Szara Kamienica w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szara Kamienica
Obiekt zabytkowy nr rej. A-54 z 1936
Szara Kamienica
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Adres Rynek Główny 6
Kondygnacje 4
Ukończenie budowy XIII, 1902-1913
Pierwszy właściciel rodzina Zborowskich
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Szara Kamienica
Szara Kamienica
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Szara Kamienica
Szara Kamienica
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Szara Kamienica
Szara Kamienica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szara Kamienica
Szara Kamienica
Ziemia50°03′40″N 19°56′19″E/50,061111 19,938611

Szara Kamienica – jedna z największych kamienic przy Rynku Głównym w Krakowie (Rynek Główny nr 6).

Kamienica ta powstała w XIV w. z połączenia dwóch odrębnych budynków mieszkalnych. Od drugiej połowy XVI w. była w posiadaniu kolejno rodzin: Zborowskich, Zebrzydowskich, a następnie w XVIII w. w rękach rodziny Żeleńskich. W lutym 1574 Piotr i Samuel Zborowscy podejmowali tutaj po uroczystościach koronacyjnych króla Henryka Walezego. W latach 1747-1772 mieszkał tutaj Marcin Oracewicz, a w 1787 Żeleńscy wydali obiad na cześć króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Na fasadzie kamienicy znajdują się dwie pamiątkowe tablice. Jedna informuje o mieszczącym się tutaj sztabie Tadeusza Kościuszki w czasie powstania w 1794, a druga o kwaterze Rządu Narodowego w czasie powstania krakowskiego w 1846.

W 1853 właścicielem kamienicy został Stanisław Feintuch, który zmienił nazwisko na Szarski (od nazwy kamienicy) i otworzył w gotyckiej sali na parterze kamienicy od strony Rynku Głównego sklep oraz hurtownię w podwórzu. Początkowo firma miała bardzo szeroki asortyment, sprzedawano wszystko: kawę, cegły, chleb, lakiery, z czasem firma przekształciła się w znany sklep kolonialny "Szarski i Syn". Zmierzch firmy "Szarski i syn" rozpoczął się podczas II wojny światowej, gdy Niemcy usunęli ją z frontowych pomieszczeń kamienicy. Na trzy lata przed jubileuszem 100-lecia, w 1950, powojenni właściciele Jan Szarski i Stanisław Szarski zdecydowali o zamknięciu firmy z powodu narzuconych, gigantycznych, nieuzasadnionych podatków, tzw. "domiarów". Przed II Wojną Światową w kamienicy znajdował się lokal Stronnictwa Narodowego i Młodzieży Wszechpolskiej.

Na zlecenie Henryka Szarskiego w latach 1907-1913 kamienicę odnowiono i przebudowano. Wnętrze sklepu i polichromię pokrywającą sklepienie zaprojektował i wykonał Józef Mehoffer. W 2009 polichromia została poddana zabiegom konserwatorskim. Kamienica zachowała kolumnowy portal z XVII w., gotyckie krzyżowo-żebrowe polichromowane sklepienie na parterze, a na piętrach stropy drewniane kasetonowe oraz podciągi drewniane ozdobione polichromiami.

Kamienica została wpisana do Rejestru Zabytków Krakowa w 1936.

Obecnie Szara Kamienica jest własnością Fundacji "Grey House Szara Kamienica", która powstała na początku lat 90. XX w. z myślą o restauracji tego zabytkowego kompleksu. Fundacja przeprowadziła generalny remont budynku. Budynek mieści obecnie powierzchnie biurowe (np. British Council) i mieszkalne, na parterze zaś od strony Rynku znajduje się restauracja "Szara", a od strony ul. Siennej – butiki.

Bibliografia[edytuj]

  • Michał Rożek: Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa, PWN 1993