Kamienica Pod Ewangelistami

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kamienica Lanckorońskich
Obiekt zabytkowy nr rej. A-141 z 1965
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Adres Rynek Główny 21
ul. Bracka 1
Ukończenie budowy XIV-XVII, po 1850, 1907
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Kamienica Lanckorońskich
Kamienica Lanckorońskich
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Kamienica Lanckorońskich
Kamienica Lanckorońskich
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kamienica Lanckorońskich
Kamienica Lanckorońskich
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kamienica Lanckorońskich
Kamienica Lanckorońskich
Ziemia50°03′39″N 19°56′11″E/50,060833 19,936389
Tablica upamiętniająca założenie banku na parterze kamienicy - Akcyjny Bank Hipoteczny (1867)

Kamienica Pod Ewangelistami (Waxmanowska, Fiauzerowska, Lanckorońskich) – zabytkowa kamienica stojąca przy Rynku Głównym 21 (róg ulicy Brackiej 1) w Krakowie.

Budynek został wzniesiony w XIV w. W XV w. zyskała sobie układ wnętrz typowy dla krakowskiego domu mieszczańskiego. Murowana oficyna tylna powstała w XIV lub XV w., natomiast drewniane zabudowania południowo-zachodniej części działki dopiero w latach 30. XIX w. (zostały one zastąpione murowaną oficyną).

W drugiej połowie XVI w. rozpoczął się proces przekształcania zabudowań na pałac miejski rodzin patrycjuszowskich (zakończony w pierwszej połowie XVII w.). Powstała wówczas wczesnobarokowa parterowa galeria arkadowa na dziedzińcu.

Na fasadzie kamienicy znajduje się tablica informacyjna z nazwą banku, a także tablica upamiętniająca śmierć Władysława Orkana w tymże budynku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • W latach 1656-57 stacjonował tu gubernator okupowanego Krakowa, generał P. Wirtz.
  • W 1674 r. została wykupiona przez W. Morsztyna i zmodernizowana przed 1688 r. (m. in. przy fasadzie zbudowano portyk kolumnowy z figurami czterech ewangelistów na balustradzie). Z bogatego wyposażenia wnętrz zachowała się dekoracja sztukatorska na sklepieniu pomieszczenia zwanego niesłusznie kaplicą, dopełniona polichromiami o tematyce mitologicznej.
  • Przed 1789 r. dokonano klasycystycznej przebudowy z inicjatywy kasztelana kijowskiego M. Lanckońskiego (galeria po zachodniej stronie dziedzińca, fasada z niewielkimi zmianami zachowana, portal z herbem Zadora przeniesiono do Muzeum Narodowego).
  • W czwartej ćwierci XIX w. mieściła się tu bogata kolekcja obrazów.
  • Od 1818 r. kamienica stanowiła własność rodzin kupieckich m.in. A. Helcla.
  • W drugiej ćwierci XIX w. na parterze mieściła się cukiernia Taronich.
  • Po pożarze w 1850 r. została przebudowana według projektu K. Szydłowskiego (m. in. zmiany polegały na budowie trzeciego piętra).
  • W 1867 roku w kamienicy otwarto filię Akcyjnego Banku Hipotecznego, siedzibą banku (obecnie PKO), kamienica jest do dziś.
  • W latach 1902-05 wyburzono oficyny oraz galerie arkadowe i wzniesiono dom przy ul. Brackiej 1a (na parterze odtworzono wczesnobarokową galerię, na pierwszym piętrze wyeksponowano stropy).
  • Od 1907 r. prowadzono liczne przekształcenia dla filii Galic. Banku Hipotecznego według projektu J.L. Perosia (w miejscu sieni i sklepu powstała sala operacyjna z modernistyczną dekoracją, na pierwszym piętrze biura).