Płonia (rzeka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Płonia
Rzeka Płonia w okolicy wsi Niepołcko
Rzeka Płonia w okolicy wsi Niepołcko
Kontynent Europa
Lokalizacja Polska
Rzeka
Długość 72,6 km
Powierzchnia zlewni 1171,2 km²
Źródło
Miejsce na płd. od Barlinka
Wysokość 48 m n.p.m.
Ujście
Recypient jez. Dąbie
Miejsce Szczecin (osiedle Dąbie)
Wysokość 1 m n.p.m.
Współrzędne 53°24′08″N 14°39′22″E/53,402222 14,656111
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
ujście
ujście
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ujście
ujście
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
ujście
ujście

Płonia (niem. Plöne) – rzeka w północno-zachodniej Polsce o długości 72,6 km; powierzchnia dorzecza wynosi 1171,2 km²[1]. Źródła na wysokości ok. 48 m n.p.m. na Pojezierzu Myśliborskim, uchodzi do jeziora Dąbie na wysokości 1 m n.p.m. Średni spadek 0,6‰, średni przepływ przy ujściu 4,5 m³/s. Maksymalna rozpiętość wahań stanów wody w dolnym biegu rzeki wynosi ok. 1,5 m[2].

Przebieg[edytuj]

Płonia w Jezierzycach

Źródło rzeki znajduje się na południe od Barlinka w Barlinecko-Gorzowskim Parku Krajobrazowym, nieopodal na północ przepływa przez położone w granicach miasta, Jezioro Barlineckie. Kilka kilometrów na północ, przy północnej granicy Parku, wyznacza fragment granic między powiatami, najpierw myśliborskim i choszczeńskim, następnie pyrzyckim i stargardzkim. W okolicach Warszyna odbiera wody jedynego znaczącego w górnym biegu dopływu – strugi Strzelicy (źródła w okolicach Jagowa). Dalej przepływa przez jezioro Płoń na Równinie Pyrzycko-Stargardzkiej, od którego bieg Płoni o długości 5 km do jeziora Miedwie jest uregulowany i nazwany Kanałem Płońskim. W okolicach wsi Okunica krzyżuje się z torami nieczynnej linii kolejowej StargardPyrzyce i przyjmuje od lewego brzegu wody Kanału Młyńskiego, a 3,5 km dalej przepływa przez jezioro Miedwie. Na południe od wsi Żelewo (gmina Stare Czarnowo) znajduje się ujęcie wody pitnej dla Szczecina. Nieopodal przepływa przez jeziora Żelewko i Płonno oraz wieś Kołbacz (jeziora Miedwie, Żelewko, Płonno oraz pobliskie jezioro Będogoszcz tworzyły niegdyś jedno wielkie jezioro – po zmeliorowaniu doliny Płoni poziom wód obniżył się, odsłaniając znaczną część dna jeziora, które skutkiem tego uległo "rozdrobnieniu"). 2 km na północ wpływa w granice administracyjne Szczecina, tworząc na osiedlu Jezierzyce dwa stawy: Cysterski i Klasztorny. Następnie wyznacza część granicy miasta (ok. 3,5 km), przepływa przez osiedle o tej samej nazwie i las stanowiący część Puszczy Goleniowskiej, w granicach miasta zwany Parkiem Leśnym Dąbie. Na terenie Szczecina rzeka przepływa przez dwa zespoły przyrodniczo-krajobrazowe w otulinie Szczecińskiego Parku Krajobrazowego "Puszcza Bukowa""Jezierzyce" i "Park Leśny w Strudze". Po minięciu drogi krajowej nr 3 płynie na północ od torów linii kolejowej SzczecinStargard i krzyżuje się z torami w kierunku Goleniowa w okolicach stacji Szczecin Dąbie. Kolejno przepływa przez centrum osiedla i wpada do jeziora Dąbie. Przy ul. Przybrzeżnej niedaleko ujścia znajduje się port rybacki.

Szlak kajakowy[edytuj]

Na całej długości jest dostępna dla kajaków[3]. Początkowy odcinek miejscami trudny o bystrym nurcie i przeszkodach terenowych. Najwygodniejszy odcinek od jeziora Miedwie do Dąbia, choć po drodze kilka pozostałości elektrowni wodnych i progi wodne, a na jeziorze boczny wiatr i fala.

Fauna[edytuj]

W dolnym biegu (poniżej jeziora Miedwie) dość atrakcyjna także dla wędkarzy, z liczną niegdyś populacją szczupaka, klenia, jazia, węgorza i białorybu. Z rzadszych gatunków ryb spotyka się wciąż w Płoni suma i objętą całkowitą ochroną gatunkową kozę (niegdyś bardzo liczna, obecnie w zaniku – prawdopodobnie na skutek zamulania i zarastania koryta rzeki). W ostatnich latach, prawdopodobnie dzięki zarybieniom, pojawił się w dolnym biegu nieliczny pstrąg potokowy (według informacji pozyskanych od lokalnych mieszkańców i starszych wędkarzy, autochtoniczny tj. nie pochodzący z zarybień pstrąg występował w Płoni prawdopodobnie aż do roku 1968 – kiedy miało miejsce zatrucie, po którym populacja pstrąga już się nie odrodziła) oraz troć wędrowna[4].

Hydronimia[edytuj]

Nazwę Płonia wprowadzono urzędowo w 1949 roku, zastępując poprzednią niemiecką nazwę rzeki – Plöne[5].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Rzeki. W: Raport o stanie środowiska w województwie zachodniopomorskim w latach 2006-2007. Szczecin: WIOŚ Szczecin, 2008-12-30, s. 56.
  2. Mileska Maria Irena (red.): Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski, wyd. II zmienione, wyd. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992, ISBN 83-01-09822-8; (to źródło podaje długość rzeki równą 74,3 km, a jej powierzchnię dorzecza – 1101 km²)
  3. stettinum.pl: Płonia czyli kajakiem z Barlinka do Szczecina
  4. Księga Puszczy Bukowej, Tom 1: Środowisko przyrodnicze, Pr. zbior. pod red. G.Domian i K. Ziarnka, RDOŚ Szczecin 2010
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 11 lutego 1949 r. (M.P. z 1949 r. Nr 17, poz. 225, s. 8)