Przytór

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb Świnoujścia Przytór
Część miasta Świnoujścia
Ilustracja
Kościół w Przytorze
Państwo  Polska
Województwo  zachodniopomorskie
Miasto Świnoujście
W granicach Świnoujścia 1 stycznia 1972[1]
SIMC 0979892
Kod pocztowy 72-605
Tablice rejestracyjne ZSW
Położenie na mapie Świnoujścia
Mapa lokalizacyjna Świnoujścia
Przytór
Przytór
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Przytór
Przytór
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Przytór
Przytór
Ziemia53°53′10″N 14°20′30″E/53,886111 14,341667
MDK Świnoujście Przytór Strona internetowa
Portal Portal Polska

Przytór (do 1945 niem. Pritter) – część miasta Świnoujścia, stanowiące część Osiedla Przytór-Łunowo; dawna wieś rybacko-letniskowa, od 1960 w granicach miasta. Położona we wschodniej części miasta na wyspie Wolin (Półwysep Przytorski), około 7 km na południowy wschód od centrum miasta, przy drodze krajowej nr 93, nad kanałem Wielka Struga, rozlewisk Świny Wolińskiego Parku Narodowego. Przytór zamieszkuje około 800 mieszkańców[potrzebny przypis].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na początku XIX wieku Przytór był największą wiejską osada powiatu. W ówczesnej wsi mieszkało 1068 osób tj. 200 rodzin. W tym czasie znaczny był połów ryb, zwłaszcza węgorzy. Wielu młodych ludzi ze wsi podejmowało prace na morzu w roli jungów lub marynarzy, do czego zachęcały przedsiębiorstwa żeglugowe w Świnoujściu i Szczecinie.

Nazwę Przytór wprowadzono urzędowo rozporządzeniem w 1946 roku, zastępując poprzednią niemiecką nazwę Pritter[2].

W latach 1945-54 istniała gmina Przytór.

Zabudowa[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajduje się zabytkowy[3] neogotycki kościół parafialny Najświętszego Serca Pana Jezusa z 1895 roku, z wieżą o wysokości 43 m. Stoi na miejscu wcześniejszej budowli ryglowej.

Obok kościoła rośnie pomnik przyrody dąb "Szyper", o obwodzie 295 cm[4].

W Przytorze oraz w pobliskim lesie na północnym zachodzie od dzielnicy, na rozległym obszarze, znajdują się ruiny schronów baterii Goeben, ciężkiej artylerii nadbrzeżnej, z okresu II wojny światowej.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

W dzielnicy swoją siedzibę ma filia nr 1 miejskiego Domu Kultury w Świnoujściu. W ramach zajęć ćwiczy tam zespół wokalno-instrumentalny "Malwy", koło turystyczno-krajoznawcze i kółko plastyczne. Odbywa się tam także aerobik i nauka gry na instrumentach muzycznych[5].

Mapa wyspy Wolin z zaznaczonym Przytorem

Przez Przytór prowadzą dwa znakowane szlaki turystyczne:

Samorząd mieszkańców[edytuj | edytuj kod]

Świnoujście utworzyło jednostkę pomocniczą miasta – "Osiedle Przytór-Łunowo", którego granice stanowią jednostki obszarowe miasta: Przytór i Łunowo. Organem uchwałodawczym jest ogólne zebranie mieszkańców. Organem wykonawczym jest zarząd osiedla, który składa się z 5 do 7 członków. Ogólne zebranie mieszkańców wybiera zarząd osiedla[6].

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Znajduje się tu przystanek osobowy Świnoujście Przytór (1,5 km na północ-północny zachód, przy linii kolejowej Szczecin Dąbie-Świnoujście i drodze krajowej nr 3) oraz przystanek autobusowy PKS. Kursują tu także autobusy miejskie linii nr 7 i 10. Znajduje się tutaj port morski Przytór.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dz.U. z 1971 r. Nr 32, poz. 297
  2. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262, s. 6)
  3. Wojewódzki Konserwator Zabytków w Szczecinie, nr rej. A-284
  4. Jerzy Kosacki, Bogdan Kucharski: Pomorze Zachodnie i Środkowe. Przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 2001, s. 119. ISBN 83-7200-583-4.
  5. Filia MDK Świnoujście-Przytór (pol.). Miejski Dom Kultury w Świnoujściu. [dostęp 2009-03-22].
  6. Uchwała Nr XI/93/2003 Rady Miasta Świnoujścia z dnia 3 lipca 2003 r. ws. utworzenia jednostki pomocniczej Osiedla Przytór-Łunowo (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2003 r. Nr 103, poz. 1737)