Aleja Jana Pawła II w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne artykuły noszące tę nazwę.
Flag of Warsaw.svg Warszawa
aleja
Jana Pawła II
Nowolipki, Muranów, Mirów, Śródmieście Północne
Długość: 4,2 km
Aleja Jana Pawła II na rondzie ONZ, widok w kierunku północnym
Aleja Jana Pawła II na rondzie ONZ, widok w kierunku północnym
Przebieg
Ikona ulica rondo.svg światła rondo Czterdziestolatka
Al. Jerozolimskie
ul. Chałubińskiego
Ikona ulica z lewej.svg 185m ul. Chmielna
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 315m ul. Złota
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 440m ul. Sienna
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 500m ul. Śliska
Ikona ulica rondo.svg światła 640m rondo ONZ
Ikona ulica z prawej.svg 745m ul. Twarda
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 965m ul. Grzybowska
Ikona ulica z lewej.svg 1150m ul. Krochmalna
Ikona ulica plac.svg plac Mirowski
Ikona ulica z prawej.svg 1310m ul. Ptasia
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1380m ul. Elektoralna
Ikona ulica z lewej.svg 1530m ul. Ogrodowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1690m al. „Solidarności”
Ikona ulica z lewej.svg 1840m ul. Nowolipie
Ikona ulica z prawej.svg 1850m ul. Nowolipie
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 2030m ul. Nowolipki
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 2170m ul. Dzielna
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 2370m ul. Anielewicza
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 2635m ul. Miła
Ikona ulica z lewej.svg 2775m ul. Niska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 2845m ul. Stawki
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 3130m ul. Dzika
Ikona ulica rondo.svg światła 3245m rondo Zgrupowania AK „Radosław”
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 4200m aleja Wojska Polskiego/ul. Władysława Broniewskiego
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
aleja Jana Pawła II
aleja Jana Pawła II
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
aleja Jana Pawła II
aleja Jana Pawła II
Ziemia 52°14′49,0″N 20°59′20,0″E/52,246944 20,988889
Rondo ONZ i aleja Jana Pawła II widziane nocą z biurowca Rondo 1

Aleja Jana Pawła II – ulica w warszawskich dzielnicach: Wola, Śródmieście i Żoliborz, biegnąca od Alej Jerozolimskich do alei Wojska Polskiego.

Jest jedną z głównych arterii Warszawy prowadzących z południa na północ[1].

Przebieg[edytuj]

Aleja jest przedłużeniem w kierunku północnym ul. Tytusa Chałubińskiego. Na całej długości jest ulicą dwujezdniową, rozdzieloną szerokim pasem zieleni, w którym wyznaczone są torowiska tramwajowe. Wszystkie skrzyżowania posiadają sygnalizację świetlną.

Wzdłuż całej niemal długości znajduje się ścieżka rowerowa. Niektóre jej odcinki wytyczono po wschodniej, a inne po zachodniej stronie alei.

Historia[edytuj]

Aleję projektowano już przed 1939, jednak prace nie rozpoczęły się przed II wojną światową gdyż koszty wykupu terenów w jednym z najgęściej zaludnionych i zabudowanych przed wojną rejonów Warszawy były dla miasta zbyt wysokie.

W grudniu 1949 planowanej arterii nadano nazwę Juliana Marchlewskiego. Obecną nazwę nadano alei w październiku 1993[2][a] (według innego źródła w 1990)[3].

Aleja została wybudowana w latach 1955–1959 jako fragment trasy N-S (al. Niepodległości-ul. Tytusa Chałubińskiego-al. J. Marchlewskiego-ul. Stołeczna)[4]. Została przeprowadzona przez tereny zniszczone w czasie powstania warszawskiego i gruzy dawnego warszawskiego getta. Odcinek od Alej Jerozolimskich do ul. Krajowej Rady Narodowej (obecnie ul. Twarda) oddano do użytku w 1956[5]. Dalsze odcinki oddano do użytku w kolejnych trzech latach, zbudowano także wiadukt nad torami kolejowymi w pobliżu stacji Warszawa Gdańska[4].

W październiku 1965 na skrzyżowaniu z ulicami Prostą i Świętokrzyską oddano do użytku rondo, któremu w 1986 nadano nazwę „rondo ONZ”[6][7].

W latach 1949–1967 tereny dawnego getta zabudowano osiedlami: Muranów Południowy, Muranów Północny i Muranów Zachodni[8]. W latach 1965–1972 po obu stronach ulicy powstały 16-piętrowe bloki Osiedla Za Żelazną Bramą[9].

W lipcu 1968 na skwerze przy Hali Mirowskiej odsłonięto pomnik Juliana Marchlewskiego[10].

W latach 1972–1976, w związku z budową Dworca Centralnego, pod skrzyżowaniem z Alejami Jerozolimskimi zbudowano system przejść podziemnych ze sklepami, a nad ulicą dwa wiadukty[11].

Ulice w ciągu obecnej alei przed 1945[edytuj]

W swym przebiegu nowo powstała ulica częściowo wchłonęła trzy dawne ulice: Solną, Franciszka Ksawerego Druckiego-Lubeckiego oraz Parysowską[11].

  • Ulica Solna – przeprowadzono ją jako krótką przecznicę około 1775; biegła od ul. Elektoralnej do ul. Leszno (dziś: al. „Solidarności”). W ciągu dziesięciu lat jej istnienia otrzymała stosunkowo gęstą zabudowę, uzupełnianą w okresie XIX wieku. W okresie 1940–1942 znajdowała się w obrębie getta, cała zabudowa została spalona po upadku powstania warszawskiego. Ulicę Solną wymienia jeszcze spis ulic z 1955; w 1956 przestała istnieć w związku z wytyczeniem trasy N-S. Ocalałą zabudowę wyburzono, pozostawiając jedynie silnie przekształconą i obniżoną kamienicę Trachtenberga z 1913 (Solna 16, dziś Al. Jana Pawła II 38).
  • Ulica Franciszka Ksawerego Druckiego-Lubeckiego, wcześniej Nowokarmelicka – powstała przed 1861, łączyła ulicę Gęsią (dziś: ul. Anielewicza z ul. Miłą. Zabudowywana po 1875 czynszówkami typu przedmiejskiego, zamieszkiwana przez biedotę żydowską. Od 1940 w obrębie getta, utraciła całą zabudowę po powstaniu 1943. Ostatecznie zlikwidowana wraz z budową trasy N-S.
  • Ulica Parysowska – powstała w 1893, biegła od ul. Stawki do Dzikiej. Jednocześnie po zachodniej stronie ulicy wytyczono plac Parysowski w kształcie zbliżonym do trapezu. Nazwę nadano dla upamiętnienia jurydyki Parysowskiej, istniejącej tu od XVI wieku. Zabudowa ulicy powstawała od pierwszego dziesięciolecia XX wieku, z nasileniem przed wybuchem I wojny światowej. W okresie 1940–1942 znalazła się w obrębie getta, zabudowania zostały doszczętnie zniszczone podczas powstania 1943. Ulica i plac zostały ostatecznie zlikwidowane w 1961 po wytyczeniu końcowego odcinka Trasy N-S.

Ważniejsze obiekty[edytuj]

Upamiętnienia[edytuj]

Uwagi

  1. W listopadzie 2012 Rada m.st. Warszawy dokonała jeszcze zmiany redakcyjnej w pierwotnie nadanej nazwie ulicy z alei Jana Pawła II-go na aleję Jana Pawła II. Zob. Uchwała nr XLVI/1262/2012 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 8 listopada 2012 r. w sprawie nazw niektórych ulic i skwerów w Dzielnicy Wola m.st. Warszawy. W: Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego poz. 7879 [on-line]. edziennik.mazowieckie.pl, 21 listopada 2012. [dostęp 2014-04-30].

Przypisy

  1. Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 112.
  2. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 341. ISBN 83-86619-97X.
  3. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 5. Idźkowskiego-Kawęczyńska. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkani, 1999, s. 68. ISBN 83-909794-6-2.
  4. a b Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975, s. 363.
  5. Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 113.
  6. Warszawa. Przewodnik. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1966, s. 26.
  7. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 402. ISBN 83-86619-97X.
  8. Barbara Orlańska, Andrzej Dobrucki, Wacław Orzeszkowski, Jan Kazimierz Zieliński: Warszawskie osiedla ZOR. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 1968, s. 24–35, 153.
  9. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 286. ISBN 83-01-08836-2.
  10. Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, s. 136. ISBN 83-7005-211-8.
  11. a b Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 286. ISBN 83-01-08836-2.
  12. Stanisław Ciepłowski: Wpisane w kamień i spiż. Inskrypcje pamiątkowe w Warszawie XVII–XX w.. Warszawa: Argraf, 2004, s. 103. ISBN 83-912463-4-5.
  13. Stanisław Ciepłowski: Wpisane w kamień i spiż. Inskrypcje pamiątkowe w Warszawie XVII–XX w.. Warszawa: Argraf, 2004, s. 180. ISBN 83-912463-4-5.
  14. Stanisław Ciepłowski: Napisy pamiątkowe w Warszawie XVII-XX w.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 126. ISBN 83-01-06109-X.
  15. Stanisław Ciepłowski: Wpisane w kamień i spiż. Inskrypcje pamiątkowe w Warszawie XVII–XX w.. Warszawa: Argraf, 2004, s. 104. ISBN 83-912463-4-5.
  16. Tomasz Urzykowski: Papieski głaz w kształcie jaja przy Pawiaku. W: 1 kwietnia 2009 [on-line]. warszawa.gazeta.pl. [dostęp 2014-06-06].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]