Kiełczów
51°08′21″N 17°10′43″E/51,139167 17,178611| wieś | |
_ID_723983.jpg) Kościół Matki Boskiej Różańcowej | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2021) |
10 572[2] |
| Strefa numeracyjna |
71 |
| Kod pocztowy |
55-093[3] |
| Tablice rejestracyjne |
DWR |
| SIMC |
0873857 |
Położenie na mapie gminy Długołęka  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego  | |
Położenie na mapie powiatu wrocławskiego  | |
| 51°08′21″N 17°10′43″E/51,139167 17,178611[1]
| |
Kiełczów – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Długołęka.
Podział administracyjny
[edytuj | edytuj kod]W latach 1945–1951 lub 1954 Kiełczów administracyjnie wchodził w skład gminy Zakrzów w powiecie oleśnickim. W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kiełczów, po jej zniesieniu w gromadzie Śliwice, następnie w gromadzie Brzezia Łąka. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.
Geografia
[edytuj | edytuj kod]Kiełczów jest położony przy dawnej drodze Psie Pole – Bierutów, na północ od rzeki Widawy. Od strony południowej przy Widawie połóżony na wysokości 119,7 m n.p.m., a przy rozwidleniu dróg do Kiełczówka i Wilczyc – 119,5 m n.p.m., zaś przy drodze do Kamienia – 129,3 m n.p.m.[4]
Populacja[4]
[edytuj | edytuj kod]
Poprzednia nazwa
[edytuj | edytuj kod]W 1335 roku w dokumentach pojawia się nazwa Villa Wigandi, w 1346 r. – Wygandisdorf, w 1376 r. Wygandi villa (nazwa patronimiczna od patrona-założyciela o imieniu Wygand). Równocześnie, oprócz nazwy oficjalnej, funkcjonowała nazwa Kielcow. Nie jest znana data jej powstania, pojawiła się nie później niż w XVIII w. W 1845 r. nazwę Kielcow podaje Knie[5]. Przed II wojną światową wieś nosiła nazwę Gross Weigelsdorf.
Historia
[edytuj | edytuj kod]We wsi zlokalizowane są stanowiska archeologiczne, na których odkryto osadę kultury łużyckiej (II w. p.n.e.) i osadę kultury przeworskiej (II – IV w. p.n.e.). Kiełczów wzmiankowano w roku 1335 jako villa Wigandi[4] w rejestrze nuncjusza Galharda; już jako siedzibę parafii.
Pierwszym osadnikiem był Wygand, od którego miejscowość wzięła nazwę. Przed 1501 r. właścicielem wsi był Nickel von Langenau. W 1505 r. Hans Borschnitz zapisał czynsze z sądu wyższego Kiełczowa żonie Annie. Następnymi właścicielami obu części wsi byli: 1506 r. Hans von Hessen, w 1610 r. Adam von Gaffron, w 1630 r. Kasper Friedrich von Scherz, 1664 r. Heinrich Adolph von Hessen, Kasper Adam von Studniz, w 1678 r. Hans George von Berka, w 1720 r. von Frankenberg, a od 1777 r. Weihbischof von Strachwitz, zaś potem jego brat Anton Friedrich von Strachwitz. W 1845 r. właścicielem wsi był Anton Georg Friedrich baron von Strachwitz[4].
W latach 1526–1530 książę ziębicko-oleśnicki Karol zastawiał część księstwa oleśnickiego, w tym Kiełczów, radzie miasta Wrocławia za 18 tys. złotych guldenów[6]. Około roku 1530, czyli już na 8 lat przed oficjalnym wprowadzeniem Nowej Nauki w księstwie oleśnickim, miejscowi luteranie przejęli kościół parafialny. Ze względu na jego nie najlepszy stan, w roku 1597 zbudowali nowy.
Obecny, klasycystyczny, wybudowany został w latach 1790–1792 pod nazwą Trójcy Świętej na resztkach poprzedniej budowli[6]. Twórca tego nowego (klasycystycznego) wiejskiego kościoła protestanckiego do dzisiaj nie został poznany. Remontowany w latach: 1859 (elewacje), 1892 i 1930-1931. Obecnie pełni rolę kościoła parafialnego parafii rzymskokatolickiej pod wezwaniem Matki Bożej Różańcowej. Po przejęciu przez katolików remontowany w roku 1969.
W pożarze, który wybuchł w 1654 r., spłonęły zakrystia, dom parafialny i szkoła, a także wszystkie kościelne dokumenty[6]. Wizytacje kościoła z lat 1683 i 1791 stwierdziły, że mieszkańcy Kiełczowa mówili językiem polskim[7]. W 1845 r. we wsi znajdowało się 92 domy, zamieszkane przez 664 mieszkańców[6]. W połowie XIX w. do parafii w Kiełczowie należeli mieszkańcy Kiełczowa i Kiełczówka, Piecowic, Zgorzeliska, Krzykowa, Mirkowa, Pietrzykowic, Śliwic, Kamienia, Wilczyc, Lutoszyc i Brzeziej Łąki[4]. Prawdopodobnie w połowie XVII w. (1655) powstała we wsi szkoła, której istnienie potwierdzono w latach 1785, 1837 i 1845[4].
14 lutego 1874 utworzono Amtsbezirk Groß Weigelsdorf – dystrykt-powiat Kiełczów obejmujący wsie Kiełczów, Kiełczówek, Mirków i prawdopodobnie Kamień oraz majątki ziemskie Kiełczów, Kiełczówek i Kamień. Administratorem nowo utworzonego powiatu został Gutspächter Steiner, a 3 grudnia 1880 – Waschke[8]. W 1907 r. ludność wsi liczyła 707 osób, przy czym ludności polskojęzycznej nie stwierdzono[6].
W 1945 roku po zakończeniu II wojny światowej niemiecka ludność wyjechała lub została wysiedlona w całości, a na jej miejsce przybyli osadnicy polscy, pochodzący głównie z woj. kieleckiego[6]. Podsumowanie akcji osadniczej z 31.10.1946 wskazuje na to, że było ich wtedy w Kiełczowie 433 (89 rodzin). Odnotowano również 6 repatriantów (2 rodziny) z dawnych województw wschodnich II Rzeczpospolitej[9]. W 1972 r. ustanowiono w Kiełczowie parafię rzymskokatolicką im. Najświętszej Maryi Panny Różańcowej, której pierwszym proboszczem został ks. Jan Gdak[4]. W latach 1950. we wsi przy ulicy Wilczyckiej uruchomiono szkołę podstawową. We wrześniu 1994 r. podjęto decyzję o rozbudowie szkoły[10], którą zrealizowano do 1997 r., zaś w 199 r. oddano szkolną halę sportową[4].
W herbie widnieje na tarczy krzak winny[5]. Kataster Kiełczowa z I poł. XVIII w. zaopatrzony jest w lakową pieczęć gminy z wizerunkiem idącego chłopa, podpierającego się kijem i z widłami w ręku[11].
Obecnie Kiełczów jest pierwszą co do wielkości wsią w gminie Długołęka, z liczbą 10572 mieszkańców (stan na 2021 rok)[12][13]. We wsi przeważa zabudowa jednorodzinna, jednakże ze względu na bardzo duże zainteresowanie – powstało oraz nadal powstaje wiele osiedli domków jednorodzinnych, także w zabudowie szeregowej.
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest[14]:
- kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki, parafialny, pw. Matki Boskiej Różańcowej, z lat 1790–1792
-
Kościół Matki Boskiej Różańcowej -
Kościół Matki Boskiej Różańcowej
_ID_723983.jpg)
_ID_723983.jpg)
Osoby związane z Kiełczowem
[edytuj | edytuj kod]- Jan Maurycy Strachwitz – biskup pomocniczy Wrocławia[15]
- Stanisław Gadek ps. „Czarny” - łącznik AK w oddziale mjra Jana Piwnika „Ponurego”[16]
- Lilla Jaroń – wiceministra edukacji[15]
Edukacja i kultura
[edytuj | edytuj kod]- W Kiełczowie funkcjonuje Szkoła Podstawowa im. Wandy Chotomskiej (imię nadano 3 czerwca 2009) usytuowana przy ul. Szkolnej 3, kształcąca dzieci w klasach I–VIII.
- Filia Gminnej Biblioteki Publicznej z Długołęki mieści się przy ul. Wilczyckiej 12[17].
Sport
[edytuj | edytuj kod]- GZS Widawa Kiełczów – klub piłkarski założony w roku 1980. Gra w rozgrywkach B-klasy w grupie Wrocław IX[18]. Mecze odbywały się na boisku przy ul. Szkolnej 1, obok budynku szkoły; a od sierpnia 2011 r. rozgrywane są na nowym boisku przy zbiegu ul. Północnej i Ogrodowej. Zawodnicy występują w strojach koloru zielono-żółtego.
- UKS Kiełczów Academy – uczniowski klub piłkarski założony w roku 2012. Uczniowski Klub Sportowy skupia młodzież ze szkoły podstawowej w Kiełczowie.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 52923.
- ↑ Wieś Kiełczów w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2021-11-05], liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 476 [zarchiwizowane 2022-10-26].
- ↑ a b c d e f g h Między Widawą a Dobrą, od zarania dziejów do współczesności. Słownik historyczno – geograficzny miejscowości z terenu LGD Dobra Widawa, Oleśnica 2011, s. 72, ISBN 978-83-61892-08-3 [dostęp 2025-06-30] (pol.).
- ↑ a b Tomasz Karniewicz, Zdzisław Nowakowski, Między Widawą a Dobrą, od zarania dziejów do współczesności., 2011.
- ↑ a b c d e f Ania Kaniewska, RYS HISTORYCZNY PARAFII [online], Parafia NMP Kiełczów [dostęp 2025-06-30].
- ↑ Tomasz Karniewicz, Zdzisław Nowakowski, Między Widawą a Dobrą, od zarania dziejów do współczesności., 2011, s. 72.
- ↑ Amtsbezirk Groß Weigelsdorf [online], territorial.de [dostęp 2017-11-24].
- ↑ Zbigniew Fras, Rainer Sachs, Roman Stelmach, Dzieje gminy Długołęka, Wrocław 1998, s. 153-154
- ↑ O Szkole - HISTORIA | Szkoła Podstawowa im. Wandy Chotomskiej w Kiełczowie [online], szkolakielczow.edupage.org [dostęp 2025-06-30].
- ↑ Zbigniew Fras, Rainer Sachs, Roman Stelmach, Dzieje gminy Długołęka, Wrocław 1998, s. 69
- ↑ http://www.powiatwroclawski.pl/web//uploads/pub/pages/page_1207/text_images/MAPA%20ZAGRO%C5%BBE%C5%83%20POWIATU.pdf.
- ↑ wieś Kiełczów. Polska w liczbach. [dostęp 2022-11-09].
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 228. [dostęp 2012-10-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-10-31)].
- ↑ a b Kiełczów dolnośląskie [online], genealogia.okiem.pl [dostęp 2025-06-30].
- ↑ Anna Barbara Kołodrubiec, W obronie ojczyzny i wiary. Żołnierze Armii Krajowej na terenie powiatu oleśnickiego i sycowskiego w latach 1942- 1956, Wrocław 2015
- ↑ Filia Kiełczów [online], bibliotekadlugoleka.pl [dostęp 2024-08-18] (pol.).
- ↑ 90minut.pl: 90minut – Widawa Kiełczów. [dostęp 2011-08-23].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Historia Kiełczowa. krajobrazy.dlugoleka.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-09-27)].
