Jerzy Sawicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Jerzy Sawa-Sawicki.
Grób Jerzego Sawickiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Jerzy Sawicki, pierwotnie Izydor Reisler, ps. Lex (ur. 23 stycznia 1910 w Gródku Jagiellońskim, zm. 5 czerwca 1967 w Brukseli) – polski prawnik, profesor uniwersytecki, karnista specjalizujący się w prawie karnym międzynarodowym, adwokat, prokurator Sądu Najwyższego oraz Najwyższego Trybunału Narodowego, felietonista[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył prawo na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. W latach 1936–1941 praktykował jako adwokat we Lwowie[1]. W okresie radzieckiej okupacji Lwowa był m.in. na stanowisku członka III Kolegium Adwokatów we Lwowie.

Według Zbigniewa Błażyńskiego po 1941 Sawicki był agentem Gestapo w okupowanym przez Niemców Lwowie[2].

Ze względu na swoje żydowskie pochodzenie od 1942 do 1944 ukrywał się w Kraśniku, w majątku państwa Teleżyńskich (konspiratorów ZWZ, NOW, a później NSZ), pod nazwiskiem Jerzy Biłobran. Wspólnie z nim zamieszkała, jako jego "siostra", Stefania Łobaczewska jako Stefania Biłobran. Związał się z PPR. W 1944 został zmuszony do ucieczki przed gestapo. Po wkroczeniu sowietów znalazł pracę w Prokuraturze Specjalnej w Lublinie[3].

W latach 1944–1953 był prokuratorem Sądu Najwyższego oraz Najwyższego Trybunału Narodowego ds. ścigania przestępców wojennych w Polsce[1].

W latach 1945–1946 brał udział w pracach delegacji KRN na procesy norymberskie[1]. Od 1946 z polecenia ministra sprawiedliwości Henryka Świątkowskiego podjął śledztwo dotyczące zbrodni na polskich oficerach w Katyniu, z zamiarem przypisania tej zbrodni Niemcom jako ludobójstwa. 26 stycznia 1946 w Norymberdze prowadził m.in. przesłuchanie Ericha von dem Bacha w ramach śledztwa przeciwko zbrodniarzom wojennym[1].

Oskarżał w procesach przed Najwyższym Trybunałem Narodowym: Arthura Greisera (1946), Josefa Bühlera (1948) oraz załogi hitlerowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz[1].

W latach 1948–1950 był profesorem na Wydziale Prawa Uniwersytetu Łódzkiego, a od 1952 – na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego[1].

Razem z Igorem Andrejewem, Leszkiem Lernellem, Sawicki był współautorem najważniejszego w okresie stalinizacji Polski podręcznika Prawo karne Polski Ludowej (1954).

Uczniem Sawickiego był m.in. Lech Falandysz, który nazwał go swoim "mistrzem"[4].

Jerzy Sawicki zmarł w 1967, pochowany jest na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera C 2 rz. 5 m. 13).

Ważniejsze publikacje[1][edytuj | edytuj kod]

  • opracowanie Zbiór przepisów specjalnych przeciwko zbrodniarzom hitlerowskim i zdrajcom Narodu (1945)
  • Zbiór przepisów specjalnych przeciwko zbrodniarzom hitlerowskim i zdrajcom narodu z komentarzem (1945; współautor)
  • Ludobójstwo. Od pojęcia do konwencji 1933-1948 (1949)
  • Prawo karne Polski Ludowej (1954; współautor)
  • Socjalistyczna dyscyplina pracy w prawie karnym (1954)
  • Od Norymbergi do układu paryskiego. Za kulisami niemieckiego rewizjonizmu (1955)
  • Ochrona czci a wolność krytyki (1956)
  • Przestępstwa przeciwko Państwu Ludowemu (1960)
  • Siedem procesów przed Najwyższym Trybunałem Narodowym (1962; współautor)
  • Przed trybunałem świata (1962; współautor)
  • zbiór felietonów Sędziowie są omylni (1963)
  • Alchemia prawa (1965)
  • Ludzie i sprawy Norymbergi (1967; współautor)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Hasło "Jerzy Sawicki", [w:] Wielka encyklopedia PWN, t. 24, Warszawa 2004, s. 398.
  2. "Weźmy dla przykładu prokuratora Sawickiego. Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego miało w swoich aktach dowody, że Sawicki współpracował z Gestapo na terenie getta lwowskiego. Sawicki wiedział o istnieniu tych akt i to gwarantowało jego całkowite posłuszeństwo. Sprawa ta w końcu stała się głośna i Sawicki został zwolniony ze stanowiska prokuratora, ale zanim odszedł, zasłużył się aparatowi bezpieki" Por. Zbigniew Błażyński, Mówi Józef Światło. Za kulisami bezpieki i partii 1940–1955, słowo wstępne Jan Nowak Jeziorański, Warszawa 2003, s. 236
  3. Marek Jan Chodakiewicz: Żydzi i Polacy 1918-1955. Wyd. 2. Warszawa: Fronda, 2000, s. 224-225. ISBN 978-83-62268-69-6.
  4. [1] "U profesora Gubińskiego i przy jego wydatnej pomocy zrobiłem i doktorat i habilitację. Przez krótki okres moim drugim mistrzem był profesor Jerzy Sawicki – słynny "Lex". Postać niezwykle barwna i ciekawa, który swoim wyglądem przypominał raczej artystę niż profesora prawa." [w:] Anna Kokocińska, Piotr Bałasz Pn, 20 stycznia 1997. Rozmowa z prof. Lechem Falandyszem

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Hasło "Jerzy Sawicki", [w:] Wielka encyklopedia PWN, t. 24, Warszawa 2004, s. 398.