Kalendarz Kosmiczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kalendarz Kosmiczny – metoda wizualizacji chronologii wszechświata, skalowania jego obecnego wieku (13,8 miliarda lat) do jednego roku, aby użyć go do celów pedagogicznych w popularyzacji nauki lub nauczaniu o niej, a także uświadomienia sobie ogromnych różnic czasu między kolejnymi wydarzeniami[1].

Graficzny widok Kosmicznego Kalendarza z miesiącami roku, grudniem i ostatnią minutą

W tej wizualizacji Wielki Wybuch nastąpił 1 stycznia o północy, a chwila obecna przypada na ostatni dzień grudnia tuż przed północą[1][2]. W tej skali w jednej „kosmicznej sekundzie” upływa 437,5 roku, „godzina” to 1,575 mln lat a „doba” – 37,8 mln lat[1].

Koncepcję tę spopularyzował Carl Sagan w książce Rajskie smoki (1977) i serialu telewizyjnym Kosmos[3]. Sagan dodaje porównanie pod względem powierzchni, wyjaśniając, że jeśli kalendarz kosmiczny zostałby zeskalowany do wielkości boiska piłkarskiego, to „cała ludzka historia zajmowałaby powierzchnię wielkości [jego] ręki”[4][5][6][7].

Przeciętne ludzkie życie (70–80 lat) to 0,16 sekundy „kosmicznego czasu”[3].

Wybrane wydarzenia przed grudniem[3]
Wydarzenie Data
Wielki Wybuch 1 stycznia
Początek Drogi Mlecznej 1 maja
Początek Układu Słonecznego 9 września
Uformowanie Ziemi 14 września
Początek życia na Ziemi ~ 25 września
Uformowanie najstarszych znanych skał na Ziemi 2 października
Data najstarszych skamielin (bakterii i sinic) 9 października
Wynalezienie rozmnażania płciowego (przez mikroorganizmy) ~ 1 listopada
Najstarsze skamieniałe rośliny fotosyntetyzujące 12 listopada
Rozkwit eukariontów (pierwsze komórki z jądrami) 15 listopada
Wybrane wydarzenia grudnia[3]
Wydarzenie Dzień grudnia
Na Ziemi zaczyna pojawiać się atmosfera z tlenem – katastrofa tlenowa 1
Rozwój wulkanizmu • Powstanie kanałów na Marsie 5
Pierwsze robaki 16
Koniec prekambruPaleozoik i Kambr • Rozkwit bezkręgowców 17
Pierwszy plankton oceaniczny • Rozkwit trylobitów 18
Ordowik • Pierwsza ryba • Pierwsze kręgowce 19
Sylur • Pierwsze rośliny naczynioweRośliny rozpoczynają kolonizację ziemi 20
Dewon • Pierwsze owadyZwierzęta rozpoczynają kolonizację ziemi 21
Pierwsze płazy • Pierwsze skrzydlate owady 22
Karbon • Pierwsze drzewa • Pierwsze gady 23
Perm • Pierwsze dinozaury 24
Koniec paleozoiku • Początek ery mezozoicznej 25
Trias • Pierwsze ssaki 26
Jura • Pierwsze ptaki 27
Kreda • Pierwsze kwiatyWyginięcie dinozaurów 28
Koniec mezozoiku • Początek kenozoiku i trzeciorzędu • Pierwsze walenie • Pierwsze naczelne 29
Pierwsza ewolucja płatów czołowych w mózgach naczelnych • Pierwsze hominidy • Gigantyczne ssaki 30
Koniec pliocenuCzwartorzęd (plejstocen i holocen) • Pierwsi ludzie 31
Wybrane wydarzenia 31 grudnia[3]
Wydarzenie Godzina 31 grudnia
Prokonsul i ramapitek – prawdopodobni przodkowie małp człekokształtnych i ludzi ~13:30
Pierwsi ludzie ~22:30
Powszechne używanie narzędzi kamiennych 23:00
Udomowienie ognia przez człowieka z Pekinu 23:46
Początek ostatniego okresu zlodowacenia 23:56
Przybyli przez ocean ludzie zasiedlają Australię 23:58
Malowanie jaskiń w Europie 23:59
Wynalazienie rolnictwa 23:59:20
Cywilizacja neolityczna • Pierwsze miasta 23:59:35
Pierwsze dynastie w Sumerze, Ebli i Egipcie • rozwój astronomii 23:59:50
Wynalezienie alfabetuImperium Akadyjskie 23:59:51
Kodeksy prawne Hammurabiego w Babilonie • Średnie Państwo w Egipcie 23:59:52
Epoka brązuKultura mykeńskaWojna trojańskaKultura Olmeków • Wynalezienie kompasu 23:59:53
Epoka żelaza • Pierwsze Imperium AsyryjskieKrólestwo Izraela • założenie Kartaginy przez Fenicjan 23:59:54
AśokaDynastia QinPeryklejskie Ateny • narodziny Buddy 23:59:55
Geometria euklidesowa • Fizyka Archimedesa • Astronomia ptolemejska • Imperium Rzymskie • Narodziny Chrystusa 23:59:56
Zero i liczby dziesiętne • Upadek Rzymu • Narodziny islamu i cywilizacji islamskiej 23:59:57
Cywilizacja MajówDynastia SongCesarstwo BizantyńskieInwazja mongolskaKrucjaty 23:59:58
Renesans w Europie • Rejsy odkrywcze z Europy i Chin • Pojawienie się metody eksperymentalnej w nauce 23:59:59
Powszechny rozwój nauki i technologii • Pojawienie się kultury globalnej • Nabycie środków samozniszczenia gatunku ludzkiego • Pierwsze kroki w planetarnej eksploracji kosmosu i poszukiwanie inteligencji pozaziemskiej Teraz

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Harsh Gupta, What If The Universe Was Just 365 Days Old?, Science ABC, 20 maja 2016 [dostęp 2018-12-23] (ang.).
  2. ASP: Cosmic Calendar, web.archive.org, 16 grudnia 2007 [dostęp 2018-12-23] [zarchiwizowane z adresu 2007-12-16].
  3. a b c d e Kosmiczna oś czasu.
  4. Ediz SÖZÜER, Rehearsal Scene (Evidence for Eternal Life): New Perspectives from the Treatise of Resurrection, Ediz Sözüer, 18 grudnia 2017 [dostęp 2018-12-23] (ang.).
  5. L. Juliana Claassens, Carolyn J. Sharp, Feminist Frameworks and the Bible: Power, Ambiguity, and Intersectionality, Bloomsbury Publishing, 19 października 2017, ISBN 978-0-567-67158-5 [dostęp 2018-12-23] (ang.).
  6. John Hussey, Bang to Eternity and Betwixt: Cosmos, John Hussey, 31 lipca 2014 [dostęp 2018-12-23] (ang.).
  7. Congress Volume Stellenbosch 2016, BRILL, 14 listopada 2017, ISBN 978-90-04-35389-3 [dostęp 2018-12-23] (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]