuj kod]

Na świecie zasięg obejmuje:

  • Amerykę Północną i Południową,
  • północny i południowy wschód Afryki,
  • południe Australii,
  • Europę (południową, zachodnią i centralną, na północy - do południowej Finlandii).

W Polsce, do 2001, opublikowano następujące stanowiska:

Ponadto, w 2007, Wanda Bacieczko, zlokalizowała roślinę także w Kotlinie Pyrzyckiej w:

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Morfologia
Łodyga
Do 50 cm wysokości.
Liście
Mięsiste, odwrotnie jajowate lub podługowate, tępe. Liście dolne ogonkowe, górne - siedzące.
Kwiaty
Białe, na długich szypułkach, zebrane w grona w kątach liści. Słupek na wpół dolny[5].
Owoc
Torebka pękająca 5 klapami.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, halofit. W Polsce rozwija się najczęściej na łąkach nadmorskich ze słonymi wysiękami. Czasem spotykany w głębi lądu, na bagnistych terenach nadrzecznych. Preferuje gleby piaszczyste lub gliniaste o dużym stężeniu chlorku sodu. Kwitnie od lipca do września. Liczba chromosomów 2n = 24, 26[6].

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Roślina umieszczona na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006)[7] w grupie gatunków wymierających (kategoria zagrożenia E). W wydaniu z 2016 roku otrzymała kategorię EN (zagrożony)[8]. Objęta ochroną ścisłą.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-12] (ang.).
  3. Samolus valerandi, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  4. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-08-15].
  5. Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny polskie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.
  6. Samolus valerandi na Flora of China [dostęp 2013-12-12].
  7. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  8. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Wanda Bacieczko, Nowe dla Pomorza Szczecińskiego stanowiska Samolus Valerandi L. (Primulaceae) w Kotlinie Pyrzyckiej, w: Acta Scientiarum Polonorum - Biologia, 6(1-2)/2007, wyd. Akademii Podlaskiej w Siedlcach, ss.3-8, ISSN 1644-0641