Kazimierz Chodynicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Kazimierz Chodynicki (ur. 31 marca 1890 w Warszawie, zm. 14 maja 1942 w Warszawie) – polski historyk, profesor Uniwersytetu Wileńskiego i Poznańskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem adwokata Pawła (uczestnika powstania styczniowego, zesłańca) i Ludwiki z Zawiszów (nauczycielki gimnazjalnej historii i literatury). Ukończył gimnazjum E. Konopczyńskiego w Warszawie (1909), następnie studiował historię i historię literatury na Uniwersytecie Jagiellońskim (1909–1914), m.in. pod kierunkiem Ignacego Chrzanowskiego, Stanisława Krzyżanowskiego, Wacława Sobieskiego. Pod opieką Krzyżanowskiego obronił w 1914 doktorat na UJ (na podstawie pracy Próby zaprowadzenia chrześcijaństwa na Litwie przed rokiem 1386). W latach 1910–1914 był prezesem studenckiego Koła Historyków UJ. Lata 1915–1918 spędził w Moskwie, gdzie uczył historii w polskich gimnazjach emigracyjnych. Od 1918 wykładał średniowieczną historię powszechną w Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie (od 1920 jako docent, po habilitacji na Uniwersytecie Warszawskim na podstawie pracy Stosunek Rzeczypospolitej do wyznania grecko-wschodniego, przygotowanej pod kierunkiem Marcelego Handelsmana). Pracował również jako archiwista w Archiwum Akt Dawnych w Warszawie (1919–1921). W 1921 przeniósł się do Wilna, gdzie został profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Stefana Batorego i kierownikiem Katedry Historii Średniowiecznej i Nauk Pomocniczych. Od 1928 pozostawał związany z Uniwersytetem Poznańskim, kierował Katedrą Historii Wschodniej Europy, od 1934 był profesorem zwyczajnym, a w roku akademickim 1933 i 1937 pełnił funkcję dziekana Wydziału Humanistycznego. Po wybuchu wojny był więziony na Pawiaku jako zakładnik (od października 1939 do kwietnia 1940). Po zwolnieniu pracował jako urzędnik w Warszawie, brał udział w tajnym nauczaniu oraz wykładał historię XVI wieku i nauki pomocnicze historii na Uniwersytecie Ziem Zachodnich w Poznaniu i tajnym Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1923–1928 redagował pismo "Ateneum Wileńskie". Zmarł na chorobę płuc, której nabawił się w czasie uwięzienia na Pawiaku. Znaczna część jego rękopisów została spalona przez Niemców po powstaniu warszawskim.

Zakres badań[edytuj | edytuj kod]

W pracy naukowej zajmował się historią średniowiecza Europy wschodniej, historią Kościoła prawosławnego, dziejami reformacji w Polsce. Analizował walki wpływów politycznych Polski, arcybiskupstwa ruskiego i zakonu krzyżackiego w XIV wieku, co uznał za powody pozostawania Litwy w pogaństwie do unii z Polską. Był autorem hipotezy o żmudzkim pochodzeniu dynastii Giedymina. Zapoczątkował badania nad dziejami unii kościelnych od XV do XVII wieku. Określił przyczyny powstania unii brzeskiej – wpływy Kurii Rzymskiej, stosunki wewnętrzne w Kościele prawosławnym i stosunki wewnętrzne w Rzeczypospolitej.

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Poglądy na zadania historii w epoce Stanisława Augusta (1915)
  • Zygmunt August wobec wyznania grecko-wschodniego (1916)
  • Reformacja w Polsce (1921)
  • Kilka uwag o niektórych zadaniach nauki polskiej w zakresie paleografii i dyplomatyki ruskiej (1925)
  • Geneza dynastii Giedymina (1926)
  • O wpływach polskich na dokument ruski Wielkiego Księstwa Litewskiego (1926)
  • Rękopis Raudański (1926)
  • Legenda o męczeństwie 14 franciszkanów w Wilnie (1927)
  • Geneza i rozwój legendy o 3 męczennikach wileńskich (1928)
  • Geneza i rozwój podania o zabójstwie Zygmunta Kiejstutowicza. Ze studiów nad dziejopisarskim litewskim (1928)
  • Sprawa o spalenie zboru ewangelickiego w Giałowie na Żmudzi (1928)
  • Tradycja jako źródło historyczne (1928)
  • Lata uniwersyteckie Lelewela 1804–1808 (1929)
  • Kilka zagadnień z dziejów wewnętrznych Litwy po Unii Lubelskiej (1930)
  • W sprawie genezy Orła polskiego (1930)
  • Kościół prawosławny a Rzeczpospolita Polska. Zarys historyczny 1370–1632 (1934)
  • Geneza unii brzeskiej (1935)
  • Początek dziejów nowoczesnych (1936, w: Wielka historia powszechna)
  • Z dziejów prawosławia na Wołyniu 992–1596 (1937)

Członkostwo w towarzystwach naukowych[edytuj | edytuj kod]

Był członkiem-korespondentem PAU (od 1927), członkiem Polskiego Towarzystwa Naukowego w Moskwie (1915), członkiem zwyczajnym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk (1928), członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A–J, Wrocław 1983, s.207-210.
  • Dariusz Matelski, Kazimierz Chodynicki (1890–1942). Wspomnienie, „Gazeta Wyborcza Poznań”, nr 129 (4340) z 4 czerwca 2003, s. 8.
  • Dariusz Matelski, Grabież dóbr kultury w wojnach Rzeczypospolitej Obojga Narodów (1569–1795). Książka dedykowana pamięci kierowników Katedry Historii Wschodu Europy Uniwersytetu Poznańskiego – prof. Józefowi Paczkowskiemu (1861–1933), prof. Kazimierzowi Chodynickiemu (1890–1942) i prof. Henrykowi Łowmiańskiemu (1898–1984); Poznań 2005.
  • Janusz Bazydło, Chodynicki Kazimierz [w:] [Encyklopedia Katolicka], t. 3, Lublin 1979, k. 206-207.
  • S. Bodniak, Kazimierz Chodynicki, „Kwartalnik Historyczny” 53 (1939-1945), s. 440-452.
  • K. Pietkiewicz, Kazimierz Chodynicki [w:] Wybitni historycy wielkopolscy, Poznań 1989.
  • Hanna Winnicka, Chodynicki Kazimierz [w:] Słownik historyków polskich, Warszawa 1994, s. 77.