Kino Femina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kamienica przy al. „Solidarności” 115 (dawniej ul. Leszno 35), do 2014 siedziba kina Femina
Wejście do kina
Hol Feminy
Wejście do sal: „A” i „B” (na dole) oraz „C” i „D” (na górze)
Tablica upamiętniająca artystów warszawskiego getta odsłonięta w 1991
Prace rozbiórkowe (wrzesień 2016)

Kino Femina – kino w Warszawie, które istniało w latach 1938–2014 przy al. „Solidarności” 115 (dawniej ul. Leszno 35).

Przed zamknięciem Femina należała do sieci Helios. Posiadała cztery sale, w których łącznie znajdowały się 574 miejsca[1].

Historia kina do 1945[edytuj | edytuj kod]

Kino mieściło się w kamienicy wzniesionej po 1935 pod adresem ul. Leszno 35[2]. Budynek miał siedem kondygnacji, a jego właścicielem był Dawid Bachrach. W 1936 uzyskał on pozwolenie na urządzenie w kamienicy kina, które zaprojektował Juliusz Żórawski[3].

Kino Femina zostało otwarte w 1938. Starało się przyciągnąć głównie żeńską publiczność. W jego repertuarze dominowały melodramaty[3].

Po kapitulacji Warszawy w 1939, w kamienicy ulokowała się niemiecka rewia[3]. W listopadzie 1940 budynek znalazł się w obrębie warszawskiego getta. 20 czerwca 1941 w miejscu kina Femina otwarto Teatr Femina. Jego dyrektorem artystycznym i literackim był Jerzy Jurandot, a dyrektorem muzycznym i kierownikiem orkiestry – Iwo Wesby[4]. Sala nowego teatru mogła pomieścić ponad 900 widzów[5]. Dzięki utalentowanym aktorom, dowcipnym tekstom i starannie dobranej muzyce Femina stała się teatrem rozrywkowym o wysokim poziomie artystycznym, kontynuując tradycje przedwojennych warszawskich kabaretów Qui Pro Quo i Morskie Oko[6]. Grano w niej po polsku, głównie widowiska, rewie i operetki. Jedną z występujących tam artystek była Maria Ajzensztadt, nazywana „słowikiem getta”[7].

Do dnia rozpoczęcia tzw. wielkiej akcji likwidacyjnej warszawskiego getta (22 lipca 1942) w Teatrze Femina odbyło się 14 premier[5]. Jeszcze w czasie akcji, w sierpniu 1942, cały obszar dzielnicy zamkniętej położony na południe od ulicy Leszno wraz z budynkami po nieparzystej stronie ulicy został wyłączony z getta i włączony do „aryjskiej” części miasta[8].

Opuszczony budynek był wykorzystywany przez Niemców jako magazyn[3]. Po likwidacji getta, prawdopodobnie latem 1943, pomieszczenia przy ul. Leszno 35 zajął koncesjonowany teatr „Figaro”, który działał tam do wybuchu powstania warszawskiego[9].

Po 1945[edytuj | edytuj kod]

Kamienica nie została zniszczona w 1944[10]. Po wojnie po obu jej stronach wzniesiono nowe budynki. W związku z budową Trasy W-Z w 1948 zmieniono nazwę wschodniego odcinka ulicy Leszno na al. Karola Świerczewskiego (od 1991 al. „Solidarności”)[11]. Zmianie uległa także numeracja budynków.

W 1958 w miejscu dawnego teatru ponownie uruchomiono kino, zachowując jego historyczną nazwę[12]. W latach 70. XX było ono zaliczane do tzw. kin I kategorii. Jedyna sala Feminy mogła wówczas pomieścić 635 widzów[13].

W czerwcu 1991, w 50. rocznicę utworzenia Teatru Femina, z inicjatywy Fundacji Muzeum „Umschlagplatz” w holu kina odsłonięto tablicę upamiętniającą aktorów i muzyków warszawskiego getta. W uroczystości wzięli udział m.in. Władysław Szpilman z żoną Haliną[14].

W 1996 Femina została przebudowana i zmodernizowana przez nowego właściciela, spółkę Kinoplex[12]. Powstały cztery mniejsze sale, przez co kino stało się pierwszym warszawskim multipleksem[15]. Najdłużej (dwa lata) granym filmem w powojennej historii „Feminy” był Pan Tadeusz, natomiast rekordowa liczba widzów (117 tys.) obejrzała Ogniem i mieczem[12].

W 2007 Femina wraz z pozostałymi kinami Kinoplexu została przejęta przez Centrum Filmowe „Helios”, które z kolei w 2010 zostało kupione przez Grupę Agora[16].

Zakończenie działalności[edytuj | edytuj kod]

Jesienią 2013 nowy najemca uzyskał zgodę na zmianę sposobu użytkowania części kamienicy zajmowanej przez kino i jej przebudowę[12]. 21 września 2014 kino zakończyło działalność[17]. Ostatnim granym filmem było Miasto 44[18]. W miejscu kina miał powstać sklep dyskontowy należący do sieci Biedronka[19].

W październiku 2014 spółka Jeronimo Martins Polska, właściciel sieci Biedronka, poinformowała o wystąpieniu o warunki zabudowy dla nowego projektu zakładającego budowę obok tworzonej w miejscu dawnej „Feminy” placówki handlowej kina z ponad 100-osobową widownią[20]. Jak napisała spółka w oficjalnym oświadczeniu, rozwiązanie łączące funkcje kulturalną i handlową było już proponowane wcześniej, jednak nie uzyskano dla niego pozytywnej decyzji administracyjnej[20]. Projekt, przewidujący nadbudowę kamienicy od strony podwórka, został jednak w grudniu 2014 oprotestowany przez Spółdzielnię Mieszkaniową „Żelazna Brama”, której członkowie obawiają się, że ograniczy im to dostęp do światła dziennego, a parking zajmą samochody widzów[21].

Burzenie pomieszczeń dawnego kina, przylegających od południa do kamienicy przy al. „Solidarności” 115, rozpoczęło się w sierpniu 2016. Jednocześnie spółka Jeronimo Martins poinformowała, że nie udało się zrealizować projektu dwufunkcyjnego, tj. sklepu połączonego z kinem[18].

We wrześniu 2014 Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie zwrócił się do Zespołu Nazewnictwa Miejskiego o wskazanie nowej nazwy dla zespołu przystankowego „Kino Femina” znajdującego się na skrzyżowaniu al. „Solidarności” i al. Jana Pawła II[22]. Zespół opowiedział się jednak za utrzymaniem obecnej nazwy[23].

22 grudnia 2016 w miejscu dawnego kina otwarto sklep Biedronka[24]. Obok sklepu nie powstała sala kinowa, zachowano jednak neon kina na elewacji[25].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nasze kina. W: Helios [on-line]. helios.pl. [dostęp 2014-09-21].
  2. Kino Femina. warszawa1939.pl. [dostęp 2014-09-18].
  3. a b c d Jerzy S. Majewski. Femina. 76 lat historii. „„Gazeta Stołeczna””, s. 14, 19 września 2014. 
  4. Barbara Engelking, Jacek Leociak: Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście. Warszawa: Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, 2013, s. 594. ISBN 978-83-63444-27-3.
  5. a b Barbara Engelking, Jacek Leociak: Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście. Warszawa: Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, 2013, s. 595. ISBN 978-83-63444-27-3.
  6. Ruta Sakowska: Ludzie z dzielnicy zamkniętej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993, s. 126. ISBN 83-01-11146-X.
  7. Róża Ziątek-Czarnota: Maria Ajzensztadt. culture.pl, 22 kwietnia 2013. [dostęp 2014-09-22].
  8. Paweł E. Weszpiński, Mapa 7. Getto warszawskie. Getto szczątkowe po wielkiej akcji likwidacyjnej [w:] Barbara Engelking, Jacek Leociak: Getto warszawskie....
  9. Tomasz Szarota: Okupowanej Warszawy dzień powszedni. Warszawa: Czytelnik, 2010, s. 277. ISBN 978-83-07-03239-9.
  10. Paweł E. Weszpiński, Mapa 9. Getto warszawskie. Współczesny układ ulic i ostańce zabudowy według stanu na rok 2013 na tle dawnego planu miasta [w:] Barbara Engelking, Jacek Leociak: Getto warszawskie....
  11. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 381. ISBN 83-86619-97X.
  12. a b c d Jerzy S. Majewski. Femina. 76 lat historii. „„Gazeta Stołeczna””, s. 14, 19 września 2014. 
  13. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975, s. 268.
  14. Jan Bończa-Szabłowski. Biedronka połknie Feminę. „Rzeczpospolita – Życie Warszawy”, s. E1, 19 września 2014. 
  15. Bronią Feminy przed Biedronką. Konserwator: Nie warto. W: „Gazeta Stołeczna” [on-line]. warszawa.gazeta,pl, 27.10.2012. [dostęp 2014-09-18].
  16. Agora kupiła Centrum Filmowe "Helios". stopklatka.pl, 30.03.2010. [dostęp 2014-09-22].
  17. Łukasz Kamiński: Pożegnanie Feminy. W deszczu, ze szlagierami. warszawa.gazeta.pl, 21 września 2014. [dostęp 2014-09-22].
  18. a b Michał Wojtczuk. Zostanie tylko neon. „Gazeta Stołeczna”, s. 2, 25 sierpnia 2016. 
  19. Wojciech Karpieszuk: Femina znika po 75 latach. Na pożegnanie sztuka z czasów okupacji. W: „Gazeta Stołeczna” [on-line]. warszawa.gazeta.pl, 16.09.2014. [dostęp 2014-09-18].
  20. a b Stanowisko w sprawie kina Femina. biedronka.pl, 9.10.2014. [dostęp 2014-10-10].
  21. Nie chcą kina w dawnej Feminie. „Gazeta Stołeczna”, s. 5, 12 grudnia 2014. 
  22. Likwidują kino Femina. Co z nazwą przystanków?. tvnwarszawa.tvn24.pl/. s. 16 września 2014. [dostęp 2014-09-22].
  23. Chcą zachować przystanek "Kino Femina". "Nowa nazwa wprowadzi zamęt". tvnwarszawa.tvn24.pl, 9.10.2014. [dostęp 2014-10-10].
  24. Biedronka w miejscu kina Femina już otwarta. W: Radio Zet [on-line]. wiadomosci.radiozet.pl. [dostęp 2016-12-25].
  25. Biedronka w kinie Femina. „Gazeta Stołeczna”, s. 2, 23 grudnia 2016.